Bài giảng môn Lịch Sử KNTT Lớp 8 - Chương 3, Bài 5: Cuộc xung đột Nam-Bắc Triều và Trịnh-Nguyễn

Nội dung text: Bài giảng môn Lịch Sử KNTT Lớp 8 - Chương 3, Bài 5: Cuộc xung đột Nam-Bắc Triều và Trịnh-Nguyễn

1. CHƯƠNG 3: VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ XVI ĐẾN THẾ KỈ XVIII BÀI 5 CUỘC XUNG ĐỘT NAM – BẮC TRIỀU VÀ TRỊNH – NGUYỄN
2. 1. Nêu được những nét chính về sự ra đời của Vương triều Mạc Mục tiêu 2. Giải thích được nguyên nhân bùng nổ xung đột Nam – Bắc triều, Trịnh – Nguyễn. bài học 3. Nêu được hệ quả của xung đột Nam – Bắc triều, Trịnh - Nguyễn. nganpham
3. TIẾN TRÌNH BÀI HỌC 01 Sự ra đời Vương triều Mạc 02 Xung đột Nam – Bắc triều 03 Xung đột Trịnh - Nguyễn
4. KHỞI ĐỘNG HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN Những hình ảnh say đây gợi Di tích thành cho em nhớ đến nhũng cuộc nhà Mạc xung đột nào trong các thế kỉ (Lạng Sơn) XVI - XVII? Những cuộc xung đột đó đã để lại hệ quả như thế nào đối với lịch sử dân tộc? Luỹ Thầy (Quảng Bình)
5. Dấu vết còn lại của thành nhà Mạc ở Lạng Sơn gợi lại cho chúng ta một giai đoạn đầy biến động của lịch sử dân tộc - được bắt đầu với sự xuất hiện của Vương triều Mạc.
6. 1. Sự ra đời Vương triều Mạc HĐ cá nhân Em hãy khai thác tư liệu 1 và thông tin trong mục 1, sgk tr 23, hãy trình bày những nét chính về sự ra đời của Vương triều Mạc. "Quân lực của Đăng Dung ngày càng nhiều, công danh ngày càng thịnh, triều đinh ai cũng phục" (Lê Quý Đôn, Đại Việt thông sử, NXB KHXH, 1978, tr. 36) "Đăng Dung uy quyền ngày một lớn, lòng người đều hướng theo." (Ngô Sỹ Liên, Đại Việt sử ký toàn thư, Tập III, NXB KHXH, 1993, tr. 96
7. 1. Sự ra đời Vương triều Mạc Đầu thế kỉ Các phe phái Khởi nghĩa Mạc Đăng Dung XVI, nhà Lê sơ phong kiến tranh nông dân nổ ra thâu tóm quyền khủng hoảng. chấp quyết liệt. ở nhiều nơi. hành. => Năm 1527, Mạc Đăng Dung ép vua Lê nhường ngôi, lập ra nhà Mạc.
8. 1. Sự ra đời Vương triều Mạc Thảo luận nhóm TRANH LUẬN GV chia lớp thành 4 nhóm, tổ chức cho HS tranh biện Quan điểm vấn đề sau: Có hai quan Quan điểm của tớ là... điểm đánh giá việc Mạc của tớ là... Đăng Dung ép vua Lê nhường ngôi. Em ủng hộ Việc cướp ngôi là “ngụy Triều Lê đã suy yếu, khủng quan điểm nào? Vì sao triều”, là việc làm “danh hoảng nên sự ra đời của không chính, ngôn không vương triều Mạc là tất yếu.. thuận”, việc không nên làm. Nhà Mạc lên ngôi là hợp với quy luật của lịch sử.
9. 1. Sự ra đời Vương triều Mạc Nhà Mạc thực hiện một số chính sách về chính trị, kinh tế, xã hội... nhằm ổn định và phát triển đất nước Nhà Mạc ra đời phù hợp với quy luật của lịch sử.
10. 2. Xug đột Nam – Bắc triều a. Nguyên nhân bùng nổ Hoạt động cặp đôi Em hãy hoàn thành phiếu học tập sau để giải thích nguyên nhân bùng nổ xung đột Nam – Bắc triều.
11. NGUYÊN NHÂN BÙNG NỔ XUNG ĐỘT NAM - BẮC TRIỀU BẮC TRIỀU NAM TRIỀU Cựu thần nhà Lê Nhà Mạc (Nguyễn Kim) “phù Lê diệt Mạc” Kết quả - Xung đột kéo dài 60 năm (1533 – 1592) Thăng Long Thanh Hóa - Nam triều chiếm được Thăng Long, nhà Mạc chạy lên Cao Bằng
12. Cuối năm 1592, Trịnh Tùng đánh chiếm kinh thành Thăng Long, sai quan quân vào Tây đô rước vua Lê Thế Tông ra Đông đô. Hậu duệ nhà Mạc chạy lên Cao Bằng lập địa bàn cát cứ và tồn tại đến năm 1677.
13. Năm 1677, quân Lê - Trịnh lại đánh chiếm Cao Bằng. Mạc Kính Vũ lại chạy sang Long Châu. Năm 1683, viên quan nhà Thanh ở Quảng Tây là Vương Quốc Trinh bắt Kính Vũ cùng 350 người là con cháu, tướng tá họ Mạc giao cho nhà Lê - Trịnh. Như vậy, không kể từ năm 1677 đến 1683 họ Mạc phải sống ở đất Thanh, thì năm 1677 được coi là năm chấm dứt 85 năm tồn tại của họ Mạc ở Cao Bằng.
14. 2. Xug đột Nam – Bắc triều b. Hệ quả Làng mạc Sản xuất bị Hoạt động cá nhân bị tàn phá Em đọc tư liệu sau, hãy nêu đình trệ hệ quả của cuộc xung đột Nam - Bắc triều. Đất nước Buôn bán chia cắt khó khăn Trong bài thơ Thương loạn, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã miêu tả: “Cả một vùng từ đông sang tây Gia đình Nhân dân Đồng ruộng chẳng có gì cày cấy li tán khốn khổ Chiến tranh cứ nối tiếp nhau Tai họa thật là cùng cực.”
15. 3. Xug đột Trịnh - Nguyễn a. Nguyên nhân bùng nổ Hoạt động theo bàn Hãy đọc tư liệu, sử dụng các từ khóa sau để giải thích nguyên nhân dẫn đến cuộc xung đột Trịnh – Nguyễn: NGUYỄN KIM, NGUYỄN HOÀNG, TRỊNH KIỂM, NGUYỄN PHÚC NGUYÊN, THUẬN HÓA, MƯỢN DANH VUA LÊ.
16. Tư liệu 1: Năm 1545, sau khi Nguyễn Kim bị mưu sát, Trịnh Kiểm được vua Lê đưa lên thay thế, chỉ huy mọi việc. Để giữ vững quyền hành của mình, Trịnh Kiểm tìm cách loại trừ phe cánh của Nguyễn Kim mà trước hết là các con trai của ông. Người con đầu là Nguyễn Uông bị ám hại. Người con thứ là Nguyễn Hoàng lo lắng, tìm cách thoát khỏi mối đe dọa đó. Được sự gợi ý của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Hoàng nhờ chị gái của mình là vợ của Trịnh Kiểm xin cho vào trấn thủ đất Thuận Hóa. Nhận thấy Thuận Hóa đang gặp nhiều khó khăn, Trịnh Kiểm đã chấp thuận. Năm 1558, Nguyễn Hoàng đem theo nhiều anh em, bà con người Tống Sơn (Thanh Hóa – quê của ông) cùng các quan lại cũ của Nguyễn Kim, các nghĩa dũng Thanh Nghệ vào trấn thủ Thuận Hóa. Năm 1570, Nguyễn Hoàng được giao cai quản luôn đất Quảng Nam .. Năm 1613, trước khi chết, Nguyễn Hoàng dặn lại con là Nguyễn Phúc Nguyên cố gắng bảo vệ dòng họ của mình. Nối nghiệp cha, Nguyễn Phúc Nguyên tổ chức lại chính quyền, tách khỏi sự phụ thuộc của họ Trịnh, chỉ nộp phú thuế theo lệ. Năm 1620, họ Trịnh đem quân vào, Phúc Nguyên không chịu nộp thuế nữa. Năm 1627, lấy cớ đó, họ Trịnh đem quân đánh vào Thuận Hóa. Cuộc chiến tranh Trịnh – Nguyễn bắt đầu. (Theo Trương Hữu Quýnh (chủ biên), Đại cương lịch sử Việt Nam, tập 1, NXB Giáo dục, 2001, tr. 344)
17. NGUYÊN NHÂN BÙNG NỔ XUNG ĐỘT TRỊNH – NGUYỄN - 1545, Nguyễn Kim chết, của Nguyễn con rể - Con thứ TRỊNHTrịnh Kiểm lên NGUYỄN Hoàng thay, là Nguyễn nắm toàn bộ binh Kim thủ ở quyền. vào trấn Mâu thuẫn giữa xin tìm cách hai dòng Thuận Hóa, họ Trịnh – Nguyễn gây dựng sự nghiệp. dần bộc lộ và ngày càng gay gắt. - Nguyễn Hoàng mất, con trai là - 1627, cuộc xung đột Trịnh – Nguyễn Phúc Nguyên lên thay, Nguyễn bùng nổ, kéo dài gần nửa tiếp tục củng cố địa vị, cắt đứt thế kỉ (1627 – 1672), quan hệ lệ thuộc với họ Trịnh
18. • Nguyễn Hoàng là con trai thứ hai của An Thành Hầu Nguyễn Kim, ông sinh năm 1525 tại Thanh Hóa. • Dưới triều nhà Lê trung hưng, ông là một tướng tài lập nhiều công lớn, được vua Lê phong tước Thái úy Đoan Quốc Công. • Năm 1545, Nguyễn Kim bị đầu độc, quyền lực trong triều rơi vào tay anh rể là Trịnh Kiểm, anh cả là Nguyễn Uông bị Trịnh Kiểm giết, do lo sợ bị sát hại và nghe lời khuyên của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, ông xin vào trấn thủ ở Thuận Hoá (là khu vực từ Quảng Bình đến Thừa Thiên-Huế ngày nay).
19. 3. Xug đột Trịnh – Nguyễn b. Hệ quả Hoạt động cá nhân HS theo dõi video sông Gianh và những hình ảnh, từ khóa sau, hoàn thành nhiệm vụ học tập.
20. HS theo dõi video sông Gianh và những hình ảnh, từ khóa sau, hoàn thành nhiệm vụ học tập. Đàng Trong – Đàng Ngoài Vua Lê – chúa Trịnh Chúa Nguyễn