Bản mô tả SKKN Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ 3-4 tuổi tích cực tham gia vào hoạt động âm nhạc NH 2023-2024 (Phạm Thị Hoàng Ty)

Nội dung text: Bản mô tả SKKN Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ 3-4 tuổi tích cực tham gia vào hoạt động âm nhạc NH 2023-2024 (Phạm Thị Hoàng Ty)

1. CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN Kính gửi: Hội đồng Sáng kiến huyện Cờ Đỏ 1. Tên sáng kiến: “Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ 3-4 tuổi tích cực tham gia vào hoạt động âm nhạc”. 2. Quyết định công nhận sáng kiến của đơn vị: Số 28/QĐ-MNTP1 ngày 01 tháng 04 năm 2024 của Trường mầm non Thạnh Phú 1 về việc công nhận kết quả Sáng kiến kinh nghiệm cấp trường năm học 2023-2024. stt Họ và tên Ngày tháng Chức vụ, đơn vị Trình độ năm sinh công tác chuyên môn Giáo viên Đại học sư 1 Phạm Thị Hoàng Ty 09/04/1978 Trường mầm non phạm mầm Thạnh Phú 1 non 3. Tác giả: 4. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Không 5. Thời điểm sáng kiến được áp dụng: Năm học 2023 – 2024 6. Nội dung sáng kiến: Âm nhạc là một trong những loại hình nghệ thuật phát triển năng lực, cảm xúc, tưởng tượng, sáng tạo, khả năng diễn tả hứng thú của trẻ. Âm nhạc tác động vào trẻ bằng những ngôn ngữ riêng là giai điệu, âm sắc, trường độ, hòa âm, nhịp điệu, tiết tấu Cùng với thời gian đã thu hút, hấp dẫn, làm thoả mãn nhu cầu tình cảm của trẻ. Trẻ có thể tiếp nhận âm nhạc ngay từ trong bụng mẹ. Trẻ mầm non dễ xúc cảm, vốn ngây thơ trong sáng, nên việc tiếp xúc với âm nhạc là một điều không thể thiếu. Vì âm nhạc là phương tiện giúp trẻ nhận thức xung quanh, phát triển lời nói, quan hệ trong giao tiếp, trao đổi tình cảm Đối với trẻ, âm nhạc là thế giới kỳ diệu, đầy cảm xúc Thế giới âm thanh muôn màu không ngừng chuyển động tạo điều kiện cho trẻ phát triển các chức năng tâm lý, năng lực hoạt động và sự hiểu biết của trẻ. Vì vậy, tôi nhận ra rằng để giáo dục âm nhạc cho trẻ đạt chất lượng cao, đưa âm nhạc đi sâu vào lòng trẻ thơ thì việc phát huy tính tích cực, chủ động cho trẻ là vô cùng quan trọng góp phần tạo nên sự thành công của hoạt động giáo dục. Đó là lí do tôi chọn đề tài “Một số biện pháp phát gây hứng thú cho trẻ 3- 4 tuổi tích cực tham gia vào hoạt động âm nhạc”. Các biện pháp đã thực hiện Biện pháp 1: Tạo môi trường lớp học theo hướng lấy trẻ làm trung tâm trong đó chú trọng góc âm nhạc.
2. 2 Tạo môi trường phong phú đa dạng hấp dẫn, sinh động là điều rất cần thiết. Bởi vì, môi trường kích thích sự hứng thú ở trẻ, trẻ tích cực tham gia vào hoạt động làm cho hiệu quả giáo dục được nâng lên. Môi trường học tập của trẻ có vị trí quan trọng trong việc tạo tâm thế học tập cho trẻ, có nhiều hình ảnh đẹp để thu hút trẻ, nhiều đồ chơi âm nhạc đẹp mắt đa dạng. Sử dụng máy tính ở góc âm nhạc cho trẻ nghe những bản nhạc, bài hát đã học, bài hát mới vào lúc đón trả trẻ, giờ ngủ, giờ vui chơi Ở góc âm nhạc có các loại đồ chơi như: đàn, trống, thanh gõ bằng tre, gáo dừa, những chiếc mũ múa bằng mút xốp nhiều màu sắc Việc xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ ở lớp là rất cần thiết và quan trọng. Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn trẻ hoạt động nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và học tập của trẻ, thông qua đó nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện. Bên cạnh đó, môi trường an toàn, có sự bố trí các khu vực chơi, học trong lớp và ngoài lớp phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực sáng tạo, cùng với sự giao tiếp cởi mở, thân thiện giữa cô với trẻ, trẻ với trẻ, trẻ với môi trường xung quanh sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giải bày tâm sự, nguyện vọng, mong ước của trẻ với cô, với bạn bè, nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt động phối hợp nhịp nhàng hơn, hiệu quả hoạt động cũng cao hơn, trẻ sẽ yêu lớp, yêu bạn bè hơn...Vì vậy, việc xây dựng môi trường giáo dục phù hợp là phương tiện, điều kiện để giáo viên tác động đến sự phát triển phù hợp với từng đứa trẻ. Giáo viên cần bố trí một cách khoa học nhằm tận dụng tốt nhất diện tích phòng học đồng thời chú ý sắp xếp các học cụ, để tạo môi trường học thân thiện, thoải mái cho trẻ. Ví dụ: Ở góc âm nhạc có các loại đồ chơi như: đàn, trống, thanh gõ bằng tre, gáo dừa, bông hoa, những chiếc mũ múa bằng mút xốp nhiều màu sắc nhằm thu hút trẻ tham gia hoạt động. Hình ảnh môi trường góc âm nhạc
3. 3 Biện pháp 2: Tổ chức giờ hoạt động âm nhạc nhẹ nhàng, linh hoạt Do đặc điểm của lứa tuổi Mẫu giáo nên giáo dục trẻ cần tiến hành theo phương châm "Học bằng chơi - chơi mà học" theo chương trình giáo dục Mầm non mới. Mỗi giờ học giáo dục âm nhạc tôi xây dựng theo các cách khác nhau, mỗi giờ học chọn một phần trọng tâm chủ yếu trong một hoạt động. Trọng tâm là ca hát thì nội dung chính là tập cho các cháu hát thuộc bài hát, hát rõ lời, đúng nhạc. Mục đích chính của việc dạy hát cho trẻ, nhất là trẻ mầm non, là hướng cho trẻ đến việc thể hiện cảm xúc của mình, cảm nhận được tự do và niềm vui của hoạt động học tập và cuộc sống chứ không phải là việc truyền đạt cho trẻ kỹ thuật hát. Nếu trọng tâm là nghe hát thì phần nghe hát phải kéo dài hơn, chủ yếu là trẻ được nghe cô hát, trẻ cảm nhận được tính chất, tình cảm của âm nhạc nên hưởng ứng cảm xúc với những trạng thái cảm xúc có trong tác phẩm. Đây là quá trình phức tạp vì nó liên quan đến sự rung động sâu sắc tinh tế trong tâm hồn mỗi người. Sự cảm nhận âm nhạc tùy thuộc vào khả năng kinh nghiệm sống được tích lũy dần dần. Nghe nhạc là cơ sở để trẻ học hát, vận động, chơi theo nhạc. Do đặc điểm của âm nhạc là phản ánh và kích thích sự vận động cùng với tính ham hoạt động của trẻ việc nghe nhạc trong trường mầm non là một hoạt động tích cực, có mối quan hệ chặt chẽ với vận động hoàn thiện những đặc trưng tâm lí trẻ, đặc biệt là sự nhạy cảm với âm nhạc, tạo dấu ấn điều chỉnh nhịp sinh lí của trẻ. Ở nhà hay ở trường âm nhạc luôn có một sức mạnh to lớn. Nghe nhạc tạo cho trẻ một cảm giác thư giãn. Âm nhạc còn là nguồn tài nguyên dồi dào nuôi dưỡng trí tưởng tượng và sáng tạo của trẻ. Vì thế, hãy giúp trẻ học và phát triển với âm nhạc, giúp trẻ khám phá thế giới kì diệu của âm thanh. Nếu trọng tâm là biểu diễn văn nghệ thì cô tổ chức cho trẻ biểu diễn giống như một đêm văn nghệ, giúp trẻ ôn lại những bài đã học, tự tin mạnh dạn trước đông người. Dẫn dắt trẻ đến với những hiện tượng sống động của đời sống, giúp trẻ hình thành sự liên tưởng. Nếu trọng tâm là vận động theo nhạc thì cô hướng dẫn trẻ cách vận động theo bài hát để tạo cho bài hát hay hơn, trẻ hứng thú hơn. Việc dạy trẻ vận động nhịp nhàng theo nhịp điệu âm nhạc giúp trẻ tập phối hợp các động tác đi lại vững vàng, chạy nhẹ nhàng. Tất cả những vận động của tay chân, thân mình nhờ có sự phụ hoạ âm nhạc trở nên chính xác, nhịp nhàng hơn. Vận động theo nhạc tạo cho trẻ sự hoạt bát, nhanh nhẹn, có tư thế đẹp, duyên dáng. Để thu hút vào giờ học và giúp trẻ làm quen với hoạt động âm nhạc được tốt hơn, giáo viên cần đầu tư, nghiên cứu, sáng tạo trong phương pháp dạy học: vào đầu giờ học cô có thể trò chuyện về chủ đề, xem vật thật, tranh ảnh...có chủ đề theo nội dung bài dạy để dẫn dắt trẻ tới tác phẩm, vào bài học một cách nhẹ nhàng, tự tin không gò bó trẻ. Mọi giờ học hoạt động làm quen âm nhạc đều có phần nghe hát và trò chơi âm nhạc. Vì sự cảm thụ âm nhạc gắn bó chặt chẽ với sự phát triển nhận thức. Nó đòi hỏi trẻ phải chú ý, quan sát nhạy bén. Trẻ tập
4. 4 trung nghe nhạc, so sánh âm thanh làm quen với ý nghĩa biểu cảm của âm thanh đó, ghi nhớ những đặc điểm, tính chất của hình tượng âm nhạc. Trò chơi âm nhạc giúp trẻ thoải mái, vận động chạy nhảy... trẻ sẽ hoạt bát nhanh nhẹn và rất hứng thú trong giờ học. Muốn một giờ hoạt động âm nhạc đạt kết quả cao giáo viên cần đổi mới trong việc lựa chọn nội dung bài hát, nội dung vận động và nghe hát cũng như trò chơi cho trẻ. Sự kết hợp giữa các nội dung này sẽ làm hấp dẫn trẻ, kích thích khả năng tò mà và tăng mức độ cảm xúc âm nhạc trong trẻ. Một bài hát giáo viên nên cho trẻ làm quen 2, 3 cách vận động khác nhau để thay đổi hình thức, giúp trẻ làm quen với nhiều loại hình tiết tấu và không nhàm chán. Có thể cho trẻ mặc trang phục theo bài hát, giúp trẻ biết trang phục của một số vùng miền theo nội dung bài hát. Ví dụ: Khi dạy tiết vận động theo bài hát “Chú thỏ con” thì phần nghe hát kết hợp bài “Chú voi con" để làm nổi bật chủ đề. Khi vận động múa có thể đội mũ thỏ thể hiện dung chủ đề bài hát, mặc các loại trang phục theo vùng miền theo nội dung bài hát Đổi mới hình thức, khả năng biểu diễn một cách logic từ hoạt động này sang hoạt động khác. Âm nhạc khuyến khích tính tự khám phá, tính hợp tác trong trò chơi, tính sáng tạo, động cơ tự hoàn thiện mình, phát triển các kĩ năng xã hội, nhận thức và giao tiếp. Âm nhạc luôn là một phương tiện để dạy trẻ học hiệu quả. Để tăng phần hấp dẫn của giờ học, tôi cho trẻ chơi trò chơi âm nhạc nhằm phát triển năng khiếu, ôn luyện kiến thức kỹ năng cho trẻ về âm nhạc. Sự phản ứng âm thanh khác nhau để phát triển khả năng nghe nhạc của trẻ. Cô hướng dẫn cách chơi rõ ràng, cụ thể, dần dần nâng cao yêu cầu của trò chơi. Tôi cho số đông trẻ được tham gia chơi, tôi nhận thấy một giờ hoạt động âm nhạc cần đảm bảo các nội dung: ca hát, vận động theo lời ca, trẻ được nghe hát và được chơi trò chơi âm nhạc. Trong một tiết học được tổ chức thực hiện như trẻ được chơi với cô, được gần gũi trò chuyện với cô, không gò bó trẻ. Về đội hình không cứng nhắc như trước đây, có thể cho trẻ thay đổi nhiều đội hình khác nhau: hình tròn, chữ u, tự do... để trẻ được thoải mái hoạt động nhanh nhẹn. Trong giờ hoạt động âm nhạc cần cho trẻ làm quen với một số bài hát khác, có nội dung phù hợp với chủ đề và phù hợp với lứa tuổi có thể do cô sáng tác hoặc sưu tầm.
5. 5 Trong giờ học tôi luôn tuyên dương kịp thời những cháu hát đúng, hát hay, vận động thành thạo theo lời ca nhằm khuyến khích trẻ học tốt hơn. Tuyệt đối không chê trẻ, tôn trọng trẻ, nhẹ nhàng sửa sai đối với những trẻ thực hiện chưa đúng. Do đó, nội dung các bài dạy không chỉ đơn thuần là một nội dung cần dạy cho trẻ mà còn là một phương tiện giáo dục. Vì vậy, tôi luôn quan sát và nhận xét xem trong quá trình học tập trẻ có hoạt động không? Có thích thú không? Tìm hiểu nguyên nhân vì sao trẻ không hoà đồng cùng bạn để có hướng tìm cách đưa trẻ hoà nhập với bạn bè, dần dần tôi thấy trẻ rất thích học giáo dục âm nhạc. Trong tiết học, một số hình thức hoạt động như: hát, nghe nhạc, vận động sáng tạo, trò chơi...có tác dụng rất lớn trong việc tạo sự hưng phấn, phát triển nhận thức, trí tưởng tượng, giáo dục những tình cảm xã hội lành mạnh, làm phong phú thế giới nội tâm, hình thành phát triển tình cảm thẩm mĩ, kích thích khả năng sáng tạo của trẻ trong quá trình tìm hiểu thế giới xung quanh. Biện pháp 3: Tích hợp âm nhạc vào các môn học Tích hợp âm nhạc vào các môn học khác nhằm giúp cho giờ học nhẹ nhàng hơn, sinh động hơn, tạo sự hứng thú cho trẻ. * Làm quen với toán Âm nhạc giúp trẻ ghi nhớ các thông tin cần thiết một cách dễ dàng và giúp trẻ gắn liền các thông tin lại với nhau. Những trẻ 3-4 tuổi sẽ dễ dàng nhớ các con số nếu học nhận dạng chữ số thông qua một điệu nhạc quen thuộc như bài hát “Học đếm số” “Tay thơ, . Mặc dù phần nội dung này không đi sâu vào cấu trúc giờ dạy nhưng khi trẻ thuộc bài hát thì trẻ nhớ được chữ số. * Làm quen văn học Trong giờ làm quen với văn học dạy trẻ cảm thụ bài thơ, câu chuyện thông qua việc đọc diễn cảm, hiểu nội dung... để truyền đạt tới trẻ những vẻ đẹp của tiếng nói dân tộc, sản phẩm trí tuệ và tình cảm của bao thế hệ người Việt Nam nối tiếp nhau. Như thông qua việc dạy bài thơ “Hạt gạo làng ta” của Phạm Hổ, sau khi trẻ đọc thơ xong cô kết hợp cho trẻ nghe bài hát “Hạt gạo làng ta” do Trần Viết Bính phổ nhạc, hay với bài thơ “Bó hoa tặng cô” của Ngô Quân Miện. Sau khi đọc thơ kết hợp hát bài: “Mừng ngày 8/3” (Tân Huyền). Và chính giai điệu trữ tình của bài hát giúp cho ý thơ trong bài thơ được nâng cao, tiết học thêm sinh động, phong phú và trẻ rất chú ý. Có nhiều bài thơ có cùng chủ đề với bài hát, tuy là lời thơ không hoàn toàn trùng với lời bài hát nhưng mang ý nghĩa mở rộng nhận thức cho trẻ trong tiết học đó. * Trong hoạt động khám phá khoa học Để giúp trẻ hiểu đúng đắn về những đề tài của giờ hoạt động chung làm quen khám phá khoa học thông qua việc trò chuyện, đàm thoại, quan sát, trò chơi...Thì việc kết hợp sử dụng âm nhạc trong giờ học góp phần tạo cho trẻ có cảm xúc với các đối tượng như bài “Giới thiệu một số loài hoa” yêu cầu trẻ phân biệt được một số loài hoa, so sánh, nhận xét sự giống và khác nhau, biết thưởng thức vẻ đẹp, mùi thơm, yêu quý, bảo vệ... Sau đó ta cho trẻ nghe bài “Màu hoa” hoặc có thể nghe bài “Ra vườn hoa” của Văn Tấn.
6. 6 * Trong hoạt động tạo hình Giáo dục âm nhạc trong giờ tạo hình ngoài việc trẻ thực hành, cô mở máy cho trẻ nghe nhiều bài hát có nội dung tương đối phù hợp với đề tài đó, thì ở đây ngoài nội dung trên, tôi đã lên nhiều tiết thao giảng ở trường với nội dung là cho trẻ nghe bài hát có nội dung phù hợp với đề tài và đưa vào phần hướng dẫn, đàm thoại trước khi trẻ thực hành. Sau đó từ nội dung bài hát giáo viên kết hợp đàm thoại như: vẽ hoa, nghe bài hát “Màu hoa”. + Trong bài hát các con vừa nghe những bông hoa đó có màu gì? + Ngoài những bông hoa đủ màu sắc đó thì bài hát còn có gì nữa? (Nhiều lá, nhiều cây...) Những câu hỏi đàm thoại đó giúp trẻ thêm một số ý tưởng trong quá trình vẽ để có sản phẩm sáng tạo. Hay với đề tài vẽ mưa giáo viên cho trẻ nghe bài hát “Mưa rơi”, Biện pháp 4: Lồng ghép âm nhạc vào trong tất cả các hoạt động của trẻ Giờ đón trẻ, là lúc cần tạo không khí vui vẻ, lôi cuốn trẻ đến trường, vì các cháu chưa tự giác. Giai đoạn này trẻ tạm thời bứt ra những tình cảm ấu yếm mà bố mẹ dành cho để đến trường, lúc này âm nhạc góp phần tác động rất lớn đến trẻ, trẻ sẽ thích đến lớp, khi đến lớp với tâm trạng thoải mái, phấn khởi. Tôi chọn bài hát với giai điệu vui tươi, sối động để cuốn hút trẻ như: ca khúc “Em đi mẫu giáo” (sáng tác Dương Minh Viên) bởi vì bài hát có nhịp điệu vừa phải, sắc thái vui vẻ trong lời ca: “Vui đến trường” (sang tác Hồ Bắc), “Lời chào buổi sang” (sáng tác Nguyễn Thị Nhung) để tạo cho trẻ niềm tin khi đến trường cũng như giúp trẻ phấn khởi hơn khi bước chân đến lớp. Với giờ thể dục sáng để trẻ vận động được uyển chuyển, nhịp nhàng hơn, tôi cho trẻ thực hiện các động tác thể dục sáng kết hợp với bài hát có tiết tấu phù hợp với vận động và sử dụng dụng cụ như vòng, nơ, bông múa, để trẻ được hòa nhịp với những lời ca, giai điệu vui nhộn. Các bài thể dục sáng không chỉ mang tính rèn luyện sức khỏe mà còn mang tính trình diễn đẹp mắt thông qua các bài hát vui nhộn như: Bé tập thể dục, Nắng sớm, Con cào cào Thể dục nhịp điệu: Đồng diễn thể dục chiếm vị trí quan trọng trong trường mầm non. Tổ chức đồng diễn thể dục nhằm rèn luyện cơ thể trẻ, góp phần củng cố và hoàn thiện kỹ năng vận động ở trẻ. Nó xác định kết quả giáo dục của giáo viên và sự tập luyện của trẻ, tạo ra không khí thi đua, rèn luyện giữa các lớp trong trường và các trường với nhau. Còn giúp cho trẻ phát triển đồng thời cảm nhận âm nhạc và các cử động cơ bắp, đầu, tay, chân và toàn thân. Thể dục nhịp điệu cũng giúp trẻ thư giãn, nhất là những trẻ có rối loạn cảm xúc. Nó cũng giúp cho trẻ phát triển được khả năng định hướng trong không gian. Hoạt động góc: Ở hoạt động học có chủ đích, mỗi tuần chỉ có một giờ hoạt động, sẽ có một số trẻ chưa thuộc bài hát và vận động thành thạo theo nhạc, vì vậy việc hướng dẫn trẻ hoạt động theo nhạc thông qua các giờ hoạt động góc cũng là biện pháp rất cần thiết. Phương pháp này nhằm phát triển ở trẻ cảm nhận nhịp điệu về âm nhạc, qua đó giúp trẻ thể hiện nhịp điệu âm nhạc bằng chính hoạt động của mình. Trẻ có thể cảm nhận và tự vận động theo ý thích của bản
7. 7 thân. Tôi hướng dẫn, khuyến khích trẻ vận động dưới nhiều hình thức: hát kết hợp vỗ tay đệm theo bài hát, hát kết hợp một số động tác đơn giản như vẫy cánh tay, cuộn cổ tay, nhún, đi, chạy Việc trẻ vận động theo nhạc ở hoạt động góc chủ yếu giúp trẻ biết hưởng ứng cảm xúc bằng chính những phản ứng của cơ thể sao cho phù hợp với nhịp điệu âm nhạc, không nhất thiết yêu cầu trẻ phải vận động giống như cô. Biện pháp 5:. Ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động âm nhạc Thường xuyên vào các trang web như: Youtube.com, nhaccuatui.vn để tìm các tư liệu phù hợp với nội dung bài dạy sau đó sử dụng làm các hiệu ứng với hình ảnh, ảnh động, slide show, video clip kết hợp với các hình ảnh và sử dụng trong bài dạy. Ví dụ: Ở chủ đề động vật: Dạy bài hát “Đố bạn” có thể kết hợp cho trẻ xem clip “Thế giới động vật” tương ứng vào mỗi câu hát, đến câu hát về con vật nào thì trẻ xem hình ảnh tương ứng về con vật đó Trẻ có thể vừa hát vừa bắt chước các hành động của con vật trong bài hát như: khỉ, voi, gấu Tiết học của trẻ sẽ thêm vui nhộn và sinh động hơn. Với những bài hát nghe thuộc làn điệu dân ca, cô có thể cho trẻ xem hình ảnh, clip về những cuộc thi hát dân ca, hát đối, hát quan họ ở hội Lim. Khi trẻ được trực tiếp xem các đoạn video clip trẻ sẽ hứng thú và có cảm xúc hơn với những làn điệu dân ca đó. Ví dụ: Khi cho nghe các bài hát dân ca quan họ Bắc Ninh, tôi đưa đoạn clip các liền anh, liền chị quan họ đang hát giao duyên hay hình ảnh của các chị hai, chị ba quan họ với nón thúng, quai thao và những bộ quần áo mớ ba, mớ bảy cho trẻ xem. Với những giọng hát chuyên nghiệp mượt mà tình cảm, những bộ quần áo rực rỡ sắc màu và phong cảnh hữu tình, trẻ sẽ cảm thụ chính xác hơn về các làn điệu dân ca của các vùng. Biện pháp 6: Sử dụng các loại trang phục, dụng cụ âm nhạc gây hứng thú cho trẻ Để tạo cho trẻ các trang phục biểu diễn hấp dẫn, bắt mắt, tôi dùng các trang phục làm từ ruy băng, giấy màu các loại, trang kim, phế liệu Cô và trẻ cùng nhau trang trí để làm trang phục kích thích trẻ tham gia hoạt động. Trẻ được mặc bộ quần áo do chính mình tham gia trang trí sẽ phấn khởi và hứng thú hơn với hoạt động âm nhạc. Đồ dùng dạy học đóng vai trò quan trọng trong việc giảng dạy, muốn đạt kết quả tốt trong quá trình dạy trẻ hoạt động âm nhạc thì yêu cầu đồ dùng đồ chơi phải đẹp, chuẩn chính xác, đa dạng về chủng loại, đẹp về màu sắc phù hợp với lứa tuổi, sử dụng sáng tạo phù hợp đúng lúc, đúng chỗ là yếu tố quyết định thành công của bài dạy. Nếu có sự hướng dẫn, trẻ có thể hoàn toàn mê mải khám phá những âm thanh huyền diệu phát ra từ các đồ vật quen thuộc xung quanh. Cho trẻ sử dụng các dụng cụ mà nó có thể nghĩ ra để tạo nên âm thanh. Bởi lẽ để giúp trẻ khám phá được những điều kì diệu của thế giới âm thanh thì đối với trẻ
8. 8 càng ồn ào càng tốt, trẻ có thể sáng tạo những âm thanh thú vị. Vì vậy, dụng cụ âm nhạc đặc biệt thu hút trẻ. Trẻ được khuyến khích sáng tạo âm nhạc bằng việc thử nghiệm với trống lắc, với chuông. Trống (đánh bằng dùi), đàn phiến gỗ vang lên, người cử động khiến trẻ hứng thú. Khi lớn lên, trẻ sẽ phát triển kỹ năng vận động tốt hơn. Ví dụ: Với bài vận động gõ đệm theo tiết tấu, cần sử dụng các nhạc cụ như gõ đệm như: Xắc xô, phách tre, trống cơm Để làm được các đồ dùng này tôi đã sưu tầm các lon bia, những thanh tre trang trí, sơn màu và làm đồ dùng phát ra âm thanh. Ngoài ra tôi còn chú ý đến trang phục biểu diễn như quần áo, váy, mũ múa, hoa tay, vòng tay, khâu trang trí đường diềm, màu sắc sinh động phù hợp với từng bài hát, làn điệu dân ca. Đặc biệt tận dụng ở địa phương có nhiều nghề phụ, tôi đã tận dụng những ống luồng để tạo ra những chiếc gùi, chiếc mõ dùng thể hiện khi phát cho trẻ nghe, những vật dụng đó tạo ra âm thanh hấp dẫn, gây ra sự hứng thú và chú ý của trẻ. Biện pháp 7: Tổ chức âm nhạc thông qua các ngày lễ, ngày hội Thông qua các hoạt động tổ chức lễ hội, tôi tổ chức hoạt động âm nhạc theo một chương trình biểu diễn văn nghệ mà trẻ được tham gia nhằm giúp trẻ hứng thú với bộ môn âm nhạc. Hằng năm Trường mầm non Thạnh Phú 1 nơi tôi đang công tác, có tổ chức rất nhiều ngày hội, ngày lễ và các cuộc thi cho trẻ như: “Ngày hội đến trường của bé”, “Bé vui Tết trung thu”, “Ngày nhà giáo Việt Nam 20/11”, “Ngày Quốc tế phụ nữ 8/3”; hội thi “Bé đọc thơ kể truyện”,. Luôn tạo ấn tượng sâu sắc trong lòng con trẻ, vì trẻ được tham gia luyện tập và trình diễn, trẻ rất náo nức mong chờ đến ngày được lên sân khấu biểu diễn cho các bạn xem. Còn những trẻ “khán giả” thì tỏ ra rất vui sướng và mong chờ bạn mình trình diễn những tiết mục hay. Trong các ngày lễ, hội thi trường tôi có mời đông đủ phụ huynh tham dự. tôi nhận thấy nhiều phụ huynh rất phấn khởi về những kết quả của con mình. Điều này, có tác dụng rất lớn đến việc thu hút phụ huynh đưa con đến lớp mẫu giáo và lòng tin đối với nhà trường. Và cũng là để phụ huynh có hướng phát huy năng khiếu ở trẻ. Trong cuộc thi trẻ rất hào hứng, mạnh dạn, tự tin tham gia vào các hoạt động có âm nhạc, trẻ thích biểu diễn và say mê với âm nhạc. Trong các ngày “Ngày hội đến trường của bé”, “Quốc tế phụ nữ 8/3”, tôi cùng với các đồng nghiệp dành nhiều thời gian cho các cháu biểu diễn văn nghệ. Đó cũng là một hình thức tuyên truyền về ý nghĩa của ngày lễ. Trẻ rất thích được tham gia các tiết mục văn nghệ, điều đó giúp trẻ phát triển trí tuệ, nhanh nhẹn, hồn nhiên, tự tin trước mọi người.
9. 9 Biện pháp 8: Vận động và múa sáng tạo Thông thường khi nghe nhạc, cả người lớn, cả trẻ em đều có ý muốn cử động theo nhịp, tiết tấu. Tay họ đung đưa, chân gõ nhịp, đầu lắc lư. Đó là hình thức múa tự phát. Nhiều khi các em nhỏ vừa nghe nhạc vừa tự ngẫu hứng điệu múa có tiết tấu độc đáo của mình. Vận động và múa sáng tạo là cách làm trẻ vui thích để phát triển kỹ năng thể chất. Múa tạo cơ hội để trẻ giải toả năng lượng, kích thích trí tưởng tượng và phát huy tính sáng tạo. Trẻ có nhu cầu bộc lộ mình thông qua vận động. Giáo viên tận dụng vận động để phát huy khả năng của trẻ trong các lĩnh vực ngôn ngữ, văn học, khoa học, nghệ thuật và chơi ngoài. Làm sao để tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm sáng tạo, thể hiện mình mà không nhắm đến sự ganh đua. Múa sáng tạo giúp hình thành tố chất thẩm mỹ như mọi giác quan đều được vận dụng khi trẻ thăm dò và khám phá những lĩnh vực khác nhau của vận động. Ví dụ: Trẻ cảm nhận được sự phối hợp nhịp nhàng của hình thể và cử động mà cơ thể chúng đang tạo ra. Trẻ đáp ứng lại những hình ảnh trẻ trông thấy trước mắt cũng như những hình ảnh mà trẻ tưởng tượng hay sáng tạo. Thính giác được kích thích khi nghe các âm thanh khác nhau từ môi trường xung quanh và do âm nhạc mang lại. Những kinh nghiệm có được từ các cảm nhận như thế có thể giúp trẻ đánh giá được vẻ đẹp trong tự nhiên, nghệ thuật và văn học, cũng như những vẻ đẹp trong đời sống hàng ngày. Múa sáng tạo còn khuyến khích môi trường tương tác, trong đó trẻ cùng nhau chia sẻ khoảng không gian khi chúng khám phá vận động với nhau, nhưng mỗi trẻ theo cách riêng của mình. Trẻ có nhiều cơ hội để quan sát, cảm nhận nhiều ý tưởng cũng như cách thực hiện vận động rất khác nhau ở các bạn và chúng cảm thấy hấp dẫn khi được cùng nhau sáng tạo vận động. Ví dụ sau khi một nhóm trẻ múa tự do diễn tả tình cảm với cha mẹ, vài trẻ có thể nghĩ ra việc dùng bông hoa thể hiện đền đáp công ơn cha mẹ. Vận động và múa sáng tạo có thể giúp trẻ có nhu cầu đặc biệt vì chúng có thể tham gia tuỳ theo mức độ khả năng của chúng. Ví dụ, trẻ có thể chất yếu có thể giữ nhịp bằng cách chớp mắt thay vì vỗ tay hoặc dậm chân, gật đầu, mọi trẻ có nhu cầu đặc biệt vẫn có thể cảm thấy mình là thành viên của nhóm và vui sướng vì đã có thể học cùng các bạn ở một mức độ nào đó. Múa sáng tạo còn cung cấp cơ hội cho trẻ biểu lộ
10. 10 những cảm xúc cũng như nuôi dưỡng ý thức về cộng đồng và là nhu cầu thiết cho trẻ phát triển cả tinh thần lẫn thể chất. Biện pháp 9: Công tác tuyên truyền phụ huynh Việc thực hiện chương trình đổi mới hình thức giáo dục âm nhạc cho trẻ theo hướng tích hợp đòi hỏi phải thực hiện một cách đổng bộ. Chính vì vậy, giáo viên cần vận động phụ huynh hỗ trợ cho lớp học một phần nhỏ các vật liệu cần thiết chế tạo các học cụ cho trẻ. Để thực hiện công tác tuyên truyền phụ huynh được tốt ngoài việc lên bảng tin về chương trình dạy theo chủ đề cần cập nhật hàng tuần, hàng ngày để phụ huynh biết, để phối hợp với giáo viên rèn luyện thêm cho trẻ. Vận động phụ huynh hỗ trợ vật liệu để làm học cụ cho trẻ bao gồm: thùng giấy, vỏ lon bia, vỏ hộp nước ngọt, vỏ lon sữa, hộp chai nhựa, dụng cụ hóa trang, để tự tạo phục trang, đạo cụ phục vụ các hoạt động âm nhạc cho trẻ. Thực hiện tốt công tác phối hợp để hoạt động âm nhạc được phát triển toàn diện thì cần phải phối hợp tốt với phụ huynh. Vì phụ huynh sẽ giúp giáo viên rèn luyện thêm cho trẻ và thông qua phụ huynh giáo viên biết được khả năng, tài năng vốn có của trẻ để có kế hoạch tác động phù hợp. Đồng thời, để phát hiện ra năng khiếu và phát huy năng khiếu âm nhạc cho trẻ. Với biện pháp trên đã giúp cha mẹ trẻ hiểu hơn về tầm quan trọng của môn học. 7. Tính hiệu quả * Hiệu quả kinh tế Qua một số kinh nghiệm giáo dục phát huy tính tích cực, chủ động cho trẻ - 3-4 tuổi tham gia vào hoạt động âm nhạc, giúp trẻ phát triển một cách toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần. Tôi đã tận dụng các nguyên vật liễu sẵn có từ địa phương để làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho tiết âm nhạc. Đồng thời, vận động phụ huynh tham gia hỗ trợ nguyên vật liệu và cùng làm đồ dùng đồ chơi cho lớp. Từ đó hàng tháng tiết kiệm được chi phí mà hiệu quả mang lại rất cao. * Lợi ích xã hội - Đối với trẻ: Với việc tạo ra môi trường âm nhạc trong lớp học thì hiện giờ, tại góc chơi âm nhạc đã thu hút được nhiều trẻ đến chơi, ngoài giờ chơi hoạt động góc, có sự điều tiết luân phiên số trẻ chơi ở các buổi đón và trả trẻ, trẻ đã tham gia chơi nhiều hơn, mạnh dạn hơn rất nhiều, tự lấy đồ dùng, tự biểu diễn, tự đóng vai một giờ học âm nhạc rất sinh động. Ở đó, trẻ khá và trẻ còn yếu cùng ca hát, tuyên dương lẫn nhau trông rất tự nhiên. Bằng những phương pháp giảng dạy có sự đầu tư và sáng tạo, sử dụng các phương tiện trực quan Tôi nhận thấy trẻ rất thích thú, trẻ nhận ra tên bài hát rất nhanh, nói được nội dung của bài hát và tham gia học tương đối đồng đều. Các hình thức giảng dạy được thay đổi, trẻ cũng linh hoạt hơn, biết cùng bạn phối hợp để cố gắng làm theo yêu cầu của cô, khả năng âm nhạc ở trẻ cũng được nâng cao hơn, trẻ nghe và hát theo giai điệu bài hát tốt.
11. 11 Các trẻ trong lớp, bao gồm những trẻ nhút nhát, ít nói, ít hát, ít vận động cũng tiến bộ hơn hẳn, trẻ đã chịu tham gia học cùng cô, cùng bạn và đang dần dần phát huy khả năng âm nhạc của mình. Qua việc kiểm tra trẻ sau khi hoạt động theo các biện pháp trên thì tôi nhận thấy trẻ tiếp thu kiến thức nhanh, trẻ hứng thú, mạnh dạn, tự tin tham gia các hoạt động. Tất cả các trẻ đều nắm được các kiến thức, kỹ năng, và tự tìm tòi các kiến thức mới theo hiểu biết của mình, từ đó các em chơi hòa đồng, đoàn kết, cởi mở hơn. - Đối với giáo viên: Có nhận thức sâu sắc hơn tầm quan trọng của việc giáo dục âm nhạc cho trẻ trong trường mầm non. Qua việc sử dụng các biện pháp trên tôi đã biết cách lồng ghép nội dung giáo dục âm nhạc vào tất cả các hoạt động trong ngày cho trẻ ngày càng linh hoạt hơn, tránh sự nhàm chán, gò bó trẻ vào khuôn khổ. Giáo viên cảm thấy mình yêu trẻ hơn, hiểu hơn về tâm sinh lý phát triển của trẻ, có hứng thú dạy, không khí giờ chơi, giờ học trở nên vui tươi, nhẹ nhàng hơn và mục đích giáo dục âm nhạc cho trẻ của tôi đạt được hiệu quả đáng kể hơn. Đặc biệt là nhận được sự tin yêu của nhà trường và các bậc phụ huynh ngày một nhiều hơn. - Đối với phụ huynh: Nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục âm nhạc đối với đời sống trẻ thơ. Đồng thời, có nhiều phụ huynh tâm đắc bởi khi về nhà họ được nhìn thấy con em mình vui ca, múa hát theo bài hát, bản nhạc. Nhìn thấy được sự mạnh dạn, tự tin của trẻ mỗi khi được hoà mình cùng âm nhạc. 8. Phạm vi ảnh hưởng Đề tài được áp dụng tại lớp Mầm trường mầm non Thạnh Phú 1 và đạt kết quả cao. Đề tài này tôi nghiên cứu và ứng dụng trong lớp học, ứng dụng trong rường và sinh hoạt chuyên môn được đồng nghiệp tham khảo và học tập, qua đây tôi đã đúc rút được và sáng tạo thêm cho bản thân. Điều kiện áp dụng: Để giúp giáo viên thuận lợi trong việc thiết kế bài dạy cũng như tổ chức các hoạt động âm nhạc phát huy tính tích cực, chủ động của trẻ tham gia vào hoạt động đạt hiệu quả cao cần đảm bảo thực hiện đủ các điều kiện như sau: Ban giám hiệu cần tạo điều kiện cho giáo viên được tham gia các lớp chuyên đề, tập huấn, dự giờ ở trường bạn để học hỏi nâng cao tay nghề. Chuyên môn cần tổ chức các hoạt động âm nhạc mẫu, các tiết thao giảng, dự giờ có đánh giá, góp ý kiến, rút kinh nghiệm để giáo viên học hỏi lẫn nhau. Thường xuyên tổ chức các ngày hội, ngày lễ để trẻ có điều kiện thể hiện, phát huy năng khiếu văn nghệ cũng như cũng cố kiến thức âm nhạc ở trẻ. Nhà trường đầu tư thêm các dụng cụ, trang phục âm nhạc, trang thiết bị để giáo viên thực hiện giảng dạy có hiệu quả hơn.
12. 12 Tôi rất mong sáng kiến này sẽ được ứng dụng rộng rãi trong tất cả các trường mầm non trong toàn huyện. Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trên là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật. Thạnh Phú, ngày 04 tháng 4 năm 2024 XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ Người nộp đơn HIỆU TRƯỞNG Phạm Thị Hồng Thương Phạm Thị Hoàng Ty