Kế hoạch bài dạy môn Ngữ Văn 8 - Tuần 5, Tiết 17-20 (GV: Đặng Thị Quế)

Nội dung text: Kế hoạch bài dạy môn Ngữ Văn 8 - Tuần 5, Tiết 17-20 (GV: Đặng Thị Quế)

1. 1 Ngày soạn: 1/10/2022 Ngày dạy: 04,05/10/2022 Tiết 17 Văn bản: CÔ BÉ BÁN DIÊM – An-dec-xen I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1. Năng lực - Chỉ ra được một số yếu tố đặc điểm nổi bật của một truyện ngắn: cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, sự kiện, .. - Đọc diễn cảm và tóm tắt được nội dung chính của một truyện ngắn. - Xác định và phân tích được tấm lòng nhân đạo của Andecxen: yêu thương, trân trọng những em bé bất hạnh; phê phán xã hội lạnh lùng không tình thương, - Xác định và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật nổi bật trong truyện ngắn: tình huống g truyện, chi tiết đặc sắc, nghệ thuật miêu tả nội tâm, nghệ thuật tương phản đối lập, - Liên hệ với những tác phẩm văn học, bài hát viết về các em nhỏ để thấy được sự sáng tạo của các nhà văn. - Biết phân tích, xử lí thông tin để giải quyết vấn đề được giao đúng thời gian và có sáng tạo. - Tự tin trình bày ý kiến cá nhân trong quá trình làm việc nhóm. 2. Phẩm chất - Giải quyết vấn đề linh hoạt và sáng tạo. - Sống vị tha, luôn yêu thương và giúp đỡ người khác, nhất là người gặp khó khăn, hoạn nạn. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - KHBD, SGK, SGV, SBT. - Máy tính, máy chiếu, phiếu học tập. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU - 5 phút. a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình. b) Tổ chức thực hiện - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS xem 1 đoạn phim tư liệu về những đứa trẻ làng trẻ em SOS. + Nêu cảm xúc của em sau khi xem đoạn phim. - HS xem phim, suy nghĩ và trình bày ra giấy nháp. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung xem, suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi học sinh chia sẻ- nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. + GV bổ sung lời dẫn vào bài. 2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 2.1. Hoạt động 1: Đọc- hiểu chú thích a) Mục tiêu: - Trình bày đôi nét về tác giả. - Chỉ ra được một số yếu tố đặc điểm nổi bật của một truyện ngắn: cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, sự kiện, .. - Đọc diễn cảm và tóm tắt được nội dung chính của một truyện ngắn. b) Tổ chức thực hiện: 2.2. Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023
2. 2 a) Mục tiêu: - Xác định và phân tích được tấm lòng nhân đạo của Andecxen: yêu thương, trân trọng những em bé bất hạnh; phê phán xã hội lạnh lùng không tình thương, - Xác định và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật nổi bật trong truyện ngắn: tình huống g truyện, chi tiết đặc sắc, nghệ thuật miêu tả nội tâm, nghệ thuật tương phản đối lập, - Liên hệ với những tác phẩm văn học, bài hát viết về các em nhỏ để thấy được sự sáng tạo của các nhà văn. b) Tổ chức thực hiện: (TIẾP THEO- TIẾT 2) HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN b.2. Nhiệm vụ 2: Phân tích II. Đọc – hiểu văn bản những lần quẹt diêm của cô bé 2. Những lần quẹt diêm của cô bé. bán diêm Mộng tưởng Thực tại - Giáo viên giao nhiệm vụ cho * Lần 1: - Lò sưởi biến mất. học sinh: - Lò sưởi ...dịu dàng-> - Lo không bán được diêm-> + HĐ nhóm lớn (chỉnh sửa vào Cảnh sáng sủa, ấm áp cha mắng vở). -> Rét-> Ước mơ được + Thời gian: 10 phút. sưởi ấm trong căn nhà + Câu hỏi: ấm áp. Câu 1: BTVN- Phiếu học tập 1 * Lần 2: Câu 2, 3 (Trả lời, sửa vào vở) - Bàn ăn ...ngỗng quay- - Chẳng có... - HS suy nghĩ, thảo luận và trả > Cảnh sang trọng, đầy - Cảnh lạnh lẽo, sự thờ ơ của lời câu hỏi làm ra vở. GV quan đủ, sung sướng. mọi người. sát, nhắc nhở HS tập trung suy -> Đói->Mơ ước được nghĩ để thực hiện yêu cầu. ăn. - GV tổ chức báo cáo và kết * Lần 3: luận: - Cây thông ...-> Cảnh - Nghĩ về cái chết. + GV gọi đại diện học sinh 1 tưng bừng, vui vẻ nhóm trình bày kết quả, HS -> Mơ được đón giao nhóm khác nhận xét, bổ sung. thừa. + GV tổng hợp, nhận xét các ý * Lần 4: kiến của HS và kết luận. - Bà nội hiện về. - Ảo ảnh biến mất -> Ước mơ được ở cùng bà mãi mãi, được bà che chở, yêu thương. * Lần 5: - Bà thật to lớn, đẹp - Em bé chết vì đói và rét. lão. - Hai bà cháu cùng bay lên cao. -> Những ước mơ giản dị, chân thành và chính đáng. -> Cuộc sống trên thế gian nhiều đau buồn, đói rét với người nghèo. => Một em bé bị bỏ rơi, đói rét, cô độc, luôn khao khát Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023
3. 3 được no ấm, yên vui và được yêu thương. 3. Cái chết của em bé bán diêm. - Má hồng. - Môi đang mỉm cười. -> Bằng lòng nhân ái, tác giả đã để cho em bé chết trong niềm hạnh phúc, ấm áp tình yêu thương. Em không hề chết. - Tác giả phê phán thái độ thờ ơ, lạnh nhạt và sự vô tâm của mọi người. 2.3. Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết- 5 phút a) Mục tiêu: Học sinh tổng kết nội dung và nghệ thuật của văn bản b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: 4. Tổng kết- Ghi nhớ (SGK) + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 1 phút. + Câu hỏi: Hệ thống giá trị nội dung và nghệ thuật dưới dạng sơ đồ tư duy. - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi ra vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP– 9 phút a) Mục tiêu: HS thực hành để nắm vững kiến thức chính về nội dung và nghệ thuật tác phẩm. b) Tổ chức thực hiện: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 5 phút. + Câu hỏi: Viết đoạn văn khoảng 7 câu trình bày cảm nhận về một chi tiết em thích nhất trong tác phẩm, vì sao? BT dành cho HSG: Vẽ 1 bức tranh minh họa một sự việc, một hình ảnh ấn tượng trong văn bản. - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG – 5 phút a) Mục tiêu: HS phát hiện các tình huống thực tiễn và vận dụng được các kiến thức, kĩ năng trong cuộc sống tương tự tình huống/vấn đề đã học. Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023
4. 4 Ngày soạn: 02/10/2022 Ngày dạy: 05/10/2022 Tiết 18;19 Văn bản: ĐÁNH NHAU VỚI CỐI XAY GIÓ – Xéc-van-tex I. MỤC TIÊUCẦN ĐẠT 1. Năng lực - Chỉ ra được một số yếu tố đặc điểm nổi bật của một tiểu thuyết: cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, sự kiện, .. - Đọc diễn cảm và tóm tắt được nội dung chính của một đoạn trích. - Xác định và phân tích được ý nghĩa của cặp nhân vật bất hủ mà Xét-van-tét đã góp vào văn học nhân loại: Đôn-ki-hô-tê và Xan-chô-pan-xa. - Xác định và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật nổi bật trong đoạn trích: tương phản- đối lập. - Liên hệ với thực tế để rút ra bài học về lí tưởng sống cho thế hệ trẻ. - Biết phân tích, xử lí thông tin để giải quyết vấn đề được giao đúng thời gian và có sáng tạo. - Tự tin trình bày ý kiến cá nhân trong quá trình làm việc nhóm. 2. Phẩm chất - Giải quyết vấn đề linh hoạt và sáng tạo. - Sống có lí tưởng cao đẹp, phù hợp với hoàn cảnh thực tế. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - KHBD, SGK, SGV, SBT. - Máy tính, máy chiếu, phiếu học tập. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU - 5 phút. a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình. b) Tổ chức thực hiện - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS ghi lại những điều đã biết- chưa biết về đoạn trích . - HS suy nghĩ và trình bày ra giấy nháp. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung xem, suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi học sinh chia sẻ- nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. + GV bổ sung lời dẫn vào bài. 2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 2.1. Hoạt động 1: Đọc- hiểu chú thích a) Mục tiêu: - Trình bày đôi nét về tác giả. - Chỉ ra được một số yếu tố đặc điểm nổi bật của một tiểu thuyết: cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, sự kiện, .. - Đọc diễn cảm và tóm tắt được nội dung chính của một đoạn trích. b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023
5. 5 * Nhiệm vụ 1: Đọc văn bản (14 phút) I. Đọc- hiểu chú thích - HS nêu yêu cầu để đọc diễn cảm. 1. Tác giả: M.D Xéc-van- - HS đọc phân vai theo định hướng của GV. tét(1547-1616) -> HS khác- GV nhận xét. - Ông là nhà văn lớn của Tây -> Tóm tắt văn bản. Ban Nha trong thời đại phục * Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu chung về tác giả- tác phẩm (10 hưng (Thế kỉ XIV-XVI). phút) 2. Tác phẩm : - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: * Xuất xứ: VB "Đánh nhau với + HS ứng tác theo nhóm 6 HS: Trò chơi với 2 từ “Vâng, cối xay gió" trích chương 8/126 và”. Người chơi 1 giới thiệu 1 hiểu biết về yêu cầu của đề. chương của bộ tiểu thuyết Người chơi 2: Kết nối bằng từ “Vâng, và”-> giới thiệu “Đôn-ki-hô-tê” nổi tiếng của tiếp.... Cứ như vậy, nối tiếp (hoặc ai biết thì nói) theo một Xecvantex . trình tự logic. * Giải thích từ khó : + Thời gian: 3 phút. - Truyện kiếm hiệp: Truyện kể + Câu hỏi thảo luận: Giới thiệu nét nổi bật về tác giả, tác về cuộc đời và sự nghiệp của phẩm ? những hiệp sĩ. - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi. GV quan sát, nhắc nhở - Cối xay gió: Cối xay hoạt HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. động bằng sức gió thổi - GV tổ chức báo cáo và kết luận: quay các cánh quạt. Châu + GV gọi đại diện một nhóm trình bày kết quả, HS khác Âu rất phổ biến loại cối nhận xét, bổ sung. xay này. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận: Chân dung, một số tác phẩm nổi bật của nhà văn Andecxen -> Mở rộng: Với HSG: Giới thiệu về cuốn tiểu thuyết Giới thiệu về cuốn sách/ một câu chuyện của Xecvantec. Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023
6. 6 2.2. Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản a) Mục tiêu: - Xác định và phân tích được ý nghĩa của cặp nhân vật bất hủ mà Xét-van-tét đã góp vào văn học nhân loại: Đôn-ki-hô-tê và Xan-chô-pan-xa. - Xác định và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật nổi bật trong đoạn trích: tương phản- đối lập. - Liên hệ với thực tế để rút ra bài học về lí tưởng sống cho thế hệ trẻ. b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN b.1. Nhiệm vụ 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu về II. Đọc - hiểu văn bản. đôi nét khái quát về Đôn-ki- hô- tê 1. Nhân vật Đôn ki hô tê. - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: a. Xuất thân, ngoại hình : + HS trao đổi cặp đôi. - Là 1 lão quý tộc nghèo. + Thời gian: 2 phút. - Tuổi trạc 50, chưa vợ, gầy gò, cao lênh + Câu hỏi: khênh. Câu 1: Giới thiệu xuất thân, ngoại hình của Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023
7. 7 Đônkihote - Lão quá ham đọc truyện kiếm hiệp nên Câu 2: Nêu mục đích của cuộc chiến với cối mụ mẫm cả đầu óc. xay gió? Nhận xét? b. Cuộc giao tranh với cỗi xay gió. Câu 3: So sánh lực lượng tham gia cuộc đọ sức * Mục đích: và dự đoán kết quả? Bài học em rút ra là gì? - Trở nên giàu sang phú quý. - HS suy nghĩ, thảo luận và trả lời câu hỏi. - Trừ khử gã hung tợn. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ - Quét sạch cái giống xấu xa. để thực hiện yêu cầu. -> Ý định và mục đích tốt đẹp. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: * Lực lượng: + GV gọi đại diện học sinh trình bày kết quả, Khổng lồ Đôn-ki-hô-tê HS khác nhận xét, bổ sung. - Đông: ba bốn - Da sắt seo, mặt + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và chục tên hung tợn, xương xẩu. kết luận. cánh tay dài. - Ngựa da bọc xương. - Vũ khí han rỉ. -> Cuộc chiến không cân sức. HẾT TIẾT 1. - Hướng dẫn về nhà: + Soạn bài: Câu 1: Kẻ bảng vào vở và điền các thông tin theo yêu cầu. Phương diện Đôn-ki-hô- tê Xan-chô-pan-xa Ngoại hình Mục đích làm hiệp sĩ Nhìn nhận cối xay gió Hành động trước cối xay gió Kết quả Nhận xét Câu 2: Qua đoạn trích em rút ra những bài học nào? (TIẾP THEO- TIẾT 2) b.2. Nhiệm vụ 2: Phân tích sự tương phản đối lấp của hai nhân vật Đôn ki hô tê và Xan chô panxa. - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HĐ nhóm lớn (chỉnh sửa vào vở). + Thời gian: 10 phút. + Câu hỏi: Câu 1: BTVN- Phiếu học tập 1 Câu 2 (Trả lời, sửa vào vở) - HS suy nghĩ, thảo luận và trả lời câu hỏi làm ra vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023
8. 8 + Sản phẩm dự kiến câu 1: Phương diện Đôn-ki-hô- tê Xan-chô-pan-xa Ngoại hình Gầy gò, cao lênh khênh Béo lùn Mục đích làm Quét sạch giống xấu xa khỏi mặt Thu chiến lợi phẩm hiệp sĩ đất Nhìn nhận cối Những tên khổng lồ Cối xay gió xay gió Hành động Xông vào đánh Can ngăn chủ-> đứng ngoài trước cối xay gió Kết quả sau - Ngã như trời giáng - Phân tích chỗ sai của chủ cuộc giao - Không kêu đau. - Ung dung đánh chén, tu bầu chiến - Không cần ăn rượu.. Nhận xét Có lí tưởng cao đẹp nhưng sống Thực tế nhưng quá quan tâm tới nhu quá ảo tưởng, thiếu thực tế. cầu vật chất của bản thân. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi đại diện học sinh 1 nhóm trình bày kết quả, HS nhóm khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 2.3. Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết- 5 phút a) Mục tiêu: Học sinh tổng kết nội dung và nghệ thuật của văn bản b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: 4. Tổng kết- Ghi nhớ (SGK) + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 1 phút. + Câu hỏi: Hệ thống giá trị nội dung và nghệ thuật dưới dạng sơ đồ tư duy. - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi ra vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP– 9 phút a) Mục tiêu: HS thực hành để nắm vững kiến thức chính về nội dung và nghệ thuật tác phẩm. b) Tổ chức thực hiện: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 5 phút. + Câu hỏi: Viết đoạn văn khoảng 7 câu trình bày cảm nhận về một chi tiết em thích nhất trong tác phẩm, vì sao? Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023
9. 9 BT dành cho HSG: Vẽ 1 bức tranh minh họa một sự việc, một hình ảnh ấn tượng trong văn bản. - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG – 5 phút a) Mục tiêu: HS phát hiện các tình huống thực tiễn và vận dụng được các kiến thức, kĩ năng trong cuộc sống tương tự tình huống/vấn đề đã học. b) Tổ chức thực hiện: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 1 phút. + Câu hỏi: Từ câu chuyện, em suy nghĩ gì về mục đích sống của học sinh hiện nay? - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận: Cần biết sống vì bản thân, vì mọi người, vì quê hương, đất nước. Không nên ích kỉ hay quá ảo tưởng viển vông. * Hướng dẫn về nhà. - Soạn bài: Tiết 21- Chiếc lá cuối cùng. (làm vào vở) Câu 1: Đọc và viết 1 đoạn ngắn tóm tắt truyện ngắn (có thể dùng từ khóa – vẽ tranh tóm tắt). Câu 2: Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm. Câu 3. Đặt ít nhất 3 câu hỏi về Giôn xi, bắt đầu bằng 2 chữ Tại sao và trả lời câu hỏi. IV. Rút kinh nghiệm . Ngày soạn: 02/10/2022 Ngày dạy: 08/10/2022 Tiết 20 Văn bản: CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG (O. Hen- ri) I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1. Năng lực - Chỉ ra được một số yếu tố đặc điểm nổi bật của một truyện ngắn: cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, sự kiện, .. - Đọc diễn cảm và tóm tắt được nội dung chính của một đoạn trích. - Xác định và phân tích được tình yêu thương của những con người nghèo khổ: Giôn-xi-, Xiu và cụ Bơ men. Qua đó trình bày được tình cảm, thông điệp của tác giả. - Xác định và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật nổi bật trong đoạn trích: dảo ngược tình huống hai lần, nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật. - Liên hệ với thực tế để rút ra bài học về tình yêu thương trong cuộc sống. Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023
10. 10 - Biết phân tích, xử lí thông tin để giải quyết vấn đề được giao đúng thời gian và có sáng tạo. - Tự tin trình bày ý kiến cá nhân trong quá trình làm việc nhóm. 2. Phẩm chất - Giải quyết vấn đề linh hoạt và sáng tạo. - Sống vị tha, luôn yêu thương và giúp đỡ người khác, nhất là người gặp khó khăn, hoạn nạn. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - KHBD, SGK, SGV, SBT. - Máy tính, máy chiếu, phiếu học tập. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU - 5 phút. a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình. b) Tổ chức thực hiện - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS nghe kể câu chuyện về “Lá vàng và gốc cây”. + Trả lời câu hỏi (2 phút): Bài học em rút ra? Câu chuyện điểm tương đồng nào với “Chiếc lá cuối cùng”. Chỉ rõ? + Thời gian: 3 phút - HS suy nghĩ và trình bày ra giấy nháp. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung xem, suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi học sinh chia sẻ- nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. + GV bổ sung lời dẫn vào bài. 2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 2.1. Hoạt động 1: Đọc- hiểu chú thích a) Mục tiêu: - Trình bày đôi nét về tác giả. - Chỉ rõ được một số yếu tố đặc điểm nổi bật của một truyện ngắn: cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, sự kiện, .. - Đọc diễn cảm và tóm tắt được nội dung chính của một đoạn trích. b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN * Nhiệm vụ 1: Đọc văn bản (14 phút) I/ Đọc - hiểu chú thích. - HS nêu yêu cầu để đọc diễn cảm. 1. Tác giả: - HS đọc phân vai theo định hướng của GV. - O. Hen- ri(1862 – 1910) là -> HS khác- GV nhận xét. nhà văn Mĩ chuyên viết truyện -> Tóm tắt văn bản. ngắn. * Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu chung về tác giả- tác phẩm (10 - Các truyện của O. Hen- ri phút) thường nhẹ nhàng nhưng toát - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: lên tinh thần nhân đạo cao cả, + HS trao đổi cặp đôi. tình thương yêu người nghèo + Thời gian: 3 phút. khổ rất cảm động. + Câu hỏi thảo luận: 2. Tác phẩm: Câu 1: Đọc và viết 1 đoạn ngắn tóm tắt truyện ngắn (có thể - Xuất xứ: Đoạn trích này là Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023
11. 11 dùng từ khóa – vẽ tranh tóm tắt). phần cuối của truyện “Chiếc lá Câu 2: Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm. cuối cùng”. - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi. GV quan sát, nhắc nhở - Thể loại: truyện ngắn. HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - PTBĐ: TS, MT, BC. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: - Bố cục: 3 phần -> Tóm tắt. + GV gọi đại diện một nhóm trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận: Chân dung, một số tác phẩm nổi bật của nhà văn Andecxen -> Mở rộng: Với HSG: Giới thiệu về cuốn sách/ một câu chuyện của Andecxen Bổ sung: Ô Hen-ri là cây bút truyện ngắn có bút lực dồi dào của Mỹ. Bố làm bác sĩ, 3 tuổi mẹ mất, ông lớn lên trong vòng tay của bà và các cô chú. Tuy không được học hành đến nơi đến chốn nhưng từ bé ông đã mê đọc sách. Cuộc đời ông như một truyện ngắn (15 tuổi bỏ học đi làm thuê-> làm đủ nghề kiếm sống-> bỏ trốn liên quan đến thụt két của 1 ngân hàng với vai trò là thủ quỹ-> vợ hấp hối về, bị bắt, kết án 5 năm- viết truyện ngắn để nuôi con gái-> Kết hôn lần 2 với bạn gái thân thiết từ nhỏ nhưng không hạnh phúc-> 5/6/1910 qua đời vì bệnh gan mãn tính. Câu cuối cùng nhà văn nói trước khi mất: Bật đèn lên, tôi không muốn về nhà trong cảnh tối tăm. 2.2. Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản a) Mục tiêu: - Xác định và phân tích được tình yêu thương của những con người nghèo khổ: Giôn-xi-, Xiu và cụ Bơ men. Qua đó trình bày được tình cảm, thông điệp của tác giả. - Xác định và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật nổi bật trong đoạn trích: dảo ngược tình huống hai lần, nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật. - Liên hệ với thực tế để rút ra bài học về tình yêu thương. b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - SẢN PHẨM DỰ KIẾN HS b.1. Nhiệm vụ 1: Hướng dẫn II. Đọc - hiểu văn bản. HS tìm hiểu về đôi nét khái 1. Nhân vật Giôn-xi. quát về nhân vật Giôn xi. * Hoàn cảnh: - Giáo viên giao nhiệm vụ - Là một họa sĩ trẻ, nghèo, đang bị bệnh nặng. cho học sinh: - Bệnh tật và nghèo túng đã khiến cô tuyệt vọng và không + HS trao đổi cặp đôi. còn muốn sống nữa. + Thời gian: 5 phút. * Ý nghĩ: Chiếc lá cuối cùng rụng-> cô sẽ chết. + Câu hỏi: Đặt ít nhất 5 câu -> Tâm trạng chán nản, mệt mỏi và tuyệt vọng-> Sự suy sụy Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023
12. 12 hỏi về Giôn xi, bắt đầu bằng 2 về tinh thần. Tâm trạng buông xuôi, sẵn sàng đón nhận giây chữ Tại sao và trả lời câu hỏi. phút lìa đời. - HS suy nghĩ, thảo luận và * Giôn- xi vượt qua cái chết: chỉnh sửa trong vở. GV quan - Chiếc lá cuối cùng vẫn còn đó... sát, nhắc nhở HS tập trung suy + Trong gió táp phũ phàng, mưa dai dẳng-> Thời tiết khắc nghĩ để thực hiện yêu cầu. nghiệt, dữ dội. - GV tổ chức báo cáo và kết + Nghệ thuật tương phản- đối lập: luận: Giôn-xi Lá + GV gọi đại diện học sinh - Buông xuôi - Gan góc, nhất trình bày kết quả, HS khác - Chán sống định không chịu nhận xét, bổ sung. - Muốn chết rụng. + GV tổng hợp, nhận xét các ý -> Khắc sâu sự yếu đuối của Giôn- xi. kiến của HS và kết luận. - Nhìn chiếc lá, Giôn- xi nhận ra: + Là một cô bé hư, muốn chết là một tội. + Ham sống trở lại. + Xin sữa, cháo. + Muốn vẽ. => Tự chữa bệnh cho mình bằng nghị lực của chính mình, bằng tình yêu cuộc sống, bằng sự đấu tranh và chiến thắng bệnh tật. * Bài tập nâng cao ( HS khá giỏi): HS vẽ tranh minh họa một sự việc trong truyện mà em thích nhất (cảnh cụ Bơ men vẽ chiếc lá cuối cùng trong đêm mưa tuyết). HẾT TIẾT 1. - Hướng dẫn về nhà: + Soạn bài: Câu 1: Nhân vật Xiu a. Tìm những từ ngữ, câu văn miêu tả cử chỉ, hành động, lời nói của Xiu khi Giôn xi ốm? Nhận xét về những cử chỉ đó? b. Qua đó, em hiểu Xiu là người bạn ntn? Câu 2: Nhân vật cụ Bơ men - Em hiểu thế nào là kiệt tác? - Vì sao chiếc lá cụ vẽ lại được coi là một kiệt tác nghệ thuật? Câu 3: Qua truyện ngắn, em rút ra được những bài học nào? (TIẾP THEO- TIẾT 2) HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN b.2. Nhiệm vụ 2: Phân tích nhân vật Xiu II. Đọc - hiểu văn bản. - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: - Mối quan hệ với Giôn- xi: Bạn + HĐ cặp đôi (chỉnh sửa vào vở). - Cử chỉ, hành động: + Thời gian: 3 phút. + sợ sệt ngó ...-> lo lắng. + Câu hỏi: Phiếu học tập + Thức cả đêm chăm sóc Giôn-xi. Câu 1. Tìm những từ ngữ, câu văn miêu tả cử + Nấu cháo, pha sữa. chỉ, hành động, lời nói của Xiu khi Giôn xi ốm? + Mời bác sĩ. Nhận xét về những cử chỉ đó? -> chăm sóc ân cần, chu đáo. Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023
13. 13 Câu 2. Qua đó, em hiểu Xiu là người bạn ntn? - Lời nói: “Em thân yêu, thân yêu...” - HS suy nghĩ, thảo luận và trả lời câu hỏi -> Ngọt ngào động viên làm ra vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung => Là người bạn tốt, chân thành, giàu tình suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. yêu thương. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi đại diện học sinh 1 nhóm trình bày kết quả, HS nhóm khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. b.3. Nhiệm vụ 3: Phân tích nhân vật cụ Bơ 3. Nhân vật cụ Bơ- men. men * Hoàn cảnh: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: - Ngoài 60 tuổi, sống một mình. + HĐ nhóm lớn (chỉnh sửa vào vở). - Họa sĩ nghèo. + Thời gian: 10 phút. - Ước mơ: vẽ được 1 kiệt tác. + Câu hỏi: * Tình cảm với Giôn- xi: Câu 1: Em hiểu thế nào là kiệt tác? Vì sao - Sợ sệt ngó...-> lo lắng. chiếc lá cụ vẽ lại được coi là một kiệt tác nghệ - Vẽ chiếc lá cuối cùng thuật? + Mục đích: niềm tin-> cứu sống Giôn-xi Câu 2: Qua câu chuyện về chiếc lá và hành + Hoàn cảnh: Đêm, mưa tuyết, ngoài trời động cao cả của cụ Bơ-men, em rút ra được bài (tường)-> khắc nghiệt. học gì? + Kết quả: Giống y như thật - HS suy nghĩ, thảo luận và trả lời câu hỏi Cứu sống Giôn- xi làm ra vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung Cụ Bơ-men chết- hi sinh (vì suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. nghệ thuật và vì con người). - GV tổ chức báo cáo và kết luận: ➔ Kiệt tác nghệ thuật vô giá + GV gọi đại diện học sinh 1 nhóm trình bày ➔ Cụ Bơ-men là một họa sĩ chân kết quả, HS nhóm khác nhận xét, bổ sung. chính, có tài năng và tâm huyết, + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và đức hi sinh cao cả. kết luận: Tác phẩm nghệ thuật chân chính hướng tới con người, vì con người, mang lại sự sống, những điều tốt đẹp cho con người-> Người nghệ sĩ chân chính là nhà nhân đạo từ trong cốt tủy-> yếu tố sống còn làm nên một kiệt tác nghệ thuật bất hủ với thời gian là tấm lòng, là tâm huyết, là chữ “tâm”: “Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài” (Nguyễn Du). Đồng thời ca ngợi ty thương đem lại sức mạnh to lớn... (d/c dân tộc ta trong đại dịch Co-vid 19; hs trong lớp...)... 2.3. Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết- 5 phút a) Mục tiêu: Học sinh tổng kết nội dung và nghệ thuật của văn bản b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: 4. Tổng kết- Ghi nhớ (SGK) + HS hoat động cá nhân. Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023
14. 14 + Thời gian: 2 phút. + Câu hỏi: Hệ thống giá trị nội dung và nghệ thuật dưới dạng sơ đồ tư duy. - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi ra vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP– 9 phút a) Mục tiêu: HS thực hành để nắm vững kiến thức chính về nội dung và nghệ thuật tác phẩm. b) Tổ chức thực hiện: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 5 phút. + Câu hỏi: Viết đoạn văn khoảng 7 câu trình bày cảm nhận về một chi tiết em thích nhất trong tác phẩm, vì sao? BT dành cho HSG: Viết đoạn văn bàn về sức mạnh của nghệ thuật chân chính - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG – 5 phút a) Mục tiêu: HS phát hiện các tình huống thực tiễn và vận dụng được các kiến thức, kĩ năng trong cuộc sống tương tự tình huống/vấn đề đã học. b) Tổ chức thực hiện: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 2 phút. + Câu hỏi: Từ câu chuyện, em suy nghĩ gì về tình người trong xã hội hiện nay? - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. * Hướng dẫn về nhà. - Hướng dẫn tự đọc: Hai cây phong. - Soạn bài: Đọc và trả lời câu hỏi trong SGK bài Miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự IV. Rút kinh nghiệm . Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023
15. 15 Đặng Thị Quế- Trường THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn- Năm Học 2022- 2023