Kế hoạch bài dạy môn Ngữ Văn 8 - Tuần 13, Tiết 44-48 (GV: Đặng Thị Quế)

Nội dung text: Kế hoạch bài dạy môn Ngữ Văn 8 - Tuần 13, Tiết 44-48 (GV: Đặng Thị Quế)

1. 1 Ngày soạn: 26/11/2022 Ngày dạy: 28/11/2022 Tiết 44: NÓI GIẢM NÓI TRÁNH I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1. Năng lực - Trình bày thế nào là nói giảm nói tránh. - Xác định và phân tích phạm vi sử dụng, tác dụng của biện pháp tu từ nói giảm nói tránh. 2. Phẩm chất: - Biết chia sẻ những hiểu biết của bản thân khi trao đổi, hoạt động nhóm. - Có tinh thần tự học, tự giác hoàn thành nhiệm vụ được giao (trách nhiệm với bản thân). II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - KHBD, SGK, SGV, SBT. - Máy tính, máy chiếu. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU - 5 phút. a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình. b) Tổ chức thực hiện - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS nghe và giải quyết tình huống. Giả sử em đến lớp, đã có một người bạn mặc chiếc áo mới, vô cùng áo hức khoe. Nhưng em lại thấy chiếc áo đó dường như quá ngắn, không thích hợp mặc đi học. Trong tình huống này em sẽ góp ý cho bạn như thế nào? - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 số học sinh chia sẻ -> HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. + GV bổ sung lời dẫn vào bài. 2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC a) Mục tiêu: - Trình bày thế nào là nói giảm nói tránh. - Xác định và phân tích phạm vi sử dụng, tác dụng của biện pháp tu từ nói giảm nói tránh. b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN - 1 HS đọc ví dụ (máy chiếu) I. Bài học Nói giảm nói tránh và tác dụng Cách diễn đạt 1 Cách diễn đạt 2 của nói giảm nói tránh. 1. Lão Hạc ơi! Lão 1. Lão Hạc ơi! 1. Ví dụ: Bảng phụ. hãy yên lòng mà Lão hãy yên lòng chết! mà nhắm mắt. (“Lão Hạc”- Nam Cao) 2. Cậu Vàng đi 2. Cậu Vàng bị giết đời rồi, ông giáo rồi, ông giáo ạ! ạ! (“Lão Hạc”- Nam Cao) 3. Con dạo này lười lắm. Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng- Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
2. 2 3. Con dạo này không được chăm lắm. - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + Hoạt động cặp đôi: 5 phút. + Câu hỏi: Quan sát và xét từng ví dụ trên bảng phụ, trả lời hai câu hỏi vào vở . 1. Về mặt hình thức, hai cách diễn đạt này có gì khác nhau. 2. Em cảm thấy cách diễn đạt nào hay hơn? Vì sao? 2. Ghi nhớ. - HS thảo luận cặp đôi theo bàn và trả - Khái niệm. lời câu hỏi. GV quan sát, nhắc nhở HS tập - Tác dụng. trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu, hỗ trợ - Cách nói giảm nói tránh: nếu cần. + Dùng từ đồng nghĩa. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + Phủ định từ trái nghĩa. + GV gọi 1 HS đại diện 1 nhóm trình bày + Nói vòng. kết quả, HS nhóm khác nhận xét, bổ sung. + Nói tỉnh lược. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS - Cần sử dụng linh hoạt, phù hợp: tình huống, và kết luận. đối tượng giao tiếp. GV kết luận trên máy: Cách diễn đạt 1 Cách diễn đạt 2 1. Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà 1. Lão Hạc ơi! Lão hãy yên lòng mà nhắm mắt! chết! (Từ đồng nghĩa) 2. Cậu Vàng bị giết rồi, ông giáo ạ! 2. Cậu Vàng đi đời rồi, ông giáo ạ! (Từ đồng nghĩa) 3. Con dạo này lười lắm. 3. Con dạo này không được chăm lắm. -> Cung cấp thông tin. -> Cung cấp thông tin. -> Diễn đạt uyển chuyển, tế nhị. -> Giảm nhẹ mức độ sự việc, tránh cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề, thiếu lịch sự... Nói giảm nói tránh 3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a) Mục tiêu: HS hoàn thiện kiến thức vừa chiếm lĩnh được; rèn luyện kĩ năng áp dụng kiến thức mới để giải quyết các tình huống/vấn đề trong học tập. - Viết được đoạn văn có sử dụng dấu ngoặc kép phù hợp, hiệu quả. d) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: II. Luyện tập. Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng- Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
3. 3 + HS hoạt động nhóm 4 học sinh Bài 1. Điền các từ n gữ nói giảm, nói tránh + Thời gian: 7 phút. vào chỗ trống thích hợp . - Nhiệm vụ: Trao đổi các bài tập phần luyện a. Đi nghỉ tập trong SGK, chữa vào vở. b. chia tay nhau. - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi vào vở. c. khiếm thị. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy d. có tuổi. nghĩ để thực hiện yêu cầu, hỗ trợ nếu cần. e. đi bước nữa. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: Bài 2. + GV gọi 1 số HS trình bày kết quả, HS khác Các câu sử dụng nói giảm nói tránh là: a2, nhận xét, bổ sung. b2, c1, d1, e2. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS Bài 3: - Bài thơ của anh dở lắm → Bài thơ của và kết luận. anh chưa được hay lắm! HSG: Viết đoạn văn phân tích tác dụng biện pháp tư từ so sánh trong câu thơ: Bài 4: Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác Bỗng loè chớp đỏ Đã thấy trong sương hàng tra bát ngát. Thôi rồi Lượm ơi! (Viễn Phương) ( Tố Hữu- Lượm ) a. Biện pháp tu từ: Nói giảm nói tránh (Thôi rồi- Lượm đã chết). b. Tác dụng: + Hai câu thơ thuộc bài thơ nào? Của ai? Nội dung chính? Giới thiệu có sử dụng thành công biện pháp tu từ nào? + Phân tích các tác dụng cụ thể. + Chốt lại (Vậy là, với biện pháp tu từ...) 4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG – 5 phút a) Mục tiêu: HS phát hiện các tình huống thực tiễn và vận dụng được các kiến thức, kĩ năng trong cuộc sống tương tự tình huống/vấn đề đã học. d) Tổ chức thực hiện: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + Tình huống: H/S lắng nghe và giải quyết. Giả sử em là một bác sĩ, mặc dù em đã cố gắng hết sức để cứu một bệnh nhân còn trẻ nhưng không thể được. Là người phải thông báo cho bố mẹ bệnh nhân ấy, em sẽ nói như thế nào? + Nhiệm vụ: HS suy nghĩ và trao đổi trong bàn. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 số HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. * Hướng dẫn về nhà. - Về nhà hoàn thành bài tập vào vở. - Đọc và soạn bài: Đập đá ở Côn Lôn Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng- Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
4. 4 Ngµy so¹n: 26/11/2022 Ngµy d¹y:29/11/2022 Tiết 45 Văn bản: ĐẬP ĐÁ Ở CÔN LÔN (Phan Châu Trinh) I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1. Năng lực - Chỉ ra một số yếu tố đặc điểm nổi bật của thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật: số câu chữ, niêm, luật, nhịp, - Chỉ ra và phân tích được vẻ đẹp của người chí sĩ yêu nước đầu TK XX: Chí khí lẫm liệt, phong thái ung dung của nhà yêu nước. - Chỉ ra và phân tích được tác dụng của nghệ thuật đối,... - Liên hệ với thực tế để rút ra bài học về lòng yêu nước. - Bước đầu hình thành kĩ năng đọc- hiểu một tác phẩm thơ thất ngôn bát cú Đường luật. - Biết phân tích, xử lí thông tin để giải quyết vấn đề được giao đúng thời gian và có sáng tạo. - Tự tin trình bày ý kiến cá nhân trong quá trình làm việc nhóm. 2. Phẩm chất - Yêu quê hương, đất nước. - Có ý chí, bản lĩnh trong cuộc sống. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - KHBD, SGK, SGV, SBT. - Máy tính, máy chiếu, phiếu học tập. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU - 5 phút. a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình. b) Tổ chức thực hiện - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS quan sát một video (Côn Đảo- nơi giam hãm những người tù yêu nước) và ghi lại những cảm nhận của em (Vở). - HS suy nghĩ và trình bày ra giấy nháp. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung xem, suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi học sinh chia sẻ- nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. + GV bổ sung lời dẫn vào bài. 2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 2.1. Hoạt động 1: Hướng dẫn HS đọc- hiểu chú thích a) Mục tiêu: - Chỉ ra một số yếu tố đặc điểm nổi bật của thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật: số câu chữ, niêm, luật, nhịp, b) Tổ chức thực hiện: Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng- Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
5. 5 HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN * Nhiệm vụ 1: Đọc văn bản (14 phút) I. Đọc – tìm hiểu chú thích. - HS nêu yêu cầu để đọc diễn cảm. 1. Đọc - HS đọc lần lượt theo định hướng của GV. 2. Chú thích -> HS khác- GV nhận xét. a. Tác giả: * Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu chung về văn bản (10 phút) Phan Chu Trinh:(1872-1926) - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: -Quê Quảng Nam. + HS làm việc cặp đôi, trả lời các câu hỏi ra vở. - Là nhà yêu nước có tư tưởng + Thời gian: 3 phút. dân chủ sớm nhất ở Việt Nam. + Câu hỏi: b. Tác phẩm Câu 1: Giới thiệu nét nổi bật về tác giả? Câu 2: Giới thiệu về hoàn cảnh ra đời, thể loại, bố cục, nội + 1908 Khi bị bắt lao động khổ dung chính văn bản? sai ở nhà tù Côn Đảo.(1908 ) - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. + Bố cục:2 phần - GV tổ chức báo cáo và kết luận: Phần 1 : 4 câu đầu : Công việc + GV gọi một số HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, đập đá. bổ sung. Phần 2 : 4 câu cuối : Cảm nghĩ + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. từ việc đập đá. 2.2. Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản a) Mục tiêu: - Chỉ ra và phân tích được vẻ đẹp của người chí sĩ yêu nước đầu TK XX: Chí khí lẫm liệt, phong thái ung dung của nhà yêu nước. - Chỉ ra và phân tích được tác dụng của nghệ thuật đối,... b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN - Giáo viên giao nhiệm vụ cho II. Đọc hiểu văn bản học sinh: 1. Hai câu đề. + HĐ nhóm lớn- 6HS (chỉnh Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn sửa vào vở). Lừng lẫy làm cho lở lở non + Thời gian: 7 phút. + Câu hỏi: Phiếu học tập - Con người dũng cảm lao động giữa đảo khơi nguy hiểm Câu 1: Nội dung và nét nghệ - Khẩu khí ngang tàng đựa cợt, hài hước (khỏc) oai linh thuật nổi bật ở 2 câu đề? Em hùng tráng thích nhất từ ngữ/ BPTT nào? Hình ảnh phi thường người dũng sĩ như trong huyền Vì sao?- Nhóm 1 thoại. Câu 2: Nội dung và nét nghệ 2. Hai câu thực. thuật nổi bật ở 2 câu thực? Em Xách búa đánh tan dăm bảy đống thích nhất từ ngữ/ BPTT nào? Ra tay đập bể mấy trăm hòn. Vì sao?- Nhóm 2 Câu 3: Nội dung và nét nghệ - Những con người dám đương đầu vượt lên chiến thắng thuật nổi bật ở 2 câu luận? Em thử thách gian khổ. thích nhất từ ngữ/ BPTT nào? - Nghệ thuật: Dựng động từ mạnh Vì sao?- Nhóm 3 - Đối cõu 3-4( đối hỡnh ảnh, đối hành động, đối sứng Câu 4: Nội dung và nét nghệ trong hai cõu thơ) thuật nổi bật ở 2 câu kết? Em Khí phách hiên ngang, kiên cường dám đương đầu, thích nhất từ ngữ/ BPTT nào? vượt lên chiến thắng thử thách của con người. Vì sao?- Nhóm 4 3. Hai câu luận Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng- Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
6. 6 - HS suy nghĩ, thảo luận và Tháng ngày bao quản thân sành sỏi trả lời câu hỏi làm ra vở. GV Mưa nắng chi sờn dạ sắt son. quan sát, nhắc nhở HS tập trung - Tự thấy mình có tấm thân dầy dạn phong trần qua nhiều suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. thử thách. - GV tổ chức báo cáo và kết - Tự thấy mình có tinh thần cứng cỏi kiên trung, không luận: sờn lòng, đổi chí trước mọi gian lao , thử thách. + GV gọi đại diện học sinh 1 - Tinh thần cứng cỏi, trung kiên không sờn trước gian lao nhóm trình bày kết quả, HS thử thách . nhóm khác nhận xét, bổ sung. - Sức chịu đựng mănh liệt, bất 8,10khuất trước gian nguy, + GV tổng hợp, nhận xét các ý trung thành với lí tưởng. kiến của HS và kết luận. 4. Hai câu kết. ● GV: TH giáo dục QP Những kẻ vỏ trời khi lỡ bước và AN: Gian nan chi kể chuyện con con. ? Qua hình tượng nhân vật trữ - Những người có gan làm việc lớn khi phải chịu cảnh tù đày chỉ là việc nhỏ. tình trong bài thơ, em nghĩ gì về Tinh thần lạc quan ý chí hào hùng trong hoàn cảnh tù hình ảnh các nhà yêu nước đày trong nhà lao đế quốc td Pháp.. (Câu cảm thán ngạo nghễ.) - Thể hiện niềm tin vầo sự nghiệp yêu nước nhất định thắng lợi. 2.3. Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết- 5 phút a) Mục tiêu: Học sinh tổng kết nội dung và nghệ thuật của văn bản b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: 4. Tổng kết- Ghi nhớ (SGK) + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 2 phút. + Câu hỏi: Hệ thống giá trị nội dung và nghệ thuật dưới dạng sơ đồ tư duy. - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi ra vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP– 5 phút a) Mục tiêu: HS thực hành để nắm vững kiến thức chính về nội dung và nghệ thuật tác phẩm. b) Tổ chức thực hiện: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 5 phút. + Câu hỏi: Giải thích nhan đề văn bản. Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng- Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
7. 7 - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG – 5 phút a) Mục tiêu: HS phát hiện các tình huống thực tiễn và vận dụng được các kiến thức, kĩ năng trong cuộc sống tương tự tình huống/vấn đề đã học. b) Tổ chức thực hiện: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 2 phút. + Câu hỏi: Liên hệ thực tế, rút ra những bài học cụ thể. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. * Hướng dẫn về nhà. - Hoàn thành bài tập. - Soạn bài: Tiết 46- Muốn làm thằng cuội. ********************************************************************* Ngµy so¹n: 26/11/2022 Ngµy d¹y:30/11/2022 Tiết 46 Văn bản: MUỐN LÀM THẰNG CUỘI (Tản Đà) I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1. Năng lực - Chỉ ra hồn thơ lãng mạn pha chút ngông nghênh đáng yêu và những tìm tòi đổi mới thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật. - Chỉ ra và phân tích được tâm sự của một con người bất hòa sâu sắc với thực tại tầm thường, xấu xa, muốn thoát li bằng mộng tưởng lên cung trăng để bàu bạn với chị Hằng. - Chỉ ra và phân tích được tác dụng của nghệ thuật đối, ngôn ngữ và giọng điệu đặc sắc của bài thơ. - Bước đầu hình thành kĩ năng đọc- hiểu một tác phẩm thơ thất ngôn bát cú Đường luật. - Biết phân tích, xử lí thông tin để giải quyết vấn đề được giao đúng thời gian và có sáng tạo. - Tự tin trình bày ý kiến cá nhân trong quá trình làm việc nhóm. 2. Phẩm chất - Tình yêu cuộc sống, tinh thần lạc quan. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - KHBD, SGK, SGV, SBT. - Máy tính, máy chiếu, phiếu học tập. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU - 5 phút. a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình. b) Tổ chức thực hiện - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng- Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
8. 8 + HS liệt kê những điều em biết- chưa biết (muốn biết) về bài thơ trong vòng 2 phút (giấy nháp). - HS suy nghĩ và trình bày ra giấy nháp. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung xem, suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi học sinh chia sẻ- nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. + GV bổ sung lời dẫn vào bài. 2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 2.1. Hoạt động 1: Hướng dẫn HS đọc- hiểu chú thích a) Mục tiêu: - Giới thiệu những nét khái quát về tác giả, tác phẩm. - Chỉ ra hồn thơ lãng mạn pha chút ngông nghênh đáng yêu và những tìm tòi đổi mới thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật. b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN * Nhiệm vụ 1: Đọc văn bản (14 phút) I. Đọc và tìm hiểu chung: - HS nêu yêu cầu để đọc diễn cảm. 1. Đọc: - HS đọc lần lượt theo định hướng của GV. Chậm, buồn và nhẹ nhàng. -> HS khác- GV nhận xét. 2.Chú thích: * Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu chung về văn bản (10 phút) 2, 4, 5 - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: - Tản Đà ( 1889-1939) tên thật + HS làm việc cặp đôi, trả lời các câu hỏi ra vở. là Nguyễn Khắc Hiếu, quê ở + Thời gian: 3 phút. làng Khuê Thượng- Bất Bạt- + Câu hỏi: Sơn Tây( Ba Vì- Hà Nội) Câu 1: Giới thiệu nét nổi bật về tác giả? - Tác phẩm viết theo thể thơ Câu 2: Giới thiệu về hoàn cảnh ra đời, thể loại (những đổi thất ngôn bát cú Đường luật. mới trong thể thơ), bố cục, nội dung chính văn bản, hồn thơ lãng mạn? - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi một số HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 2.2. Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản a) Mục tiêu: - Chỉ ra và phân tích được tâm sự của một con người bất hòa sâu sắc với thực tại tầm thường, xấu xa, muốn thoát li bằng mộng tưởng lên cung trăng để bàu bạn với chị Hằng. - Chỉ ra và phân tích được tác dụng của nghệ thuật đối, ngôn ngữ và giọng điệu đặc sắc của bài thơ. b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: II. Tìm hiểu văn bản: + HĐ nhóm lớn- 6HS (chỉnh sửa vào vở). 1.Hai câu thơ đầu + Thời gian: 7 phút. - Nỗi buồn nhân thế của Tản Đà trước tình + Câu hỏi: Phiếu học tập hình của xã hội (trước 1945). Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng- Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
9. 9 Câu 1: Hai câu đầu là tiếng than và lời tâm sự - Sự bất hòa sâu sắc với thực tại tầm với Tản Đà với chị Hằng. Theo em, vì sao Tản thường, xấu xa. Đà có tâm trạng “chán trần thế”? 2. Cái “ngông” của Tản Đà Câu 2: Em hiểu “ngông” có nghĩa là gì? Hãy - Thoát li trần thế để lên cung trăng, sống phân tích cái “ngông” của ông trong bài thơ? vui vẻ, hp ở cung trăng với Chị Hằng. Câu 3: Phân tích ý nghĩa cái cười cuối bài - Ước mơ được thả mình cùng trăng gió. thơ? 3. Hai câu kết: - HS suy nghĩ, thảo luận và trả lời câu hỏi Khẳng định cái lãng mạn và cái “ngông” làm ra vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập cảu Tản Đà (thoát li trần thế bằng mộng trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. tưởng). - GV tổ chức báo cáo và kết luận: III. Tổng kết. + GV gọi đại diện học sinh 1 nhóm trình bày 1.Nghệ thuật: kết quả, HS nhóm khác nhận xét, bổ sung. - Sử dụng ngôn ngữ giản dị, tự nhiên, giàu + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và khẩu ngữ. Giọng thơ hóm hỉnh, duyên kết luận. dáng. ● GV: TH giáo dục QP và AN: - Kết hợp linh hoạt giữa tự sự và trữ tình. ? Qua hình tượng nhân vật trữ tình trong bài 2. Ý nghĩa: Bài văn thể hiện nỗi chán ghét thực tại tầm thường, khao khát vươn tới vẻ thơ, em nghĩ gì về hình ảnh các nhà yêu nước đẹp toàn diện toàn mĩ của thiên nhiên trong nhà lao đế quốc td Pháp.. * Ghi nhớ: SGK 2.3. Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết- 5 phút a) Mục tiêu: Học sinh tổng kết nội dung và nghệ thuật của văn bản b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: 4. Tổng kết- Ghi nhớ (SGK) + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 2 phút. + Câu hỏi: Hệ thống giá trị nội dung và nghệ thuật dưới dạng sơ đồ tư duy. - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi ra vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP– 5 phút a) Mục tiêu: HS thực hành để nắm vững kiến thức chính về nội dung và nghệ thuật tác phẩm. b) Tổ chức thực hiện: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 5 phút. + Câu hỏi: Giải thích nhan đề văn bản. - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng- Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
10. 10 - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG – 5 phút a) Mục tiêu: HS phát hiện các tình huống thực tiễn và vận dụng được các kiến thức, kĩ năng trong cuộc sống tương tự tình huống/vấn đề đã học. b) Tổ chức thực hiện: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 2 phút. + Câu hỏi: Liên hệ thực tế, rút ra những bài học cụ thể. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. * Hướng dẫn về nhà. - Hoàn thành bài tập. -Soạn bài « Quê hương » ************************************************************************** Ngµy so¹n: 26/12/2022 Ngµy d¹y: 3,5/12/2022 Tiết 47;48 QUÊ HƯƠNG Tế Hanh I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1. Năng lực - Trình bày được những đặc điểm nổi bật của Thơ mới. - Chỉ ra và phân tích được tình yêu quê hương đằm thắm và những sáng tạo nghệ thuật độc đáo của tác giả trong bài thơ. - Bước đầu hình thành kĩ năng đọc- hiểu một văn bản Thơ mới. - Biết phân tích, xử lí thông tin để giải quyết vấn đề được giao đúng thời gian và có sáng tạo. - Tự tin trình bày ý kiến cá nhân trong quá trình làm việc nhóm. 2. Phẩm chất - Tình yêu quê hương. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - KHBD, SGK, SGV, SBT. - Máy tính, máy chiếu, phiếu học tập. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU - 5 phút. a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình. b) Tổ chức thực hiện - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + Xem đoạn phim về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và Nguyễn Trãi - HS suy nghĩ và ghi vào vở những cảm nhận của em. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung xem, suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi học sinh chia sẻ- nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng- Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
11. 11 + GV bổ sung lời dẫn vào bài. 2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 2.1. Hoạt động 1: Hướng dẫn HS đọc- hiểu chú thích a) Mục tiêu: - Giới thiệu những nét khái quát về tác giả, tác phẩm. - Trình bày được những đặc điểm nổi bật của thể Thơ mới. b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN * Nhiệm vụ 1: Đọc văn bản (14 phút) I. Đọc – tìm hiểu chú thích - HS nêu yêu cầu để đọc diễn cảm. 1. Đọc: - HS đọc lần lượt theo định hướng của GV. 2. Chú thích: -> HS khác- GV nhận xét. *Tác giả: Trần Tế Hanh (1921- 2009) * Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu chung về văn bản (10 - Quê: Quảng Ngãi phút) - Ông có mặt trong phong trào Thơ mới ở - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: chặng cuối, khi phong trào này đã có rất + HS làm việc cặp đôi, trả lời các câu hỏi ra vở. nhiều thành tựu. + Thời gian: 3 phút. - Thơ ông mang nặng nỗi buồn và tình + Câu hỏi: yêu quê hương thắm thiết. Câu 1: Giới thiệu nét nổi bật về tác giả? *Tác phẩm: Câu 2: Giới thiệu về hoàn cảnh ra đời, thể loại, - Bài thơ viết năm 1939, in trong tập Hoa bố cục, nội dung chính văn bản? niên (1945 ). - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi. GV quan sát, - Bố cục : 2 phần. nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện + P1: từ đầu... thớ vỏ: Hình ảnh quê yêu cầu. hương - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + P2: còn lại : Nỗi nhớ quê + GV gọi một số HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. Dành cho HSG: Đổi mới về thể loại, đề tài ngôn ngữ, bút pháp nghệ thuật được thể hiện trong Thơ mới 2.2. Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản a) Mục tiêu: - Chỉ ra và phân tích được tình yêu quê hương đằm thắm và những sáng tạo nghệ thuật độc đáo của tác giả trong bài thơ. - Bước đầu hình thành kĩ năng đọc- hiểu một văn bản Thơ mới. b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN II. Đọc –hiểu văn bản. Nhiệm vụ 1: HD HS phân tích lời giới thiệu khái 1. Hình ảnh quê hương quát về quê hương. * Giới thiệu khái quát: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: - Làng tôi: + Làm nghề chài lưới + HĐ nhóm lớn- 6HS (chỉnh sửa vào vở). + Nước bao vây...nửa ngày sông. + Thời gian: 7 phút. -> Giới thiệu tự nhiên, mộc mạc, + Câu hỏi: Phiếu học tập giản dị-> làm rõ được nghề nghiệp, Câu 1: Tác giả giới thiệu về làng quê của mình qua vị trí của làng mình. những hình ảnh thơ nào? Nhận xét về cách giới a. Cảnh ra khơi đánh cá. thiệu? Qua đó em biết thêm gì về quê hương tác giả? - Thiên nhiên: + trời trong Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng- Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
12. 12 Câu 2: Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi, tác giả + gió nhẹ miêu tả qua những từ ngữ, hình ảnh nào? Em thích + nắng hồng, hình ảnh, từ ngữ nào? Vì sao? ->Tính từ miêu tả đặc sắc-> Vẻ đẹp - HS suy nghĩ, thảo luận và trả lời câu hỏi làm ra trong trẻo, sáng sủa=> Thời tiết rất vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để đẹp, rất thuận lợi. thực hiện yêu cầu. - Con người: - GV tổ chức báo cáo và kết luận: Dân trai tráng bơi thuyền đi đánh cá + GV gọi đại diện học sinh 1 nhóm trình bày kết quả, Tả thực-> Dân chài là những HS nhóm khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết thanh niên trai tráng khỏe khoắn, luận. giỏi giang, yêu lđ Hêt tiết 1-> Chuyển tiết 2 HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN II. Đọc- hiểu văn bản. Nhiệm vụ 2: HD HS phân tích 1. Hình ảnh quê hương hình ảnh quê hương và nỗi nhớ a. Cảnh ra khơi đánh cá. của tác giả. - Chiếc thuyền: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho + So sánh với con “tuấn mã”-> Từ một ngư cụ bình học sinh: thường, một phương tiện thiết yếu trở nên mạnh mẽ, + HĐ nhóm lớn- 6HS (chỉnh sửa dũng mãnh giống như một con ngựa chiến khỏe đẹp. vào vở). + Động từ mạnh (phăng, vượt)-> Hành động mạnh mẽ, + Thời gian: 7 phút. dứt khoát, khỏe khoắn. + Câu hỏi: ->Khí thế băng băng, dũng mãnh, thể hiện một sức sống Câu 1: Miêu tả cảnh ra khơi đánh mạnh mẽ, hùng tráng. cá của dân trai tráng, tác giả lựa - Cánh buồm: chọn những hình ảnh nào? Cách + So sánh độc đáo: cánh buồm (cụ thể, hữu hình)vơi miêu tả chiếc thuyền có gì độc mảnh hồn làng (trừu tượng, vô hình) đáo? Tác dụng gợi tả? -> Vẻ đẹp bay bổng, ý nghĩa lớn lao: Cánh buồm tượng Câu 2: Cảnh đoàn thuyền cập trưng cho linh hồn của làng chài. bến được miêu tả bằng những + Nhân hóa: cánh buồm (rướn)-> Như một chàng trai câu thơ nào? Em thích hình ảnh ...Sống động, có hồn nào? Vì sao? ->Bức tranh lao động khẻo khoắn, oai hùng. Câu 3: Xa quê, tác giả nhớ về b. Cảnh trở về những h/a nào của quê hương? - ..ồn áo...tấp nập đón ghe về Nghệ thuật miêu tả? Tác dụng? ...cá đầy ghe...tươi ngon... -> Từ láy+ từ ngữ gợi cảm-> Bức tranh lao động náo - HS suy nghĩ, thảo luận và trả nhiệt, đầy ắp niềm vui, sự sống. lời câu hỏi làm ra vở. GV quan - “Nhờ ơn trời...”-> Trích nguyên văn lời cảm tạ trời yên sát, nhắc nhở HS tập trung suy biển lặng cho dân chài trở về an toàn, cho chuyến ra khơi nghĩ để thực hiện yêu cầu. thắng lợi. - GV tổ chức báo cáo và kết - Dân chài: luận: + Tả thực: làn da ngăm rám nắng -> Nước da ngăm đen, + GV gọi đại diện học sinh 1 khỏe khoắn, rắn rỏi như một bức tượng đồng nâu. nhóm trình bày kết quả, HS + Lãng mạn: “thân hình nồng thở vị xa xăm”-> ẩn dụ nhóm khác nhận xét, bổ sung. chuyển đổi cảm giác-> Lớn lao phi thường. + GV tổng hợp, nhận xét các ý - Chiếc thuyền: kiến của HS và kết luận. + Nhân hóa (im, mỏi, trở về, nằm, nghe)-> + Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác (nghe chất muối thấm) Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng- Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
13. 13 Dành cho HSG: So sánh điểm -> Trở thành một vật có tâm hồn, thư thái nghỉ ngơi giống và khác nhau với tác phẩm sau những ngày lao động vất vả. cùng đề tài. 2. Nỗi nhớ quê hương - Nhớ: Biển, cá, thuyền, buồm, vị nồng mặn. -> Điệp ngữ, liệt kê-> Nhớ một cuộc sống tươi đẹp, lao động vất vả những yên ả, thanh bình. -> Nhớ nét đặc trưng nhất của quê hương. => Tình yêu quê sâu nặng. 2.3. Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết- 5 phút a) Mục tiêu: Học sinh tổng kết nội dung và nghệ thuật của văn bản b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: 4. Tổng kết- Ghi nhớ (SGK) + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 2 phút. + Câu hỏi: Hệ thống giá trị nội dung và nghệ thuật dưới dạng sơ đồ tư duy. - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi ra vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP– 5 phút a) Mục tiêu: HS thực hành để nắm vững kiến thức chính về nội dung và nghệ thuật tác phẩm. b) Tổ chức thực hiện: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 5 phút. + Câu hỏi: Viết một đoạn văn cảm nhận về hai câu em yêu thích trong bài thơ. - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi ra vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG – 5 phút a) Mục tiêu: HS phát hiện các tình huống thực tiễn và vận dụng được các kiến thức, kĩ năng trong cuộc sống tương tự tình huống/vấn đề đã học. b) Tổ chức thực hiện: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 2 phút. + Câu hỏi: Liên hệ thực tế, rút ra những bài học cụ thể. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng- Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
14. 14 + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. * Hướng dẫn về nhà. - Hoàn thành bài tập. - Soạn bài: Tiết 56: Bàn luận về phép học . Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng- Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023