SKKN Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp 3A trường TH Thạnh Phú 2 NH 2022-2023 (Đào Bích Phương)

Nội dung text: SKKN Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp 3A trường TH Thạnh Phú 2 NH 2022-2023 (Đào Bích Phương)

1. MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP 3A TRƢỜNG TIỂU HỌC THẠNH PHÚ 2 A. PHẦN MỞ ĐẦU: 1. Lý do chọn đề tài: Giáo viên chủ nhiệm ở Tiểu học có một vị trí vô cùng quan trọng trong việc hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng sống cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở. Người giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò hết sức quan trọng trong việc hướng dẫn, chỉ đạo lớp và đào tạo thế hệ trẻ theo mục đích giáo dục toàn diện. Người giáo viên chủ nhiệm lớp đóng rất nhiều vai trò: vừa là thầy dạy học vừa là người cha, người mẹ và cũng có lúc phải là người bạn tốt nhất của các em. Từ đó có thể uốn nắn các em đi theo quỹ đạo của mình. Giáo viên có chỉ đạo, quản lí lớp tốt thì mới dẫn đến việc giảng dạy tốt. Khi mọi hoạt động của lớp đã đi vào nề nếp thì việc học tập của các em chắc chắn sẽ tốt hơn. Vì vậy đã chọn đề tài: “Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớp 3A - Trường tiểu học Thạnh Phú 2”. a. Cơ sở lý luận: Giáo viên Tiểu học, hầu như chịu hoàn toàn trách nhiệm về lớp mình phụ trách, trực tiếp giảng dạy các môn học, đồng thời tổ chức, hướng dẫn tất cả các hoạt động giáo dục. Giáo viên chủ nhiệm lúc nào cũng ở cạnh các em, luôn gần gũi, dõi theo mọi hành động, hành vi của từng em trong lớp. Học sinh tiểu học còn chưa biết hành động độc lập, giáo viên phải là người tổ chức các hoạt động, làm sao cho từng em học sinh có được công việc thích hợp và bộc lộ được khả năng của mình. Mở rộng và khơi sâu trí thức, rèn luyện kĩ năng, giáo dục ý thức tự giác và ứng xử, thỏa mãn nhu cầu, kích thích sự hứng thú, phát triển năng lực của học sinh. Trong mắt các em, giáo viên chủ nhiệm là người mà các em tin tưởng tuyệt đối nhất, cô giáo nói gì các em cũng nghe, vâng lời cô giáo là cái duy nhất có ở tất cả các em học sinh. Chính vì thế mà người giáo viên chủ nhiệm phải chú trọng từng lời nói, hành động, việc làm chuẩn mực nhất trước học sinh, là tấm gương sáng để các em noi theo. Qua công tác chủ nhiệm, người giáo viên tiểu học góp phần to lớn trong việc hình thành và phát triển toàn diện cho các em, giúp các em trở thành người có ích cho xã hội, gia đình và bản thân, để các em trưởng thành, lớn lên, vững vàng bước vào đời. Giáo viên chủ nhiệm có tinh thần trách nhiệm cao, tận tâm với học sinh của mình thì chắc chắn sẽ tìm ra được các biện pháp để thu hút học sinh đến lớp, làm cho học sinh trở nên chăm ngoan, thích đi học và luôn cảm thấy “mỗi ngày đến trường là một niềm vui”. Giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học dạy tất cả các lớp (từ lớp 1 đến lớp 5) nhưng không phải giáo viên nào cũng theo học sinh của mình từ lớp này lên lớp khác. Mỗi năm lên lớp, các em lại được học với một thầy (cô) khác. Nếu giáo viên lớp dưới làm tốt công tác chủ nhiệm, xây dựng tốt nề nếp lớp học, rèn luyện cho học sinh phương pháp tự học và nhiều kĩ năng sống cơ bản
2. 2 khác; nhưng lên lớp trên, giáo viên chủ nhiệm lớp không duy trì, không phát huy thì rồi nề nếp lớp học và chất lượng học tập của học sinh sẽ ra sao? Do vậy, công tác chủ nhiệm lớp phải được thực hiện từ lớp Một. Nề nếp lớp học, phương pháp học tập, đạo đức, nhân cách và các kĩ năng sống của học sinh phải được giáo viên chủ nhiệm chú ý xây dựng, ngay từ lớp 1 và phải được duy trì, phát huy xuyên suốt ở các lớp trên. Để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, người giáo viên chủ nhiệm lớp ở tiểu học phải trải qua nhiều khó khăn, vất vả. Vì vậy, tôi khẳng định rằng công tác của giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học là cực kì quan trọng, là nhân tố số một quyết định chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. b. Cơ sở thực tiễn: Trường tiểu học Thạnh Phú 2 nằm trên địa bàn Xã Thạnh Phú là địa bàn khá thuận lợi. Đời sống người dân chủ yếu sống bằng nghề nông, có điều kiện kinh tế tương đối ổn định, đa phần phụ huynh quan tâm đến việc học tập của con em, nhưng còn một ít chưa quan tâm do hoàn cảnh kinh tế gia đình phải lo làm ăn kiếm sống. M c dù trong những năm qua, đa phần học sinh được đánh giá là học sinh ngoan, tự học, chăm ngoan; nhưng vẫn còn hạn chế ở một số m t. Sau nhiều năm làm công tác chủ nhiệm lớp, tôi luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Liên tục những năm qua, lớp tôi chủ nhiệm luôn duy trì sĩ số 100%, chất lượng học tập cũng như hạnh kiểm của học sinh luôn đảm bảo. Nhưng thực trạng hiện nay công tác chủ nhiệm chưa đạt được hiệu quả cao và còn nhiều hạn chế “Vậy làm thế nào để làm tốt công tác chủ nhiệm?”. Đó là câu hỏi mà bất cứ người giáo viên chủ nhiệm nào cũng g p phải. Vì vậy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học là rất n ng nề, rất vất vả và vô cùng phức tạp. Muốn làm tốt công tác chủ nhiệm thì người giáo viên không ngừng tìm tòi những sáng kiến hay, bổ ích, phù hợp với tình hình của lớp, của trường nhằm giúp cho các em có ý thức tích cực năng động, linh hoạt hơn trong các hoạt động. 2. Giới hạn đề tài: a. Đối tƣợng nghiên cứu Nghiên cứu học sinh lớp 3A về nề nếp, đạo đức tác phong, tình thần học tập trong năm học 2022 – 2023. b. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi nghiên cứu là học sinh lớp 3A, Trường tiểu học Thạnh Phú 2. Ngoài ra đề tài này còn có thể vận dụng ở các khối lớp từ khối lớp 1 đến khối lớp 5 trong nhà trường Tiểu học nói chung. B. PHẦN NỘI DUNG: 1. Thực trạng của vấn đề: Ở lứa tuổi Tiểu học, các em đã có nhiều thay đổi về nhận thức, về tâm sinh lí, tình cảm và cả các mối quan hệ xã hội. Các em rất dễ bị lôi kéo, dụ dỗ, bị xâm hại, Nhưng các em vẫn chưa có đủ khả năng để từ chối, để tự bảo vệ mình. Vì vậy, các em rất cần được giáo dục và rèn luyện nhiều kĩ năng sống để tự tin trong
3. 3 học tập, trong cuộc sống. Năm học 2022 - 2023, lớp tôi có tổng số 31 học sinh. Trong đó có một số em nữ thường chia bè phái, phân biệt giàu nghèo, một vài em lại hay hờn dỗi và thường xuyên nói xấu bạn; các em nam hay quậy phá, chọc ghẹo các bạn trong lớp gây ồn ào, mất trật tự trong giờ học nhưng lại học rất yếu; có em thường xuyên nghỉ học theo cha mẹ đi cắt lúa mướn; có em phải ở nhờ nhà ông bà vì cha mẹ đi làm xa; nhiều em có hoàn cảnh khó khăn nên không có góc học tập ở nhà, đi học về là vứt sách vở lung tung, đến lớp thì thường xuyên quên vở, quên viết Bao nhiêu chuyện rắc rối, bao nhiêu tình huống khó xử khiến tôi phải đau đầu. Giáo viên khi xử lí các tình huống sư phạm còn lúng túng, bối rối nên thường xuyên phải kéo dài buổi học so với quy định, gây căng thẳng, mệt mỏi cho học sinh và làm một số phụ huynh bực bội vì phải chờ đợi lâu khi đi rước con em mình tan học. Giáo viên chưa làm tốt công tác chủ nhiệm lớp, thường hay than phiền về học sinh, về phụ huynh mà chưa tìm được biện pháp giáo dục học sinh nên nề nếp lớp học và chất lượng học tập của học sinh chưa cao, làm ảnh hưởng đến chất lượng chung của toàn trường. Đã nhiều năm làm giáo viên chủ nhiệm lớp, phần nào đã có chút ít kinh nghiệm nhưng tôi vẫn thấy công việc của một giáo viên chủ nhiệm lớp ở tiểu học là rất n ng nhọc, rất phức tạp. Giáo viên muốn làm tốt công tác chủ nhiệm thì phải vừa là một giáo viên giỏi về chuyên môn, vừa phải là một nhà tâm lí giỏi để hiểu học sinh, để xử lí các tình huống rắc rối sao cho khéo léo, tế nhị và đạt hiệu quả giáo dục cao. Giáo viên không tâm huyết với nghề, không có tinh thần trách nhiệm cao thì khó mà hoàn thành nhiệm vụ. Chất lượng học tập của học sinh, nhân cách, đạo đức, lối sống của học sinh rồi sẽ ra sao? Chính vì hiểu rõ điều đó nên trong những năm học qua, song song với việc giảng dạy tốt các môn học theo quy định, tôi luôn cố gắng phấn đấu làm tốt vai trò, nhiệm vụ của một giáo viên chủ nhiệm lớp. Ở bài viết này tôi xin đề cập đến một số biện pháp cơ bản như sau: 2. Các giải pháp đ ti n hành để giải qu t vấn đề: 2.1. Xâ dựng nề n p lớp học: a) Nắm thông tin về học sinh Mỗi giáo viên chủ nhiệm lớp, muốn hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, muốn đề ra các biện pháp giáo dục học sinh phù hợp, đạt hiệu quả thì trước hết giáo viên phải hiểu học sinh, phải nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh. Do vậy, ngay từ ngày đầu nhận lớp, tôi thực hiện ngay công tác nắm thông tin qua phiếu sau đây. Tôi phát cho mỗi em một phiếu điều tra sau đây và yêu cầu các em điền đầy đủ 10 thông tin trong phiếu: GIỚI THIỆU BẢN THÂN 1. Họ và Tên: .. 2. Là con thứ trong gia đình. 3. Hoàn cảnh gia đình .................................................................................
4. 4 4. Kết quả học tập năm lớp 2:..................................................................... 5. Môn học yêu thích:.................................................................................. 6. Môn học cảm thấy khó:........................................................................... 7. Góc học tập ở nhà: (Có, không).............................................................. 8. Những người bạn thân nhất trong lớp:.................................................... .................................................................................................................... 9. Sở thích:.................................................................................................. 10. Địa chỉ gia đình: Số nhà........tổ........ấp................................................. Số điện thoại của gia đình:...................................................................... Qua phiếu thông tin này, tôi nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh để ghi vào Sổ Chủ nhiệm. Và quan trọng hơn cả là tôi đã hiểu một phần về học sinh của mình, điều đó rất có lợi cho tôi trong công tác giảng dạy và giáo dục học sinh. b) Xử lý thông tin học sinh: Sau khi thu phiếu thông tin, tôi đã có đầy đủ các thông tin của học sinh, phục vụ cho những việc sau: - Xếp chỗ ngồi học sinh: Tôi dựa vào kết quả học lực của các em, phần nào nắm được những em học khá, giỏi và yếu kém, để xếp chỗ ngồi cho hợp lý như: Nam ngồi xen kẽ nữ, em khá giỏi ngồi với em yếu kém, kết hợp phân công đôi bạn cùng tiến, - Trao đổi, chia sẻ: Tôi chủ động đến g p một số em, để hỏi thăm thêm về gia đình, hoàn cảnh sống thường ngày của gia đình, động viên, chia sẻ, giúp đỡ. c) Tổ chức bầu Ban cán sự của lớp: Việc bầu chọn và xây dựng Ban cán sự lớp là một công việc rất quan trọng mà người giáo viên chủ nhiệm nào cũng cần phải làm ngay sau khi nhận lớp mới. Tôi tổ chức cho các em ứng cử và bầu cử để chọn lựa Ban cán sự lớp. Tiến trình bầu chọn Ban cán sự lớp được diễn ra như sau: - Trước hết, tôi phân tích để các em hiểu rõ về vai trò và trách nhiệm của người lớp trưởng, lớp phó, các tổ trưởng. - Tôi khuyến khích các em xung phong ứng cử. Sau đó chọn 3 học sinh tiêu biểu để cả lớp bầu chọn. - Tổ chức cho học sinh bỏ phiếu. Tôi hướng dẫn học sinh cách bầu chọn: ghi tên 2 bạn mình chọn vào phiếu.
5. 5 - 03 học sinh đạt số phiếu cao nhất sẽ được bốc thăm để nhận “chức vụ” của mình (lớp trưởng, lớp phó học tập, và lớp phó lao động ), sau đó bầu chọn các tổ trưởng các tổ. d) Phân công nhiệm vụ cụ thể cho Ban cán sự của lớp: Sau khi đã bầu chọn được Ban cán sự của lớp, tôi giao nhiệm vụ cụ thể cho từng em như sau: * Nhiệm vụ của Ban cán sự: - Theo dõi, kiểm tra mọi hoạt động của lớp. Điểm danh và ghi sĩ số của lớp vào góc trên (bên phải bảng) ngay sau khi xếp hàng vào lớp. - Điều khiển các bạn xếp hàng vào lớp, xếp hàng chào cờ đầu tuần, xếp hàng tập thể dục. Học sinh xếp hàng ra vào lớp - Giữ trật tự lớp khi giáo viên chấm bài, khi giáo viên có việc phải ra khỏi lớp và khi lớp dự lễ chào cờ đầu tuần. - Đề nghị giáo viên tuyên dương, phê bình cá nhân ho c tập thể. * Nhiệm vụ của Ban cán sự phụ trách học tập: - Tổ chức lớp truy bài 15 phút đầu giờ; giúp đỡ các bạn học yếu học bài, làm bài. - Điều khiển các bạn trao đổi, thảo luận ho c trả lời câu hỏi trong tiết học khi giáo viên yêu cầu. - Theo dõi việc học tập của lớp trong các tiết chuyên. - Làm mọi việc của lớp trưởng khi lớp trưởng vắng m t ho c nghỉ học. * Nhiệm vụ của Ban cán sự phụ trách lao động: - Phân công, theo dõi và kiểm tra các tổ trực nhật và chịu trách nhiệm tắt đèn, quạt khi ra về.
6. 6 - Phân công các bạn tưới cây trong lớp, chăm sóc bồn hoa và cây trồng của lớp. - Theo dõi, kiểm tra các bạn khi tham gia các buổi lao động do trường, lớp tổ chức. - Phối hợp với lớp trưởng, lớp phó học tập giữ trật tự lớp. Nhiệm vụ của mỗi em, tôi ghi rõ ràng trong một cuốn sổ, sau đó phát cho các em. Tôi hướng dẫn từng em cách ghi chép trong sổ một cách khoa học, cụ thể, rõ ràng. Mỗi em sẽ làm đúng các nhiệm vụ của mình. Ngoài ra, lớp trưởng và 2 lớp phó phải đoàn kết và hợp tác ch t chẽ với nhau trong công việc chung. Cuối mỗi tuần, vào tiết sinh hoạt lớp ngày thứ sáu, Ban cán sự lớp báo cáo các m t hoạt động của lớp. Căn cứ vào báo cáo của từng em, tôi nắm được khả năng quản lí lớp của từng em. Và cứ cuối mỗi tháng, tôi tổ chức họp Ban Cán sự lớp một lần để tổng kết các m t làm được của lớp, động viên khen ngợi những việc các em đã làm tốt, đồng thời chỉ rõ những thiếu sót và hướng dẫn các em cách khắc phục. 2.2. Xâ dựng “lớp học thân thiện, học sinh tích cực” Bộ giáo dục và Đào tạo phát động phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đ c biệt là giáo dục đạo đức, nhân cách và kĩ năng sống cho học sinh. Qua các năm thực hiện, phong trào đã có sức lan tỏa mạnh mẽ cả chiều sâu lẫn chiều rộng, mang lại hiệu quả thiết thực cho ngành giáo dục và cho xã hội. Ngay từ năm đầu tiên Bộ phát động phong trào, tôi đã tích cực hưởng ứng. Lớp học thân thiện Muốn phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” đạt hiệu quả thì mỗi giáo viên chủ nhiệm phải tích cực “xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực”. “Xây dựng lớp học thân thiện” là tạo ra môi trường học tập thân thiện, an toàn, gần gũi với học sinh, làm cho học sinh cảm thấy “mỗi ngày
7. 7 đến trường là một niềm vui”. Xây dựng được lớp học thân thiện, học sinh tích cực thì sẽ hạn chế được tỉ lệ học sinh lưu ban, bỏ học, sẽ nâng cao được chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. Được tôi tiến hành từng bước như sau: a)Trang trí lớp học xanh- sạch- đẹp Lớp học thân thiện phải có cây xanh, phải luôn sạch sẽ, ngăn nắp và được trang trí đẹp, đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao. Do vậy, tôi hướng dẫn và cùng với học sinh thực hiện các công việc sau đây: - Trồng nhiều cây xanh trong lớp để tạo góc thiên nhiên, tạo thêm cảnh quan lớp học, thoáng mát, Xanh - Sạch - Đẹp. Trồng cây xanh trang trí lớp học - Trang trí lớp đẹp, hài hòa đảm bảo tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao. Phần trang trí lớp, tôi giao trực tiếp cho từng nhóm: mỗi nhóm phải sưu tầm tranh ảnh liên quan đến các môn học và chọn 5 bài vẽ đẹp nhất để trưng bày. Tranh, ảnh các em sưu tầm sẽ được trang trí ở từng góc học tập của lớp. Ngoài ra, tôi cùng với học sinh đề ra 10 yêu cầu cơ bản đối với học sinh của một lớp học thân thiện, học sinh tích cực. * YÊU CẦU CƠ BẢN CỦA MỘT “LỚP HỌC THÂN THIỆN, HỌC SINH TÍCH CỰC” 1. Không có học sinh chán học, bỏ học và nghỉ học không có lí do. 2. Lớp học phải được trang trí đẹp, phù hợp, có tính thẩm mĩ và tính giáo dục cao. 3. Phải sử dụng có hiệu quả và bảo quản tốt các thiết bị, đồ dùng dạy học; sử dụng tiết kiệm điện, nước. 4. Lớp học phải sạch sẽ trong suốt buổi học, bàn ghế phải ngay ngắn. 5. Không nói tục, chửi thề; phải luôn hòa nhã với bạn và giúp đỡ nhau trong học tập.
8. 8 6. Lớp học phải an toàn, không có nguy hiểm, không có tai nạn xảy ra. 7. Học sinh phải tích cực tham gia các hoạt động tập thể, rèn luyện kĩ năng sống, giữ gìn vệ sinh môi trường, cam kết không vi phạm luật giao thông. 8. Học sinh học đủ các môn, chất lượng học tập ngày càng được nâng cao. 9. Lớp học là môi trường bình đẳng nam nữ, không phân biệt giàu nghèo, không có hiện tượng học sinh bị phạt, bị phê bình trước toàn trường. Hằng ngày, tôi nhắc nhở các em thực hiện theo 5 nhiệm vụ của người học sinh và 9 yêu cầu của “lớp học thân thiện, học sinh tích cực”. Khi có học sinh chưa hoàn thành nhiệm vụ, tôi yêu cầu em đó đọc lại 5 nhiệm vụ của người học sinh và nêu rõ nhiệm vụ nào mình chưa làm được để sửa chữa, khắc phục. Nhờ vậy, các em mới tự giác thực hiện, số lượng học sinh vi phạm nội quy của nhà trường, của lớp ngày càng giảm dần. - Số học sinh của lớp, tôi chia thành 5 tổ, mỗi tổ có một tổ trưởng. Ban cán sự phụ trách lao động phân công theo dõi các nhóm làm trực nhật hàng ngày. Nhóm trưởng chịu trách nhiệm phân công, điều khiển các bạn trong nhóm làm trực nhật. Nhưng một tuần đầu, tôi phải đi sớm để hướng dẫn các em làm vệ sinh lớp như: quét lớp từ trong ra ngoài, từ trên cửa sổ, trên bục giảng xuống dưới; cách cầm chổi và đưa chổi sao cho nhanh sạch nhưng không bụi; cách trải khăn bàn, cách lau bảng, cách sắp xếp bàn ghế,... Cứ sau mỗi giờ ra chơi, nhóm trực phải đổ rác và trà rửa sạch sọt rác rồi cất vào lớp. Sang tuần thứ hai, tôi mới giao cho Ban cán sự phụ trách lao động kiểm tra công việc trực nhật hàng ngày. Nhóm nào không làm tốt, Ban cán sự phụ trách lao động có quyền phạt nhóm đó làm trực nhật thêm một ngày. Và trong mỗi tiết học, học sinh phải thể hiện tinh thần “tự quản” - tự theo dõi lẫn nhau, nhắc nhở nhau giữ sạch lớp trong suốt buổi học. - Để tránh tình trạng các em mua nước mang vào lớp treo lên cửa sổ, để trong hộc bàn ho c để ngay trên m t bàn làm đổ gây ướt sách vở, làm lớp học dơ bẩn gây mất trật tự và mất thời gian quét dọn, tôi quy định các em không được mang ly nhựa, bọc đựng nước uống vào lớp; khuyến khích các em mang nước chín từ nhà để uống, vừa đảm bảo vệ sinh, vừa không làm bẩn lớp, và còn hạn chế lượng rác thải gây ô nhiễm môi trường. b) Xây dựng mối quan hệ thầy- trò và bạn bè trong lớp * Xâ dựng mối quan hệ thầ - trò: Trong quá trình đổi mới phương pháp dạy và học, quan hệ thầy – trò đã trở thành thân thiện, gần gũi như là những người bạn thực sự, người thầy chỉ là người tổ chức, hướng dẫn cho các em trong quá trình dạy học, thế nên việc xây dựng mối quan hệ thầy trò quả không khó đối với bản thân tôi. Cụ thể là tôi luôn tạo cho các em mối quan hệ mật thiết, gần gũi, nói năng nhỏ nhẹ, dịu dàng, không để các em phải sợ sệt khi đứng trước m t giáo viên, tôi luôn chủ động chỉ bảo, tôi thường nói: “Các em muốn có ý kiến gì thì cứ mạnh dạn trao đổi với cô, cô sẽ luôn giúp đỡ, hỗ trợ các em trong học tập cũng như trong cuộc sống”. Trong lớp có vấn đề xảy ra giữa các em, tôi luôn từ từ giải quyết công bằng, hợp tình, hợp
9. 9 lý. Khen, thưởng những em có thành tích cũng như phạt, răn đe rõ ràng đối với những phạm lỗi, nhưng trong quá trình răn đe, giáo dục, tôi vẫn động viên, khuyến khích tìm những điểm tốt của các em để nêu gương, sau đó mới đưa ra những lỗi phạm và yêu cầu các em không được vi phạm nữa. Đối với những em học sinh khuyết tật và cá biệt, tôi luôn giáo dục nhẹ nhàng, chỉ bày tỉ mỉ, thể hiện sự cảm thông, chia sẻ, sự nhân ái, bao dung sẵn sàng tha thứ, bỏ qua những lỗi lầm mà các em đã phạm. Chính vì thế mà tôi luôn được các em kính trọng, yêu quý và vâng lời, từ đó các em rất tự tin, phấn khởi, kích thích sự ham học, thích thú khi đến lớp. Ngay từ đầu, tôi yêu cầu học trò phải cố gắng làm cho đúng. Nếu chưa đúng thì phải làm lại cho đúng mới thôi. Đúng là đúng từ việc làm, nghiêm là nghiêm trong việc làm chứ không phải ở thái độ khắt khe, gay gắt. Quan hệ cơ bản nhất của tôi và học trò là quan hệ hợp tác làm việc: tôi giao việc - học trò làm; tôi hướng dẫn- học trò thực hiện. * Xâ dựng mối quan hệ bạn bè: Trong cuộc sống của mỗi con người, ngoài những người thân trong gia đình ra, ai cũng cần có bạn bè để chia sẻ. Học sinh Tiểu học cũng vậy. Nếu các em có nhiều bạn bè thân thiết trong lớp thì các em sẽ hợp tác vui vẻ với nhau và sẽ giúp đỡ nhau cùng tiến bộ. Em học giỏi sẽ giúp những em học yếu; ngược lại, em học yếu cũng dễ dàng nhờ bạn giúp đỡ mình học tập mà không phải e ngại, xấu hổ. Nhưng trong thực tế, một lớp học thường xuất hiện nhiều nhóm học trò. Các em chia bè phải, phân biệt giàu nghèo, hay nói xấu ho c châm chọc nhau. Những em nữ thì hay hờn giận. Còn các em nam thì hăm he đánh nhau, trả thù nhau. Tuy các em chưa gây ra chuyện gì nghiêm trọng nhưng nó vẫn ảnh hưởng xấu đến tình cảm bạn bè và chất lượng học tập của lớp. Là một giáo viên chủ nhiệm, tôi luôn quan tâm đến vấn đề này. Xây dựng được mối quan hệ bạn bè đoàn kết, gắn bó thì tôi sẽ xây dựng được nề nếp lớp học, tiến tới xây dựng môi trường học tập thân thiện. Từ môi trường học tập thân thiện đó, chất lượng học tập của lớp chắc chắn sẽ được nâng cao. Để xây dựng mối quan hệ bạn bè thân thiết, đoàn kết, gắn bó, sẵn sàng giúp đỡ nhau trong học tập, tôi luôn tạo ra các hoạt động, các vấn đề đòi hỏi sự hợp tác của nhiều học sinh. Cách làm cụ thể như sau: - Trong mỗi tiết học, tôi thường xuyên chia nhóm ngẫu nhiên. Lúc đầu có em chưa chịu, tuy ngồi chung nhóm nhưng có em lại quay m t ra chỗ khác, ho c không tham gia các hoạt động học, không ai chịu làm nhóm trưởng ho c đùn đẩy nhau dẫn đến không hoàn thành nhiệm vụ. Trước tình trạng đó, tôi tuyên bố sẽ chấm điểm kết quả của từng nhóm và lấy kết quả đó chung cho tất cả các thành viên của nhóm. Do đó, các em buộc phải tích cực nếu không sẽ bị điểm kém. Còn những em không tích cực hợp tác, tôi sẽ cho ngồi riêng một mình và phải làm toàn bộ công việc của một nhóm, ngồi một mình nên không thể hoàn thành công việc và phải nhận điểm kém, trong khi các bạn ở các nhóm đều được điểm cao. Từ đó, các em sẽ không dám lơ là nữa, dần dần việc hợp tác của học sinh trong lớp đã được cải thiện.
10. 10 Lớp học đoàn kết - Tôi khuyến khích học sinh tự viết ra những điều em chưa đồng ý về việc làm, của Ban cán sự lớp chứ không nói xấu, không xa lánh bạn. Căn cứ vào những điều các em viết ra, nếu là những điều tốt thì tôi nêu cho cả lớp nghe và tuyên dương trước lớp. Còn những điều các em phê bình thì tôi phải nắm rõ đúng hay sai. Sau đó mới góp ý riêng với những học sinh bị bạn phê bình, yêu cầu các em phải phải sửa chữa. - Khi có chuyện xích mích giữa học sinh, tôi kịp thời can thiệp không để mâu thuẫn kéo dài gây ảnh hưởng xấu đến tình bạn. Tôi trao đổi riêng với từng học sinh ho c để biết rõ đầu đuôi. Sau đó phân tích rõ ai đúng, ai sai. Ai sai thì phải nhận lỗi và xin lỗi bạn. Sau đó giảng hòa và bắt tay nhau vui vẻ trở lại. - Để tạo dựng cho các em một tình bạn bền đẹp với những kỉ niệm sâu sắc của tuổi học trò, tôi tổ chức sinh nhật cho học sinh ngay tại lớp học trong giờ ra chơi. Hình thức tổ chức do Ban cán sự quyết định. Nhưng chủ yếu chỉ là múa hát, là những lời chúc mừng và một món quà nhỏ. c) Tổ chức các hoạt động tập thể và các trò chơi vui tươi lành mạnh Thích sinh hoạt tập thể và tham gia các trò chơi bổ ích là nhu cầu, là sở thích của hầu hết các học sinh tiểu học. Vì vậy, khi tổ chức cho các em sinh hoạt tập thể và tham gia các trò chơi là giáo viên đã giúp các em “học mà chơi, chơi mà học”, kiến thức và kĩ năng ở mỗi em sẽ được hình thành và rèn luyện một cách nhẹ nhàng, tự nhiên, không gây căng thẳng, gò bó đối với các em. Sinh hoạt tập thể và vui chơi còn giúp các em phát triển và hoàn thiện nhân cách, bồi dưỡng năng khiếu và tài năng sáng tạo. Ngoài ra, việc tổ chức các hoạt động tập thể còn là sợi dây gắn bó, kết nối, đoàn kết các em lại với nhau. * Tổ chức sinh hoạt tập thể và vui chơi trong buổi học chính khóa Giữa 2 tiết học căng thẳng, tôi thường tổ chức cho các em múa hát tập thể, biểu diễn văn nghệ, hát dân ca, chơi trò chơi,...
11. 11 Hoạt động tập thể giữa buổi Trong các tiết TNXH, Đạo đức, tôi tổ chức cho các em chơi các trò chơi như: làm phóng viên; sắm vai xử lí các tình huống. Thông qua các hoạt động này, các em còn được hình thành và rèn luyện nhiều kĩ năng sống cần thiết. Căn cứ vào phiếu điều tra đầu năm, tôi nắm được khả năng của từng em nên tôi phân công vai diễn, múa hát ho c giao việc phù hợp với từng em, khuyến khích động viên các em tự tin bộc lộ năng khiếu của mình. Nhờ vậy, các tiết học chính khóa trở nên sôi nổi, các em rất hào hứng tham gia.Giúp các em lĩnh hội kiến thức và rèn luyện kĩ năng sống một cách nhẹ nhàng, nhưng lại hiệu quả. * Tổ chức các họat động sinh hoạt tập thể và vui chơi thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp Ở Tiểu học, giáo dục ngoài giờ lên lớp được quy định trong chương trình chính khóa, không bắt buộc giáo viên chủ nhiệm phải lên tiết ngoài giờ lên lớp. Nhưng nếu các hoạt động này chỉ diễn ra ở các tiết học chính khóa trên lớp thì sẽ mất rất nhiều thời gian, nếu như giáo viên vận dụng và tổ chức không khéo léo thì sẽ làm ảnh hưởng đến tiến trình giờ học. Do vậy, đối với những hoạt động chiếm nhiều thời gian, cần nhiều sức lực, tôi tổ chức cho học sinh tham gia trái buổi. - Hướng dẫn các em làm bình hoa, cắt gấp hoa để trang trí góc học tập và làm một số đồ chơi đơn giản để trưng bày ho c để t ng người thân bạn bè. - Tổ chức cho học sinh ôn luyện kiến thức bằng các trò chơi như: Rung chuông vàng, Hái hoa dân chủ, ... Nội dung thi được tôi soạn bằng chương trình Power Point nên gây được sự thích thú, hào hứng cho học sinh mỗi lần tham gia. Nhờ thường xuyên tổ chức các hoạt động sinh hoạt tập thể và các trò chơi cho cả lớp nên các em trở nên rất tự tin, rất năng động sáng tạo. Và điều quan trọng là tôi đã thực sự xây dựng được một môi trường học tập thân thiện, học sinh tích cực. d) Rèn nền nếp:
12. 12 Đây là công tác đóng vai trò quan trọng, có thể quyết định đến học tập và mọi phong trào của lớp. Vì lớp học có trật tự, có nề nếp tốt thì học sinh mới chú ý nghe giảng và hiểu bài được. Điều này giúp giáo viên rất nhiều trong việc đảm bảo hết các kiến thức của tiết học. Với công việc này, tôi đã tiến hành như sau: Ngay từ khi nhận lớp, tôi đã cho các em học sinh học về Nội quy học sinh như: xếp thẳng hàng, trật tự nghe giảng, hăng hái phát biểu, hát đầu giờ, thể dục giữa giờ. Lớp học phải trật tự thì Giáo viên mới giảng, tuyệt đối không có tình trạng thầy nói, trò nói, không ai nghe ai.Trong công tác này luôn phải nghiêm khắc nhưng cũng cần phải nhẹ nhàng với các em. học ra học, vui ra vui. Bên cạnh đó, tôi luôn giáo dục các em ý thức giữ gìn môi trường xung quanh xanh, sạch, đẹp giúp cho chúng ta có sức khoẻ tốt. Hướng dẫn các em cụ thể cả việc đi vệ sinh đúng nơi quy định, vứt rác đúng chỗ. Là chủ nhiệm của lớp nhỏ tuổi nhưng tôi luôn đề cao tinh thần tự quản của các em, khen tập thể cá nhân nào có ý thức tự quản tốt. Để làm tốt được những việc trên không thể ngày một ngày hai mà các em có thể thực hiện được tốt, do vậy tôi luôn phải nhắc nhở đến khi các em quen dần, đ c biệt trong một, hai tháng đầu Giáo viên phải chỉ dẫn tỉ mỉ cho học sinh từng tí một để các em có cái chuẩn để thực hiện theo. 2.3. Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà Một học sinh muốn có kết quả học tập tốt ngoài việc tiếp thu những kiến thức ở trên lớp thôi chưa đủ mà việc học bài cũ, chuẩn bị bài mới tại nhà cũng vô cùng quan trọng. Trong khi đó, tôi thấy điều kiện gia đình, không gian sống của học sinh cũng như nhận thức của cả phụ huynh lẫn học sinh chỉ dừng lại ở nhận thức học tại lớp là đủ.Và điều này làm ảnh hưởng rất lớn đến kết quả học tập của các em. Muốn học sinh tự học ở nhà có kết quả thì các em phải có góc học tập và mỗi em phải có phương pháp tự học ở nhà. Về phương pháp học tập, tôi có thể hướng dẫn cho từng em. Nhưng còn góc học tập thì gia đình phải làm cho con em của mình. Đối với những em có góc học tập nhưng chỗ đ t chưa phù hợp, tôi trao đổi với phụ huynh sắp xếp lại vị trí sao cho sáng sủa và thoáng mát về ban ngày, đầy đủ ánh sáng về ban đêm. Tôi hướng dẫn học sinh cách sắp xếp tập vở, đồ dùng học tập ngăn nắp, tiện lợi. Đối với những em chưa có góc học tập, tôi giải thích, động viên để gia đình hiểu rằng góc học tập là nơi để các em học bài, nghiên cứu bài và làm bài tập ở nhà. Có góc học tập sẽ giúp các em hứng thú và có y thức cao hơn trong việc học ở nhà. Ngoài ra, góc học tập còn là nơi để các em rèn luyện tính cẩn thận, ngăn nắp và phát triển óc thẩm mĩ của bản thân. Khi các em đã có góc học tập, tôi yêu cầu mỗi em phải lập thời gian biểu buổi chiều và buổi tối thật cụ thể, phù hợp với tình hình của gia đình và phải
13. 13 được cha mẹ kí xác nhận. Thông qua thời gian biểu, tôi biết được chính xác thời gian học bài ở nhà của từng em. Khi việc học bài ở nhà của học sinh đã đi vào nề nếp, tôi phân chia lớp thành các nhóm và phân công mỗi nhóm một nhóm trưởng. Em nhóm trưởng sẽ kiểm tra và báo cáo với tôi tình hình tự học ở nhà của các thành viên trong nhóm và đ c biệt lưu ý đến những bạn học yếu ho c chưa có ý thức tự học ở nhà. Thấy tôi quan tâm đến việc học ở nhà của con em mình nên phụ huynh cũng nhiệt tình phối hợp với tôi: nhắc nhở, kiểm tra và tạo điều kiện cho con em mình học tập ở nhà. 2.4. Họp phụ huynh thông báo tình hình từng em, bàn giải pháp hỗ trợ từ phía gia đình : Trong cuộc họp phụ huynh học sinh đầu năm, tôi đã thông báo cụ thể chi tiết về tình hình học tập của từng em mà tôi đã ghi nhận được (về kiến thức,kỹ năng trình bày đọc,viết ). Qua đó tôi bàn cụ thể với phụ huynh từng em, cần chú trọng quan tâm hỗ trợ các em rèn luyện kĩ năng, vun đắp kiến thức cho các em; và chuẩn bị dụng cụ học tập và phương pháp giáo dục tại nhà ở nhà hỗ trợ cho việc học ở trường. Đ c biệt chú trọng khuyến khích các em rèn luyện thường xuyên liên tục và có hệ thống. 2.5. Tổ chức học phụ đạo đúng đối tượng ở trường Theo chân lí của giáo dục là người dạy phải biết mình “dạy ai” và khi dạy phải xác định mình “dạy cái gì?” thì khi phụ đạo học sinh yếu tôi xác định quan điểm đó rất cần được vận dụng - Nếu phụ đạo cho các em mà phụ đạo chung chung trên nền kiến thức cơ bản là không đạt hiệu quả. Vì mỗi em có mức độ yếu khác nhau – về từng môn và ngay trong mỗi phân môn. Có bù đắp đúng mạch kiến thức mà em khiếm khuyết thì mới mong hình thành kĩ năng cơ bản cần đạt theo chương trình. Vì vậy khi vào học tôi chia các em ra thành từng nhóm nhỏ phù hợp với từng nội dung cần vun đắp cho các em và tổ chức dạy như dạy một lớp ghép. Phụ đạo học sinh còn hạn chế KT-KN Học tập theo Nhóm
14. 14 2.6. Phối kết hợp chặt chẽ với Lãnh đạo trường, Đội và các giáo viên bộ môn. Công tác phối kết hợp, là một trong những biện pháp tốt nhất có hiệu quả cao. Đôi khi có những công việc, nội dung hay tình huống mà một mình giáo viên không thể giải quyết được thì cần phải nhờ sự hỗ trợ của Ban giám hiệu nhà trường, ho c Đội và các giáo viên bộ môn nếu có thể. Vì vậy, khi làm công tác chủ nhiệm, tôi luôn nhờ sự tư vấn, chỉ đạo từ phía Ban giám hiệu nhà trường cho phép tôi mới thực hiện, g p trường hợp nào cần đến sự hỗ trợ xử lý của Ban giám hiệu là tôi lập tức báo cáo, cùng với Ban giám hiệu để có biện pháp tốt và hay nhất. Về phía Đội, tôi luôn kết hợp giáo dục các em cùng với Tổng phụ trách Đội. 3. Tính hiệu quả: Sau khi áp dụng các biện pháp như trên tôi thấy kết quả đạt được lại rất khả quan. Kết quả học tập của học sinh ngày càng tiến bộ rõ rệt. Các em ngày càng chăm ngoan. Tình cảm thầy - trò, bạn bè ngày càng gắn bó và thân thiện. - Lớp có nề nếp tốt: Các em ngoan, hiền, biết vâng lời làm theo và làm đúng với lời chỉ bảo của cô giáo, trong lớp chú ý nghe cô giáo giảng bài. Lớp rất đoàn kết, các em luôn thương yêu giúp đỡ lẫn nhau trong học tập, trong lao động. Có tinh thần tự giác, trách nhiệm cao. Thực hiện tốt 5 điều Bác Hồ dạy. Không có học sinh bị trách phạt trước toàn trường; học sinh đến trường luôn đảm bảo an toàn cả trong giờ học lẫn giờ chơi; không có học sinh gây gổ đánh nhau trong và ngoài nhà trường. - Đa số các em tích cực trong mọi hoạt động, nhất là trong học tập. Đ c biệt Ban cán sự của lớp rất có năng lực, các em mẫu mực, học giỏi, viết chữ đẹp, nhanh nhẹn, luôn làm tốt mọi công việc được giao. C. PHẦN KẾT LUẬN: 1. Phạm vi áp dụng áp dụng của sáng ki n tại đơn vị. Thực hiện tốt công tác chủ nhiệm là nhiệm vụ cơ bản của giáo viên đứng lớp; góp phần nâng cao chất lượng giáo dục ở đơn vị. Với sự quan tâm của lãnh đạo nhà trường, sự nhiệt tình công tác của giáo viên chủ nhiệm và các đoàn thể trong nhà trường. Có sự phối hợp nhịp nhàng giữa nhà trường với phụ huynh học sinh và cộng đồng, sự gắn kết ch t chẽ giữa các bộ phận, đoàn thể, cán bộ, giáo viên, công nhân viên trong đơn vị. Có sự kiểm tra thường xuyên, uốn nắn kịp thời của lãnh đạo nhà trường, giáo viên đối với học sinh. Sáng kiến kinh nghiệm nêu trên, áp dụng vào thực tiển ở đơn vị trường tiểu học Thạnh Phú 2. Tôi tin rằng trong những năm tiếp theo tất cả học sinh của đơn vị trường tiểu học Thạnh Phú 2, sẽ chuyển biến tốt về học tập, năng lực, phẩm chất, chất lượng học sinh được nâng lên và đạt kết quả tốt. 2. Điều kiện áp dụng và triển khai nhân rộng Trong công tác, giảng dạy muốn mình thành công phải có sự kiên trì, khắc phục khó khăn thì mới đem đến kết quả tốt. Muốn các em học tập đạt kết quả tốt; giáo viên phải có năng lực về chuyên môn, thực hiện tốt công tác chủ nhiệm lớp;
15. 15 có ý thức học hỏi, không ngừng tìm tòi, nghiên cứu tìm ra những phương pháp tối ưu để áp dụng trong giảng dạy, trong công tác chủ nhiệm lớp. Giáo viên luôn là tấm gương sáng cho học sinh noi theo. Người giáo viên phải mẫu mực có lòng yêu nghề, mến trẻ, quan tâm tận tình đến từng học sinh, vừa dạy văn hóa vừa gần gũi chăm sóc theo dõi diễn biến tâm lý của học sinh, giúp các em tiến bộ về mọi m t. Giáo viên phải khen thưởng, động viên kịp thời nhằm tạo động lực giúp các em tiến bộ; đối xử công bằng và khách quan đối với học sinh và phải thường xuyên quan tâm đến việc rèn Phẩm chất, Năng lực và kĩ năng sống cho các em. Sáng kiến kinh nghiệm nêu trên được áp dụng cho tất cả giáo viên chủ nhiệm lớp của cấp tiểu học và được triển khai nhân rộng trong toàn trường và tham gia cấp huyện để được nhân rộng trong toàn ngành giáo dục của huyện nhà. Trên đây là một số kinh nghiệm nhỏ tôi đã áp dụng trong công tác chủ nhiệm của mình. Tôi nhận thấy làm tốt công tác chủ nhiệm là một việc làm hết sức cần thiết, quan trọng giúp cho học sinh có ý thức học tập tốt hơn./. Thạnh Phú, ngày 04 tháng 4 năm 2023 Ngƣời vi t Đào Bích Phƣơng Ý KIẾN NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC TRƢỜNG ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... ........................................................................................................................................................... ...........................................................................................................................................................