Kế hoạch bài dạy môn Tin Học 6 - Tuần 5, Tiết 5 - Bài 3: Thông tin trong máy tính (GV: Nguyễn T Như Quỳnh)

Nội dung text: Kế hoạch bài dạy môn Tin Học 6 - Tuần 5, Tiết 5 - Bài 3: Thông tin trong máy tính (GV: Nguyễn T Như Quỳnh)

1. 1 Ngày soạn:01/10/2022 Ngày dạy: 04/10/2022 Tiết 5. BÀI 3: THÔNG TIN TRONG MÁY TÍNH (tiết 1) I. MỤC TIÊU: 1. Mức độ yêu cầu cần đạt: - Giải thích được việc có thể biểu diễn thông tin chỉ với hai kiểu kí hiệu 0 và 1 - Biết được bit là đơn vị nhỏ nhất trong lưu trữ thông tin - Nêu được tên và độ lớn của các đơn vị cơ bản đo dung lượng thông tin - Ước lượng được khả năng lưu trữ của các thiết bị nhớ thông dụng như đĩa quang, đĩa từ, thẻ nhớ,... 2. Năng lực a. Năng lực tin học: - Hình thành tư duy về mã hóa thông tin - Ước lượng được khả năng lưu trữ của các thiết bị nhớ b. Năng lực chung: Tự học, giải quyết vấn đề, tư duy, tự quản lý, hợp tác, trao đổi nhóm. 3. Phẩm chất: Hình thành ý thức về sự đo lường, từ đó cân nhắc mức độ của các hành vi. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Đối với giáo viên: - Giáo án, tài liệu tham khảo, phòng máy vi tính, máy chiếu, hình vẽ thể hiện quy tắc chuyển chữ, hình, tiếng thành dãy bit như trong sgk. Với chữ có thể mở rộng bảng mã hóa để HS mã hóa một âm tiết như FACE, HOCSINH hay TINHOC,... 2. Đối với học sinh: Sgk, dụng cụ học tập, đọc bài trước theo sự hướng dẫn của giáo viên. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG Kiểm tra sĩ số: a. Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho học sinh và từng bước làm quen bài học. b. Nội dung: GV trình bày vấn đề, HS trả lời câu hỏi c. Sản phẩm học tập: HS tiếp thu kiến thức và câu trả lời của HS d. Tổ chức thực hiện: - GV trình bày vấn đề: Trong bài học trước, chúng ta đã biết rằng máy tính có thể xử lí được thông tin nhưng làm thế nào để máy tính có thể hiểu được những dữ liệu chúng ta chuyển cho nó xử lí? Nguyễn T Như Quỳnh,Trường THCS Lý Tự Trọng, giáo án Tin 6, năm học 2022-2023
2. 2 Con người dùng các chữ số, chữ cái và kí hiệu để diễn đạt suy nghĩ của mình cho người khác hiểu, tuy nhiên máy tính thông dụng hiện nay chỉ làm việc với hai kí hiệu là 0 và 1. Cụ thể chúng ta cùng đến với hoạt động 1: Mã hóa - Gv hướng dẫn hoạt động 1: Cho các số từ 0 đến 7 được viết thành dãy tăng dần từ trái sang phải. Em hãy quan sát hình 1.3 và đọc hướng dẫn để biết cách mã hóa số Cách thực hiện như sau: - Bước 1. Thu gọn dãy số bằng cách sau Chia dãy số thành 2 nửa (trái, phải) đều nhau Kiểm tra xem số 4 thuộc nửa trái hay nửa phải Ghi lại vị trí của số 4 (trái hoặc phải) Bỏ đi nửa dãy số không chứa số 4. Giữ lại nửa dãy số chứa số 4 Sau mỗi lần thực hiện, dãy số được thu gọn còn một nửa. Thực hiện thu gọn dãy số ba lần cho đến khi còn lại số 4. - Bước 2: Chuyển dãy vị trí thu được (phải, trái, trái) thành 0,1 theo quy tắc: trái thành o, phải thành 1. Như vật số 4 được mã hóa thành 100. - GV nêu câu hỏi, yêu cầu HS trả lời: Hãy mã hóa số 3 và số 6 theo cách như trên. Hai dãy kí hiệu nhận được có giống nhau không? - HS thảo luận, trả lời: Hai dãy kí hiệu nhận được không giống nhau. Số 3 mã hóa thành 011. Số 6 mã hóa thành 110 =>GV dẫn vào bài học mới, bài 3: Thông tin trong máy tính. B. HOẠT ĐỘNGHÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 2.1: Biểu diễn thông tin trong máy tính – Biểu diễn số a. Mục tiêu: Hs giải thích được, có thể biểu diễn được thông tin con số dưới dạng dãy bit. b. Nội dung: Tìm hiểu nội dung trong sgk, nghe giáo viên hướng dẫn, học sinh thảo luận, trao đổi. c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của học sinh d. Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập 1. Biểu diễn thông tin trong GV nhắc lại cách chuyển đổi trong hoạt động máy tính 1. a. Biểu diễn số Mỗi số từ 0 đến 7 có thể chuyển thành một - Với dãy số dài gấp đôi thì mỗi dãy gồm 3 kí hiệu 0 và 1 như sau: số sẽ được chuyển thành dãy có 0 1 2 3 4 5 6 7 4 kí hiệu 0 và 1. 000 001 010 011 00 101 110 111 - Mỗi dãy các kí hiệu 0 và 1 như Nguyễn T Như Quỳnh,Trường THCS Lý Tự Trọng, giáo án Tin 6, năm học 2022-2023
3. 3 GV đưa ra câu hỏi, HS trả lời: vậy được gọi là dãy bit. Kí hiệu + Bằng cách mã hóa như trên thì với dãy đã là một bit. cho dài gấp đôi thì mỗi số sẽ được chuyển - Người ta có thể chuyển một số thành dãy có bao nhiêu kí hiệu 0 và 1. Lấy bất kì thành một dãy bit bằng một số bất kì để chứng minh câu trả lời đó? cách tương tự như đã thực hiện ở + Theo em, như thế nào gọi là dãy bit? Kí trên. hiệu của dãy bit là gì? + Chúng ta có thể chuyển một số bất kì thành một dãy bit được không? Bước 2:HS thực hiện nhiệm vụ học tập + HS nghe GV giảng bài, tiếp nhận câu hỏi và tiến hành thảo luận. + GV quan sát, hướng dẫn khi học sinh cần sự giúp đỡ. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận + HS trình bày kết quả + GV gọi HS khác nhận xét và bổ sung Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập + GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức + Hs ghi chép bài đầy đủ vào vở. Hoạt động 2:Biểu diễn thông tin trong máy tính – Biểu diễn văn bản a. Mục tiêu: Hs giải thích được, có thể biểu diễn được thông tin văn bản dưới dạng dãy bit. b. Nội dung: Tìm hiểu nội dung trong sgk, nghe giáo viên hướng dẫn, học sinh thảo luận, trao đổi. c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của học sinh d. Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học 1. Biểu diễn thông tin trong máy tập tính GV cho HS đọc nội dung Sgk và hướng b. Biểu diễn văn bản dẫn HS cách thực hiện mã hóa từ “CAFE”. - Văn bản gồm các chữ cái (cả chữ + B1: tìm dãy bit biểu diễn của kí tự C - hoa và chữ thường), các chữ số, dấu 01000011 câu, kí hiệu, ... được gọi chung là Nguyễn T Như Quỳnh,Trường THCS Lý Tự Trọng, giáo án Tin 6, năm học 2022-2023
4. 4 + B2: tìm dãy bit biểu diễn của kí tự A - các kí tự. 01000001 - Văn bản được chuyển thành dãy + B3: tìm dãy bit biểu diễn của kí tự F - bit bằng cách chuyển từng kí tự 01000110 một. + B4: tìm dãy bit biểu diễn của kí tự E - - Chuyển từ “DA CA” thành dãy bit 01000101 như sau: Kết quả hiển thị: + dãy bit biểu diễn của kí tự D - 01000100 + dãy bit biểu diễn của kí tự A - 01000001 Như vậy: + dãy bit biểu diễn của kí tự C - + Văn bản được chuyển thành dãy bit bằng 01000011 cách nào? + dãy bit biểu diễn của kí tự A - + Hãy chuyển từ “DA CA” thành dãy bit? 01000001 Bước 2:HS thực hiện nhiệm vụ học tập + HS nghe GV giảng bài, tiếp nhận câu hỏi và tiến hành thảo luận. + GV quan sát, hướng dẫn khi học sinh cần sự giúp đỡ. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận + HS trình bày kết quả + GV gọi HS khác nhận xét và bổ sung Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập + GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức + Hs ghi chép bài đầy đủ vào vở. Hoạt động 3: Biểu diễn thông tin trong máy tính – Biểu diễn hình ảnh a. Mục tiêu: Hs giải thích được, có thể biểu diễn được thông tin hình ảnh dưới dạng dãy bit. b. Nội dung: Tìm hiểu nội dung trong sgk, nghe giáo viên hướng dẫn, học sinh thảo luận, trao đổi. c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của học sinh d. Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học 1. Biểu diễn thông tin trong máy Nguyễn T Như Quỳnh,Trường THCS Lý Tự Trọng, giáo án Tin 6, năm học 2022-2023
5. 5 tập tính GV cho HS đọc nội dung Sgk và hướng c. Biểu diễn hình ảnh dẫn HS cách thực hiện mã hóa từ ảnh. - Hình ảnh kĩ thuật số được tạo thành từ các điểm ảnh (pixel). Mỗi pixel Ví dụ: Ta cần chuyển hình ảnh chữ A trong một ảnh đen trắng được biểu trong một lưới 8 x 8 thành dãy bit. Ta kí thị bằng 1 bit. hiệu màu đen là 1 và màu trắng là 0. Khi - Kết quả chuyển đổi chữ O thành đó, hình ảnh đen trắng của chữ A được dãy bit như sau: chuyển thành dãy bit trong hình dưới đây. Tương tự như vậy, GV yêu cầu HS chuyển hình ảnh chữ 0 thành dãy bit Bước 2:HS thực hiện nhiệm vụ học tập + HS nghe GV giảng bài, tiếp nhận câu hỏi và tiến hành thảo luận nhóm + GV quan sát, hướng dẫn khi học sinh cần sự giúp đỡ. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận + HS lên bảng trình bày kết quả + GV gọi HS khác nhận xét và bổ sung Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập + GV đánh giá, nhận xét, chuẩn kiến thức + Hs ghi chép bài đầy đủ vào vở. Nguyễn T Như Quỳnh,Trường THCS Lý Tự Trọng, giáo án Tin 6, năm học 2022-2023
6. 6 Hoạt động 4:Biểu diễn thông tin trong máy tính – Biểu diễn âm thanh a. Mục tiêu: Hs giải thích được, có thể biểu diễn âm thanh dưới dạng dãy bit. b. Nội dung: Tìm hiểu nội dung trong sgk, nghe giáo viên hướng dẫn, học sinh thảo luận, trao đổi. c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của học sinh d. Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS DỰ KIẾN SẢN PHẨM Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học 1. Biểu diễn thông tin trong máy tập tính GV yêu cầu HS đọc nội dung sgk và trả d. Biểu diễn âm thanh lời câu hỏi: - Âm thanh được phát ra nhờ sự rung + Âm thanh được phát ra từ đâu? lên của màng loa, của dây đàn, dây + Làm cách nào để chuyển âm thành thanh quản... Khi dây đàn rung lên, nó thành dãy bit? rung càng nhanh âm thanh phát ra sẽ Sau khi HS trả lời câu hỏi, GV đưa ví dụ càng cao. để giải thích cụ thể cho HS nắm rõ hơn. - Tốc độ rung được ghi lại dưới dạng Ví dụ: giá trị số, từ đó chuyển thành dãy bit. Bước 2:HS thực hiện nhiệm vụ học tập + HS nghe GV giảng bài, tiếp nhận thông tin. Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận + HS ghi chép nội dung vào vở Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập + GV chuẩn kiến thức cần ghi nhớ của tiết học. C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a. Mục tiêu: Củng cố lại kiến thức đã học thông qua bài tập hoạt động 2. b. Nội dung: Sử dụng sgk, kiến thức đã học để hoàn thành bài tập c. Sản phẩm học tập: Kết quả của HS. Nguyễn T Như Quỳnh,Trường THCS Lý Tự Trọng, giáo án Tin 6, năm học 2022-2023
7. 7 d. Tổ chức thực hiện: - GV yêu cầu HS thực hiện hoạt động 2 trong sgk: Trong hình vuông mỗi chiều 8 ô, vẽ hình một trái tim như hình 1.6 a. Em hãy chuyển đổi mỗi dòng trong hình vẽ thành một dãy bit b. Em hãy chuyển cả hình vẽ thành dãy bit băng cách nối các dãy bit của các dòng lại với nhau (từ trên xuống dưới). - HS tiếp nhận nhiệm vụ, tiến hành thảo luận, đưa ra đáp án: a. Chuyển đổi mỗi dòng trong hình thành 1 dãy bit b. Chuyển cả hình thành 1 dãy bit: 01100110 10011001 10000001 01000010 01000010 00100100 00111100 00011000 - GV nhận xét, đánh giá, chuẩn kiến thức. D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức đã học để giải bài tập, củng cố kiến thức. b. Nội dung:Sử dụng kiến thức đã học để hỏi và trả lời, trao đổi c. Sản phẩm học tập: Câu trả lời của HS d. Tổ chức thực hiện: - GV yêu cầu HS trả lời nhanh câu hỏi trắc nghiệm: Câu 1: Dãy bit là gì? A. Là dãy những kí hiệu 0 và 1 B. Là âm thanh phát ra từ máy tính C. Là một dãy chỉ gồm 2 chữ số D. Là dãy những chữ số từ 0 đến 9 Câu 2: Máy tính sử dụng dãy bit để làm gì? A. Biểu diễn các số Nguyễn T Như Quỳnh,Trường THCS Lý Tự Trọng, giáo án Tin 6, năm học 2022-2023
8. 8 B. Biểu diễn văn bản C. Biểu diễn hình ảnh, âm thanh D. Biểu diễn số, văn bản, hình ảnh, âm thanh - HS tiếp nhận, trả lời câu hỏi: Câu 1: Đáp án A Câu 2: Đáp án D - GV nhận xét, đánh giá và chuẩn kiến thức. IV. KẾ HOẠCH ĐÁNH GIÁ Hình thức đánh Phương pháp Công cụ đánh giá Ghi Chú giá đánh giá - Thu hút được sự - Thu hút được sự tham gia - Phiếu học tập tham gia tích cực tích cực của người học - Hệ thống câu hỏi của người học - Phù hợp với mục tiêu, nội và bài tập - Tạo cơ hội thực dung - Trao đổi, thảo hành cho người học luận * Rút kinh nghiệm. Nguyễn T Như Quỳnh,Trường THCS Lý Tự Trọng, giáo án Tin 6, năm học 2022-2023