SKKN Những biện pháp nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh trong môn tin học ở trường TH Thạnh Phú 2 NH 2021-2022 (Nguyễn Hiếu Đệ)

Nội dung text: SKKN Những biện pháp nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh trong môn tin học ở trường TH Thạnh Phú 2 NH 2021-2022 (Nguyễn Hiếu Đệ)

1. 1 MỤC LỤC MỤC LỤC Trang Mục lục 1 A. PHẦN MỞ ĐẦU 2 – 3 1. Lý do chọn đề tài. 2 – 3 2. Giới hạn đề tài. 3 B. PHẦN NỘI DUNG 3-14 1. Cơ sở lí luận. 3 - 5 2. Thực trạng vấn đề. 5 - 6 3. Những giải pháp, giải pháp thực hiện. 6 - 14 4. Kết quả đạt được. 14 C. PHẦN KẾT LUẬN 15 - 16 1. Kết luận. 15 2. Kiến nghị. 15 -16
2. 2 NHỮNG BIỆN PHÁP NHẰM PHÁT HUY TÍNH CHỦ ĐỘNG, SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH TRONG MÔN TIN HỌC Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC THẠNH PHÚ 2 A. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài. Ngày nay nước ta chuyển sang nền công nghiệp hóa hiện đại hóa, với sự phát triển nhảy vọt của khoa học công nghệ nói chung của ngành Tin học nói riêng. Do yêu cầu của xã hội công nghệ thông tin trên toàn cầu, mục tiêu giáo dục thay đổi để đào tạo những con người năng động, sáng tạo ứng dụng công nghệ thông tin. Trong đó, môn Tin Học là một môn khoa học công nghệ thông tin thực nghiệm cơ sở học sinh phải nắm vững lý thuyết - thực hành, giữ một vai trò quan trọng như một bộ phận trong nhận thức, phát triển xã hội. Đảng và Nhà nước đã xác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của tin học và công nghệ thông tin, truyền thông cũng như những yêu cầu đẩy mạnh của ứng dụng công nghệ thông tin. Đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa, mở cửa và hội nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức của nước ta. Công nghệ tin học là một lĩnh vực đột phá có vai trò lớn trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội. Thúc đẩy mạnh mẽ quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước. Đối với lĩnh vực giáo dục đào tạo, công nghệ thông tin có tác dụng làm thay đổi mạnh mẽ phương pháp, hình thức dạy – học nhất là khi nền giáo dục của nước ta bước sang thế kỉ 21, thế kỉ của công nghệ thông tin. Ở nước ta, trước yêu cầu ngày càng cao của xã hội đối với Giáo dục – Đào tạo, Đảng và Nhà nước đã đưa ra nhiều quyết sách lãnh đạo, đầu tư cho giáo dục, một trong những quyết sách đó là ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực giáo dục. Chính vì xác định được tầm quan trọng đó nên Ngành giáo dục đã đưa môn Tin học vào trong nhà trường và ngay từ bậc Tiểu học, học sinh được tiếp xúc với môn Tin học để làm quen dần với lĩnh vực công nghệ thông tin, tạo nền móng cơ sở ban đầu để học những phần nâng cao trong các cấp tiếp theo. Môn Tin học ở bậc Tiểu học bước đầu giúp học sinh làm quen với một số kiến thức ban đầu về công nghệ thông tin như: Một số bộ phận của máy tính, một số thuật ngữ thường dùng, rèn luyện một số kỹ năng sử dụng máy tính. Trong những năm gần đây, việc thay sách giáo khoa và mở các lớp bồi dưỡng, tập huấn đồng thời là việc bồi dưỡng phương pháp giảng dạy mới đã hoàn chỉnh từ
3. 3 cấp Tiểu học. Trong các phương pháp được giới thiệu bồi dưỡng, tập huấn, đáng chú ý hơn cả là phương pháp: Thảo luận nhóm trong lớp học. Vì thế để tạo cho học sinh tham gia một cách chủ động và tích cực trong việc học thì cần đẩy mạnh việc dạy học “Lấy học sinh làm trung tâm” thông qua việc cho học sinh thảo luận nhóm ngay trong lớp dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Đối với môn Tin học thì điều đó lại càng cần thiết, vì có những kiến thức trừu tượng, khó hiểu, mà các em lại không có nhiều thời gian cho môn học này, và cũng vì các em phải tập trung cho các môn học chính. Nhưng làm sao vận dụng tốt phương pháp thảo luận nhóm để giảng dạy môn Tin học, đó là một vấn đề đang đặt ra nhiều thử thách mà người giáo viên cần phải nghiên cứu giải quyết. Trong năm học 2018 – 2019 Trường đã được công nhận Trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1, các ban ngành đoàn thể tranh thủ sự đầu tư, tài trợ, giúp đỡ của các cơ quan, cá nhân đã trang bị phòng máy vi tính cho đơn vị trường. Do đó tôi cũng cho rằng, người thầy cũng sẽ tìm được niềm vui cũng như vị thế của mình khi chú trọng đến việc làm thế nào để giúp các em học sinh có thể tiếp thu được bài và học tập tốt hơn. Là một giáo viên tin học, tôi đã luôn chứng kiến cảnh học sinh chưa biết về máy tính, chưa hiểu về cách sử dụng máy tính, bên cạnh các em chăm ngoan học tốt, vẫn có khá nhiều em gặp khó khăn trong việc học môn tin học. Đặc biệt là học sinh lớp 4A Trường TH Nguyễn Văn Trỗi, nhiều em chưa có hứng thú trong học tập, còn thụ động trong việc học môn Tin học vì vậy tôi mạnh dạn chia sẽ một số ý kiến, suy nghĩ của mình qua sáng kiến; “Những biện pháp nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của học sinh trong môn Tin học ở Trường Tiểu học Thạnh Phú 2”. 2. Giới hạn đề tài Qua nghiên cứu về hoạt động thảo luận nhóm trong môn Tin học ở tiểu học của học sinh khối 3, khối 4 khối 5 trong Trường Tiểu học Thạnh Phú 2. Phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp này đã tạo được một môi trường học tập thuận lợi mà ở đó trí tuệ tập thể đã được phát huy cũng như vai trò hoạt động xã hội của cá nhân được trải nghiệm. Để làm được điều này giáo viên thường xuyên tổ chức các buổi chuyên đề, tập huấn kỹ năng đặt câu hỏi, ra đề làm sao có tính thống nhất. B. PHẦN NỘI DUNG 1. Cơ sở lí luận.
4. 4 Đối với phương pháp thảo luận nhóm thì nó đã được hình thành rất lâu. Trong số các phương pháp dạy học đang sử dụng, phương pháp dạy học thảo luận nhóm có nhiều ưu thế trong thực hiện mục tiêu giáo dục hiện nay tránh được lối học thụ động trên lớp, giáo viên thường đưa ra nhiều biện pháp để kích thích khả năng tư duy và sáng tạo của học sinh. Học tập của học sinh chịu sự tác động của các tác nhân nhận thức, xã hội, văn hoá, nhân cách do vậy người giáo viên phải tổ chức các dạng như tác động đa dạng cho học sinh tham gia, phải tạo ra các hoạt động dạy học đa dạng như tác động nhận thức cá nhân như tự phát hiện, tìm tòi và lĩnh hội kiến thức; tác động xã hội, văn hoá như gắn việc học với hoàn cảnh cụ thể, với bối cảnh văn hoá và xã hội, thời đại; phải tạo ra các tác động tâm lí cho học về sự hợp tác, gắn kết, chia sẽ trách nhiệm và lợi ích. Do đó mô hình thảo luận nhóm sẽ giúp cho học sinh cố gắng tìm hiểu và phát biểu trong nhóm của mình để trình bày cho cả lớp, đồng thời tinh thần hợp tác trong nhóm sẽ được phát huy và hỗ trợ lẫn nhau giữa các thành viên trong nhóm. Như thế, khi một vấn đề được đem ra thảo luận trách nhiệm nghiên cứu và tìm hiểu vấn đề sẽ được thông qua trong nhóm và dù cho vấn đề được giải quyết đúng hay sai trước khi có nhận xét của nhóm khác và sau cùng là của giáo viên, vấn đề đó đương nhiên đã tạo sự chú ý và cố gắng tìm hiểu ở mỗi thành viên và việc học tập do vậy sẽ tích cực hơn. Từ đó, việc học tập sẽ mang lại kết quả tốt hơn, tránh được học sinh chỉ biết ngồi nghe giáo viên một cách thụ động và dĩ nhiên trong trường hợp như thế kết quả học tập sẽ không mang lại như ý muốn. Khi nhóm thảo luận hoạt động dưới sự giám sát của giáo viên, những thói quen xấu như nói chuyện riêng, thiếu tập trung, đùa giỡn, sẽ bị loại trừ. Giúp cho các em trong nhóm sẽ được phát huy và những động lực tiềm tàng ở mỗi cá nhân có dịp được bộc lộ. Thông thường thì trong một nhóm trình độ học sinh không khi nào tuyệt đối bằng nhau, trong nhóm chắc chắn sẽ có những học sinh khá hơn những học sinh còn lại. Đây cũng chính là cơ hội để cho học sinh học tập lẫn nhau và khi được giáo viên tổng kết giải đáp học sinh sẽ hiểu bài hơn, nhớ lâu hơn và vì vậy việc học tập mang lại kết quả tốt hơn. Như vậy, phương pháp thảo luận nhóm một mặt vừa chú trọng phát huy tính
5. 5 tích cực cao, tính chủ động, sáng tạo của học sinh. Mặt khác lại chú trọng sự phối hợp, hợp tác giữa các học sinh trong quá trình học tập, cần kết hợp năng lực cạnh tranh và năng lực hợp tác ở học sinh. Để sử dụng có hiệu quả phương pháp thảo luận nhóm, giáo viên cần phải chú trọng xây dựng trách nhiệm cá nhân và trách nhiệm nhóm, xây dựng vị thế của mỗi học sinh trong nhóm và trong lớp, hình thành kĩ năng làm việc nhóm cho học sinh. 2. Thực trạng vấn đề. Trong các hoạt động dạy học môn Tin học ở các trường tiểu học hiện nay, thì người giáo viên ít được đào tạo chuyên môn nghiệp vụ sư phạm về môn Tin học tiểu học và học sinh mới được tiếp xúc về máy vi tính. Do đó người giáo viên cần phải không ngừng tìm tòi học hỏi khám phá, khai thác, xây dựng hoạt động, vận dụng, sử dụng phối hợp các phương pháp dạy học trong các giờ học sao cho phù hợp với từng kiểu bài, từng đối tượng học sinh, xây dựng cho học sinh một hướng tư duy chủ động, sáng tạo. Giáo viên phải có sự học tập, sự say mê cùng với lòng quyết tâm cao mới có thể đạt được yêu cầu của công việc, bởi vì học sinh ít khi được tiếp xúc với máy tính. Vì vậy, với chuyên đề này tôi đưa ra những suy nghĩ của mình với mong muốn, góp phần trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ học tập lẫn nhau để cùng tiến bộ. Đó cũng là nội dung, mục đích hướng tới của sáng kiến kinh nghiệm này. * Thuận lợi: Luôn được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo và đồng nghiệp. Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Cờ Đỏ luôn có công văn triển khai kế hoạch công nghệ thông tin trong năm học đến nhà trường. Vì vậy nhà trường luôn có kế hoạch công nghệ thông tin cụ thể trong từng năm học. Sự quan tâm của lãnh đạo nhà trường nên phòng máy vi tính thường xuyên được bảo dưỡng và sửa chữa nhằm đảm bảo số lượng và chất lượng máy phục vụ kịp thời cho việc dạy và học. Tháng 9/2019 tôi đã được phân công làm giáo viên dạy bộ môn tin học và quản lí phòng máy tính của trường với số lượng máy: 24 máy học sinh và 01 máy giáo viên làm máy chủ. Từ đó đến nay các máy tính trong phòng tin học vẫn còn hoạt động tốt
6. 6 với 24/24 máy hoạt động bình thường, một vài máy chỉ gặp vài trường hợp trục trặc phần mềm và ít gặp lỗi về phần cứng nhưng luôn được bảo trì và thay thế kịp thời. Được sự hỗ trợ, giúp đỡ của bạn bè đồng nghiệp chuyên biệt tin học cấp tiểu học. Bên cạnh đó bản thân luôn có ý thức tự rèn và học hỏi đồng nghiệp để nâng cao trình độ chuyên môn giúp tôi có thêm những kinh nghiệm trong việc quản lí, bảo quản và sử dụng phòng tin học ở trường. Giáo viên được đào tạo những kiến thức cơ bản về tin học để đáp ứng yêu cầu dạy và học môn tin học ở trường tiểu học. Học sinh có tinh thần hiếu học, ham học hỏi, và hơn nữa đó là sự quan tâm của phụ huynh học sinh, các em được tiếp xúc với máy tính nên bố mẹ các em luôn tạo mọi điều kiện hỗ trợ cơ sở vật chất cho nhà trường. Hệ thống máy tính này bản thân tôi đã cài đặt các phần mềm quản lí học sinh và giáo viên, cùng các phần mềm hỗ trợ khác nhằm khai thác triệt để hiệu quả hệ thống phòng máy vi tính mà trường mình có. * Khó khăn: Nhà trường đã có một phòng máy tính để cho học sinh học nhưng vẫn còn hạn chế về số lượng, mỗi ca thực hành hầu như 2 em thực hành chung một máy tính vì vậy thời gian để các em thực hành đầy đủ nội dung bài học còn gặp khó khăn, chưa đầy đủ. Các máy vi tính ở phòng tin học chưa cài đặt đủ các phần mềm ứng dụng để giáo viên và học sinh có thể khai thác sử dụng tốt. Chủ yếu hệ thống máy tính này chỉ dùng để giảng dạy bộ môn Tin học. Môn Tin học mới chỉ là môn tự chọn trong chương trình bậc tiểu học, nên chương trình và sự phân phối chương trình bước đầu chưa có sự thống nhất và đang hoàn chỉnh. Qua kiểm tra khảo sát chất lượng đầu năm vẫn còn nhiều em chưa biết nhiều về máy tính hoạt động như thế nào, chưa biết thao tác các công cụ trên phần mềm đơn giản, và làm thế nào để thao tác được với máy tính. 3. Những giải pháp, biện pháp thực hiện. a. Mục tiêu giải pháp, biện pháp: * Giải pháp: Không có phương pháp dạy học nào là vạn năng, do vậy người giáo viên phải
7. 7 biết sáng tạo, vận dụng linh hoạt, thâm nhập tâm lí học sinh, từ đó đưa ra những biện pháp hữu hiệu nhất. Phương pháp nào đi chăng nữa thì kết quả mong muốn cuối cùng là làm sao cho học sinh nắm được, nắm chắc các kiến thức mà giáo viên truyền thụ do đó giáo viên phải xác định: - Thứ nhất, xác định rõ mục tiêu của cuộc thảo luận. - Thứ hai, xây dựng nội dung thảo luận. - Thứ ba, xây dựng cấu trúc tiến trình thảo luận từng vấn đề. - Thứ tư, dự kiến hệ thống câu hỏi nêu vấn đề và câu hỏi gợi mở sẽ được sử dụng trong quá trình thảo luận. - Thứ năm, kế hoạch thảo luận cần thông báo cho học sinh biết trước. * Cách thực hiện khi tiến hành thảo luận nhóm: - Chia nội dung bài dạy thành những vấn đề nhỏ có liên kết với nhau. - Chia lớp học thành nhiều nhóm nhỏ. - Cử ra một nhóm trưởng và có thể là một thư ký trong mỗi nhóm. - Giao nhiệm vụ cho từng cá nhân, các nhóm. - Trong mỗi chủ đề thảo luận, nên thực hiện theo quy trình chung của thảo luận. - Các sản phẩm được giới thiệu và trình bày trước nhóm, lớp. - Đảm bảo yếu tố cạnh tranh và thi đua trong các nhóm. - Đảm bảo yếu tố thông tin phản hồi từ các nhóm. - Giáo viên đóng vai trò trọng tài, cố vấn, kiểm tra, kết luận. * Vai trò của phương pháp thảo luận nhóm: Đối với học sinh: Hoạt động nhóm là một phương pháp rất tốt về tư duy logic, về cách đào sâu và trau rồi kiến thức, giúp cho học sinh bước đầu biết nêu và giải quyết vấn đề khoa học, biết phân tích, đánh giá, nhận xét những nhận định của người khác và bảo vệ ý kiến của mình với những suy luận có căn cứ. Qua thảo luận nhóm giúp học sinh hình thành giao tiếp, tổ chức lãnh đạo, khả năng tư duy, tinh thần hợp tác, trao đổi, giúp đỡ, hoà nhập cộng đồng.
8. 8 Đối với giáo viên: Phương pháp hoạt động nhóm giúp giáo viên có điều kiện bổ sung và mở rộng những kiến thức, giúp giáo viên đánh giá sự tiếp thu của học sinh và trình độ tư duy của các em. Giáo viên có điều kiện trực tiếp uốn nắn những tri thức sai lệch, không chuẩn xác và định hướng kiến thức cần thiết cho học sinh. Thảo luận nhóm còn là nơi áp dụng và kiểm nghiệm tính đúng đắn của những phương pháp và phương thức giảng dạy và học tập có tính đặc thù của môn học, cũng như đối với phần, chương, mục của bài giảng. * Biện pháp: Có rất nhiều cách thức khác nhau để giáo viên có thể nâng cao hiệu quả của những tiết thảo luận, nếu như giáo viên là người có tâm huyết, được đào tạo tốt, nắm chắc quy trình và có biện pháp tổ chức thảo luận hữu hiệu thì người dạy có thể phát huy tối đa mặt tích cực của phương pháp thảo luận nhóm, nó là phương pháp có nhiều ưu việt nó đã phát huy được tính tích cực, tự giác của người học và khả năng thực thi tương đối cao so với các phương pháp khác. Để sử dụng có hiệu quả phương pháp này trong giảng dạy môn tin học, theo tôi, giáo viên cần phải: + Thứ nhất: Nắm được những nguyên tắc trong việc xây dựng quy trình thảo luận nhóm, bao gồm: - Nguyên tắc đảm bảo mối quan hệ giữa giáo viên và học sinh. - Nguyên tắc đảm bảo hài hòa giữa các hình thức dạy và học. - Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống. - Nguyên tắc đảm bảo tính thực tế. - Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện. + Thứ hai: Chuẩn bị những điều kiện cần thiết cho hoạt động nhóm: Phương pháp thảo luận nhóm thành công hay không còn tùy thuộc vào sự chuẩn bị của giáo viên và học sinh. Nếu giáo viên chuẩn bị tốt, dự kiến được tình huống xảy ra và có những biện pháp xử lí kịp thời cũng như có sự hợp tác từ học sinh thì phương pháp thảo luận nhóm sẽ mang lại kết quả cao. Vì vậy, trước khi lên lớp, giáo viên cần chuẩn bị tốt các nội dung sau: - Mục tiêu của hoạt động nhóm bài học này là gì?
9. 9 - Những vấn đề thảo luận trong nhóm là những vấn đề gì? - Nên chia lớp ra làm mấy nhóm? - Hoạt động này có phù hợp với số lượng học sinh trong nhóm không? - Hoạt động này cần bao nhiêu thời gian? - Tất cả học sinh tham gia có thu được lợi ích từ hoạt động này không? - Thiết bị dạy học cần dùng là những thiết bị gì? - Dự kiến tình huống xảy ra và cách giải quyết. - Học sinh phải chuẩn bị những gì? - Soạn giáo án cho phù hợp với việc thảo luận nhóm. - Chuẩn bị những phương án dự bị Bên cạnh đó, giáo viên cũng cần nhắc nhở học sinh chuẩn bị trước các nội dung sau: - Thuộc bài cũ và chuẩn trước bị bài mới. - Làm những bài tập của giờ lần trước. - Chuẩn bị những thứ cần thiết mà giáo viên đã dặn dò b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp: Việc phân chia nhóm thường dựa trên: số lượng học sinh của tưng lớp, đặc điểm học sinh và chủ đề bài học. Cách chia nhóm như thế nào là hợp lí; có thể theo một tiêu chuẩn nào đó của bài học hay của giáo viên và cũng có thể hoàn toàn ngẫu nhiên hoặc có thể theo số điểm danh, theo giới tính, theo vị trí ngồi. Giáo viên giao câu hỏi cho từng nhóm, hướng dẫn học sinh cách thực hiện, phân bố thời gian hợp lí, giải đáp thắc mắc của học sinh trước khi chính thức đi vào hoạt động, đồng thời ghi lại chủ đề và chỉ dẫn lên bảng, máy chiếu hay thiết bị khác. Trong một tiết dạy giáo viên có thể chọn một trong số các cách chia nhóm như tuỳ theo đặc điểm của lớp và và nội dung bài học. Bản thân tôi đã áp dụng linh hoạt tùy theo bài theo các các bước như sau: * Các bước tiến hành:
10. 10 + Bước 1: Chia nhóm nhỏ cùng thảo luận: Với cách này có thể chia theo chỗ ngồi 2 em ngồi gần nhau thành một nhóm để thảo luận về một khía cạnh xoay quanh một vấn đề nào đó. Sau thời gian thảo luận mỗi nhóm nhỏ cử một thành viên trình bày ý kiến của cả nhóm cho cả lớp nghe. Ví dụ: Trong bài 3, sách giáo khoa trang 14 “Làm quen với bàn phím máy tính”. Giáo viên cho các nhóm cùng thảo luận nội dung: Gõ bàn phím bằng 10 ngón tay có lợi ích gì ? Giáo viên có thể chỉ định bất kì nhóm trình bày ý kiến nhưng nhóm sau không lặp lại ý của nhóm trước sau đó giáo viên nhận xét, kết luận. + Bước 2: Chia nhóm theo tổ Nhóm này được xây dựng dựa trên các tổ đã được chia sẵn trên lớp để thảo luận các vấn đề giáo viên giao cho các nhóm ,tùy theo đặc điểm của lớp mà có các nhóm tương ứng, thông thường trong lớp học có 4 tổ giáo viên sẽ chia làm 4 nhóm để thảo luận, cách này thường dùng cho tiết học lý thuyết để các em trao đổi. Sau khi các nhóm thảo luận sẽ cử đại diện trình ý kiến của nhóm cho cả lớp, sau đó các nhóm khác nhận xét bổ sung ý kiến và cuối cùng giáo viên nhận xét kết luận ý kiến của từng nhóm. Ví dụ: Trước khi học bài 9, phần 2: phần mềm Encore sách giáo khoa trang 38 “ Bài tập thực hành”. Giáo viên chia nhóm HS nghiên cứu, tìm hiểu các nội dung trước, sau đó vào tiết học các nhóm cử đại diện trình bày ý kiến. - Nhóm 1: Tìm hiểu về thêm lời ca cho bản nhạc. - Nhóm 2: Tìm hiểu về trang trí bài nhạc – dấu chấm dôi. - Nhóm 3: Tìm hiểu về thêm một ô nhịp – thay đổi hóa biểu. - Nhóm 4: Tìm hiểu về xoa ô nhịp – bài nhạc có lời ca. + Bước 4: Giảng - Viết - Thảo luận: Giáo viên cho học sinh trả lời câu hỏi bằng cách đưa ra các phương án lựa chọn và yêu cầu học sinh giải thích tại sao phải chọn phương án đó, cách này thực hiện sau mỗi bài học, sau khi mỗi cá nhân xử lí các câu hỏi thì so sánh với các học sinh khác. Sau đó, giáo viên tổ chức thảo luận để kiểm tra các câu trả lời hợp lí. Ví dụ: Sau khi tìm hiểu phần 2: Phần mềm MSW LOGO, bài 10 “Các lệnh vẽ co bản” SGK trang 41 . Để kiểm tra lại khả năng tiếp thu bài của học sinh, giáo viên cho học sinh trả lời câu hỏi ngắn?
11. 11 Để rùa về vị trí xuất phát, xóa toàn bộ sân chơi ta thực hiện lệnh gì? A. FORWARD. B. RIGHT. C. CLEARSCREEN. D. LEFT. * Nội dung và thời gian thảo luận: Nội dung thảo luận của các nhóm có thể giống hoặc khác nhau. Thời gian thảo luận có thể căn cứ vào nội dung bài học cũng như đặc điểm của lớp học. Ví dụ: Trong bài 3, sách giáo khoa trang 14 “Làm quen với bàn phím máy tính”. Giáo viên cho các nhóm cùng thảo luận nội dung: Gõ bàn phím bằng 10 ngón tay có lợi ích gì ? Giáo viên cho các nhóm cùng thảo luận nội dung “Gõ bàn phím bằng 10 ngón tay có lợi ích gì”: Các nhóm thảo luận trong 3 phút và cử đại diện trình bày mỗi nhóm 1 phút, các nhóm sau không nói lại ý của nhóm trước sau đó giáo viên chốt lại nội dung. * Vai trò của giá viên và nhóm trưởng: Vai trò của giáo viên: + Thứ nhất: Khi học sinh tiến hành thảo luận, giáo viên chuyển từ vị trí người hướng dẫn sang vị trí người giám sát. Nhiệm vụ của giáo viên lúc này là nhận biết tiến trình hoạt động của các nhóm từ đó có thể có những can thiệp kịp thời để mang lại hiệu quả cao. Muốn vậy, khi giám sát hoạt động nhóm giáo viên cần: - Chú ý đến hoạt động mà giáo viên yêu cầu lớp thực hiện, không được tranh thủ làm việc riêng khi học sinh đang thảo luận. Giáo viên cần phải di chuyển, quan sát và giám sát mọi hoạt động của lớp. - Chú ý lắng nghe quá trình trao đổi của học sinh trong nhóm. Từ đó, giáo viên có thể có những phát hiện thú vị và khả năng đặc biệt của từng học sinh, hướng thảo luận của từng nhóm để điều chỉnh kịp thời. - Quan sát để xem có học sinh nào “đứng bên lề” hoạt động không? Nếu có, giáo viên tìm cách đưa các em vào không khí chung của nhóm. + Thứ hai: Trong tiết học, giáo viên phải chú ý nhận biết bầu không khí xem
12. 12 các nhóm có hoạt động hay không hoạt động. + Thứ ba: Giáo viên cần có sự điều chỉnh kịp thời để khi vấn đề giáo viên đặt ra lại là nguyên nhân gây nên sự thay đổi không khí hoạt động của nhóm. Nếu vấn đề quá khó, học sinh không đủ khả năng giải quyết, hoặc ngược lại, nếu vấn đề quá dễ sẽ khiến học sinh không có gì phải làm. Cả hai trường hợp này đều có thể làm giảm đi độ “nóng” của bầu không khí trong lớp. + Thứ tư: Giáo viên cần khen ngợi, tuyên dương, khuyến khích và gợi ý cho học sinh trong quá trình thảo luận nếu thật sự cần thiết. + Thứ năm: Giáo viên định rõ lượng thời gian hoạt động nhóm cụ thể, và nhắc thời gian để các nhóm hoàn thành phần hoạt động của mình đúng thời gian quy định. + Thứ sáu: Giáo viên cần đi vòng quanh các nhóm và lắng nghe ý kiến học sinh trong suốt buổi thảo luận nhóm nhỏ. Thỉnh thoảng cũng rất hữu ích nếu giáo viên xen lời bình luận vào giữa cuộc thảo luận của một nhóm. Đối với những vấn đề nhạy cảm thường có những tình huống mà học sinh sẽ cảm thấy bối rối, ngại ngùng khi phải nói trước mặt giáo viên, trong trường hợp này giáo viên có thể quyết định tránh không xen vào hoạt động của nhóm khi thảo luận. Vai trò của nhóm trưởng: + Thứ nhất: Phải có khả năng tổ chức, phân công nhiệm vụ cho các thành viên, bố trí chỗ ngồi cho phù hợp, hướng dẫn các thành viên thảo luận đúng với nội dung đã giao. + Thứ hai: Phải biết linh hoạt và nhạy bén, có khả năng điều động tất cả các thành viên trong nhóm tham gia tích cực vào thảo luận; theo dõi, quan sát từng người để có biện pháp điều chỉnh kịp thời; lắng nghe ý kiến đóng góp thảo luận của các thành viên trong nhóm mình, động viên khuyến khích những bạn ít nói, rụt rè phát huy tính năng động, sáng tạo của các bạn trong nhóm. Như vậy, vai trò của nhóm trưởng là rất quan trọng vì vậy trong quá giảng dạy giáo viên cần phải quan sát thái độ và cách làm việc của từng học sinh để lựa chọn các nhóm trưởng cho thích hợp. Tuy nhiên, nhóm trưởng không phải là người quyết định hết tất cả cho buổi thảo luận. * Trình bày kết quả thảo luận: Kết quả thảo luận có thể được trình bày dưới nhiều hình thức: bằng lời, đóng
13. 13 vai, viết hoặc vẽ lên giấy khổ to, có thể do một người thay mặt nhóm trình bày, có thể nhiều người trình bày mỗi người một đoạn nối tiếp nhau. Các nhóm trình bày kết quả thảo luận trước lớp. Giáo viên nhận xét, bổ sung và kết luận. Cho học sinh ghi nội dung bài học vào vở. Phần cũng cố là một phần quan trọng trong giờ dạy, nhằm kiểm tra kết quả của các em học sinh sau tiết học. Do vậy khuyến khích tổ chức các trò chơi sinh động hấp dẫn để kiểm tra sự hiểu biết, nắm bài của các em, như trò chơi “ô chữ”, trò chơi “chiếc nón kỳ diệu”... Dựa trên khảo sát chất lượng đầu năm tôi đã dùng biện pháp thảo luận nhóm để kèm cặp giúp đỡ các em từu khối 3 đến khối 5 Trường Tiểu học Thạnh Phú 2. Đa số các em đã biết cách thảo luận trao đổi với nhau về cách thao tác với máy tính nhanh nhạy và linh hoạt, nhưng vẫn còn một số em chưa tập trung. Thông qua việc thay đổi cách dạy qua từng tiết học giúp các em thay đổi không khí, để tiết học diễn ra nhẹ nhàng, đạt được hiệu quả tốt hơn. Việc cho học sinh học lý thuyết kết hợp thực hành giúp học sinh hiểu sâu bài hơn và tránh sự nhàm chán. Muốn có giờ dạy đạt hiệu quả cao, bản thân mỗi giáo viên dạy Tin học nhận thức được cần phải có kế hoạch bồi dưỡng Tin học cho bản thân bằng cách tự tìm tòi, tham khảo các tài liệu có liên quan và có thể học tập các đồng nghiệp của trường bạn. Bên cạnh tìm hiểu kiến thức về Tin học, giáo viên cũng phải tìm hiểu các kiến thức khác như văn hoá, kinh tế, chính trị, xã hội để tự nâng cao nhận thức của bản thân. Giáo viên bám sát các nội dung trong sách giáo khoa nên học sinh nắm vững bài học. Giáo viên cho học sinh vừa nắm lý thuyết vừa áp dụng thực hành nên học sinh hứng thú, say mê, sáng tạo. Học sinh thích thú được trao đổi với các bạn, được thao tác trên máy tính, nắm được các phím chức năng, nhận biết được từng phím, các hàng phím trên bàn phím. c. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện pháp: Ban lãnh đạo nhà trường tiếp tục khiến khích giáo viên áp dụng công nghệ thông tin vào trong bài giảng, đặc biệt là sử dụng các tiết thực hành nhằm tạo hứng thú cho học sinh, giúp học sinh nhanh nhẹn, qua đó hướng cho học sinh tiếp cận khoa
14. 14 học hiện đại, say mê sáng tạo trong quá trình học tập. Phải đầu tư trang thiết bị, cơ sở vật chất đầy đủ như máy tính, máy chiếu, phòng máy, bàn ghế để phục vụ quá trình giảng dạy. Muốn có giờ dạy đạt hiệu quả cao, bản thân mỗi giáo viên dạy Tin học nhận thức được cần phải có kế hoạch bồi dưỡng Tin học cho bản thân bằng cách tự tìm tòi, tham khảo các tài liệu có liên quan và có thể hỏi các đồng nghiệp của trường bạn. Bên cạnh tìm hiểu kiến thức về Tin học, giáo viên cũng phải tìm hiểu các kiến thức khác như văn hoá, kinh tế, chính trị, xã hội để tự nâng cao nhận thức của bản thân và đưa ra các giải pháp thực hiện đề tài phải có một biện pháp thực hiện cụ thể, thực hiện thực tế trên lớp học, từ đó thâm nhập tìm hiểu tinh thần học tập của học sinh. 4. Kết quả đạt được. Sau khi nghiên cứu và qua quá trình trải nghiệm tôi nhận thấy đã đạt được hiệu quả đáng khích lệ. Số lượng học sinh sử dụng thạo máy tính, học tốt hơn mỗi năm một tăng lên. Tiết dạy cũng trở nên nhẹ nhàng và hiệu quả hơn, tạo được nhiều hứng thú cho học sinh trong quá trình tiếp thu bài. Dưới đây là bảng thống kê về chất lượng đã đạt được trong năm học vừa qua: * Kết quả chất lượng đầu năm học 2021 -2022 Khối Điểm Điểm Điểm Dưới Tổng số Tỉ lệ Tỉ lệ Tỉ lệ Tỉ lệ lớp 9 - 10 7- 8 5- 6 5 Khối 3 100 39 39% 17 17% 38 38% 6 6 % Khối 4 3,54 113 35 30,97% 36 31,86% 38 33,63% 4 % Khối 5 115 41 35,65% 31 36,96% 39 33,91% 4 3,48% * Kết quả chất lượng đến cuối học kì I. Năm học 2021 – 2022 Khối Điểm Điểm Điểm Dưới Tổng số Tỉ lệ Tỉ lệ Tỉ lệ Tỉ lệ lớp 9 - 10 7- 8 5- 6 5 Khối 3 100 53 53% 31 31% 16 16% 0 Khối 4 113 56 49,56% 38 33,63% 19 16,71% 0 Khối 5 115 58 50,43% 40 37,78% 17 14,78% 0
15. 15 C. PHẦN KẾT LUẬN 1. Kết luận Sau những biện pháp mà tôi đã trình bày và thực hiện ở phòng học bộ môn tin học trường Tiểu học Thạnh Phú 2. Để đạt được kết quả như trên trước hết: - Người giáo viên phải không ngừng nghiên cứu, tìm tòi, học hỏi và rèn luyện chuyên môn, đặc biệc là nghiệp vụ sư phạm. - Phải nắm vững yêu cầu về quan điểm dạy học, chương trình, nội dung dạy học. - Thấy được tầm quan trọng và ích lợi của hoạt động trong quá trình dạy học. - Nắm vững các cách tổ chức thực hiện sao cho khoa học. - Rèn luyện linh hoạt, phát huy sáng tạo, rèn luyện tác phong nhanh nhẹn, tư duy tốt, thông qua các tiết học một cách thường xuyên. - Chuẩn bị tốt cho mình các thiết bị dạy học hiện đại phục vụ cho việc học, áp dụng công nghệ thông tin và giảng dạy trong quá trình dạy học, giúp giáo viên chủ động trong quá trình giảng dạy. Phương pháp này có thể áp dụng được cho tất cả các tiết học ở tất cả các bộ môn các khối lớp ở cấp Tiểu học ở Trường Tiểu học Thạnh Phú 2, có thể nhân rông ra trong toàn huyện Cờ Đỏ và các huyện trong toàn Thành phố Cần thơ. 2. Kiến nghị - Tăng cường trang thiết bị dạy học, đặc biệc là máy tính phải đủ số lượng trong đó có cả dự phòng để thay thế, đảm bảo chất lượng, hiện đại hoá, sửa chữa, bổ sung kịp thời những thiết bị bị hỏng. - Đầu tư thêm trang thiết bị công nghệ thông tin. - Quan tâm hơn đến tâm lý học lứa tuổi, giới tính từ đó có những điều chỉnh phù hợp để nâng cao chất lượng dạy và học. - Giáo viên cần tích cực nghiên cứu, biết khai thác và ứng dụng công nghệ thông tin có hiệu quả hơn trong quá trình giảng dạy. - Nhìn chung nhờ áp dụng các biện pháp trên mà chất lượng giảng dạy học đạt hiệu quả cao. Trên đây là một số biện pháp tôi đã áp dụng vào dạy tin học Trường Tiểu học Thạnh Phú 2, tuy bản thân đã rất tích cực nghiên cứu tìm tòi song vẫn còn có những
16. 16 hạn chế nhất định. Tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của hội đồng trường và hội đồng khoa học các cấp để sáng kiến của tôi đạt được hiệu quả cao hơn. Thạnh Phú, ngày 19 tháng 4 năm 2022 Người viết sáng kiến Nguyễn Hiếu Đệ Ý KIẾN CỦA HĐKH TRƯỜNG .....