Bản mô tả SKKN Một số kinh nghiệm tổ chức hoạt động làm quen với toán theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi ở Trường mầm non Thạnh Phú 1 NH 2023-2024 (Trần Thị Như Quỳnh)

Nội dung text: Bản mô tả SKKN Một số kinh nghiệm tổ chức hoạt động làm quen với toán theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi ở Trường mầm non Thạnh Phú 1 NH 2023-2024 (Trần Thị Như Quỳnh)

1. CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc BẢN MÔ TẢ SÁNG KIẾN Kính gửi: Hội đồng Sáng kiến huyện Cờ Đỏ 1. Tên sáng kiến: “Một số kinh nghiệm tổ chức hoạt động làm quen với toán theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi ở Trường mầm non Thạnh Phú 1”. 2. Quyết định công nhận sáng kiến của đơn vị: Quyết định số 28/QĐ- MNTP1 ngày 01 tháng 4 năm 2024 của trường Mầm non Thạnh Phú 1 về việc công nhận sáng kiến kinh nghiệm cấp trường năm học 2023-2024 3. Tác giả: stt Họ và tên Ngày Chức vụ, đơn vị Trình độ tháng năm công tác chuyên môn sinh Giáo viên 1 Trần Thị Như Quỳnh 04/12/1991 Trường mầm non Đại học sư Thạnh Phú 1 phạm mầm non 4. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Không 5. Thời điểm sáng kiến được áp dụng: Năm học 2023 – 2024 6. Nội dung sáng kiến: Trong chương trình giáo dục mầm non có nhiều hoạt động học khác nhau cho trẻ như: tạo hình, khám phá khoa học, âm nhạc, thể dục, làm quen văn học, làm quen chữ cái, làm quen với toán. Mỗi hoạt động học mang lại cho trẻ những kiến thức, kỹ năng khác nhau. Trong các hoạt động ấy thì hoạt động Làm quen với toán là một trong những hoạt động đóng vai trò rất quan trọng và cần thiết cho trẻ, giúp trẻ phát triển trí tuệ, tư duy, hình thành khả năng nhận thức thế giới xung quanh, rèn luyện các thao tác tư duy: so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa góp phần phát triển ngôn ngữ, cung cấp vốn từ về các biểu tượng toán cho trẻ, sử dụng đúng các từ ngữ trong toán học. Từ đó cũng góp phần giáo dục đạo đức, thầm mĩ, ý thức lao động ngay từ khi còn bé ở trẻ. Qua đó giúp trẻ làm quen với những biểu tượng toán ngay từ tuổi mầm non là một việc rất cần thiết vì đó chính là cơ hội tốt để giúp trẻ hình thành năng lực hoạt động cho mình như: quan sát, so sánh, tìm tòi, suy nghĩ, thông qua hoạt động làm quen với toán để giúp trẻ hình thành những biểu tượng ban đầu về toán học như: Số lượng, kích thước, hình dạng, định hướng không gian để sau này trẻ vững vàng tự tin hơn khi tiếp nhận những kiến thức của môn toán ở bậc học tiếp theo. Hoạt động “Làm quen với Toán”, là nội dung đòi hỏi độ chính xác, muốn làm được việc này trước hết đòi hỏi người giáo viên phải có tâm huyết với nghề trong quá trình dạy trẻ làm quen với toán, để giúp trẻ nhận biết sâu sắc, có được những kiến thức, kỹ năng cơ bản thì vấn đề quan trọng là giáo viên phải có
2. 2 những biện pháp linh hoạt, sáng tạo để truyền thụ những kiến thức sơ đẳng về toán đến với trẻ, rèn luyện cho trẻ một số kỹ năng như quan sát, so sánh để trẻ tích cực suy nghĩ, tìm tòi, khám phá từ đó góp phần phát triển lĩnh vực nhận thức của trẻ. Như chúng ta đã biết: “Hoạt động vui chơi là hoạt hoạt động chủ đạo của lứa tuổi mầm non”. Thông qua chơi mà trẻ học, thông qua học mà trẻ chơi, xong hoạt động học tập được thể hiện qua các giờ hoạt động học có chủ định đó là hoạt động cung cấp chủ yếu có hệ thống kiến thức cần trang bị cho trẻ. Vậy tổ chức tiết học như thế nào để trẻ lĩnh hội các kiến thức một cách đơn giản nhưng hiệu quả, nhất là đối với môn “Làm quen với toán”. Đây là hoạt động đòi hỏi giáo viên phải có tâm huyết với nghề, say sưa tìm tòi, sáng tạo, hướng dẫn trẻ tham gia vào hoạt động một cách có kế hoạch để trẻ bước đầu nắm bắt, hình thành những kĩ năng học tập đối với việc làm quen với biểu tượng toán sơ đẳng, đồng thời giáo viên cần phải đầu tư thời gian, công sức một cách công phu, khoa học để chuẩn bị đồ dùng cho tiết dạy đạt được hiệu quả cao và khả năng tiếp thu kiến thức của trẻ sẽ đạt được ở mức độ cao nhất trong quá trình tham gia các hoạt động của trẻ. Làm quen với toán đối với trẻ mẫu giáo nói chung, trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi nói riêng, có vị trí vô cùng quan trọng trong việc hình thành và phát triển tư duy sau này cho trẻ, cùng các môn học khác giúp trẻ phát triển tất cả các phẩm chất, kỹ năng theo mục tiêu giáo dục mầm non đặt ra. Trong đó quan trọng nhất là trẻ được hoạt động tích cực để tìm tòi, so sánh, nhận xét, đánh giá, từ đó giúp trẻ phát triển tư duy lô gic, chặt chẽ từ cụ thể đến trừu tượng. Trong thực hiện nhiệm vụ năm học 2023-2024, bậc học Mầm non đang tiếp tục phát huy hiệu quả cuộc thi “Xây dựng môi trường chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trường mầm non” Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã lựa chọn và nghiên cứu đề tài: “Một số kinh nghiệm tổ chức hoạt động làm quen với toán theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi ở Trường mầm non Thạnh Phú 1”. 6.1. Các biện pháp thực hiện đề tài sáng kiến “Một số kinh nghiệm tổ chức hoạt động làm quen với toán theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi ở Trường mầm non Thạnh Phú 1”. Mục tiêu của chương trình giáo dục mầm non đối với trẻ mẫu giáo là giáo dục trẻ phát triển toàn diện về cả 5 lĩnh vực: “Phát triển thể chất, phát triển thẩm mỹ, phát triển ngôn ngữ, phát triển nhận thức và phát triển về tình cảm kỹ năng xã hội”. Để đạt được mục tiêu giúp trẻ phát triển được cả 5 lĩnh vực trên, chương trình giáo dục mầm non cũng đã quy định thực hiện một số môn học cơ bản nhưng toàn diện: Làm quen với chữ cái, làm quen với khám phá khoa học, làm quen với văn học, làm quen với toán, đòi hỏi người giáo viên phải biết phối hợp hài hòa không xem nhẹ một môn học nào vì các môn học trên có mối liên quan chặt chẽ, giúp trẻ có được nhiều kiến thức sơ đẳng cơ bản trên nhiều lĩnh vực và phát triển tư duy, nhận thức, trong đó môn làm quen với toán có vai trò hết sức quan trọng để giúp trẻ phát triển tư duy, nhận thức cho trẻ.
3. 3 6.1.1. Biện pháp 1: Giáo viên cần tích cực tự học, nghiên cứu để nhận thức sâu sắc nội dung, phương pháp, yêu cầu về hoạt động làm quen với toán cho trẻ mẫu giáo Bản thân luôn tham gia đầy đủ, tích cực các lớp học chuyên đề do Phòng Giáo dục và Đào tạo mở, các lớp tập huấn về chuyên môn, nghiệp vụ. Luôn nêu cao ý thức tự học về chương trình bồi dưỡng thường xuyên. Bản thân cũng luôn có ý thức, trách nhiệm cao đối với nhiệm vụ của mình được giao, đồng thời luôn luôn gương mẫu trong thực hiện mọi hoạt động, phong trào của nhà trường. Bản thân chủ động bố trí thời gian để tăng cường dự giờ đồng nghiệp trong trường, nhằm đúc kết rút kinh nghiệm thông qua các tiết dạy, đặc biệt là tiết làm quen với toán. Luôn giữ mối quan hệ tốt với đồng nghiệp, học hỏi đồng nghiệp qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, các buổi chuyên đề để không ngừng nâng cao kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghiệp vụ cho bản thân. Thảo luận về nội dung, phương pháp, mục đích yêu cầu về làm quen với toán cho trẻ ở trường mầm non. Tôi đã đề xuất Ban giám hiệu tạo điều kiện bố trí dự một số buổi chuyên đề cấp huyện, cấp thành phố của các trường khác trong và ngoài huyện. Ngoài ra tôi thường xuyên tham khảo sách báo, tập san, các thông tin trên mạng internet để trau dồi kiến thức, củng cố kỹ năng sư phạm, khai thác các thông tin, hình ảnh để sử dụng nâng cao hiệu quả các tiết dạy. 6.1.2. Biện pháp 2: Sử dụng linh hoạt có hiệu quả đồ dùng, đồ chơi kết hợp với việc tích cực ứng dụng công nghệ thông tin nhằm gây hứng thú và phát huy sự sáng tạo cho trẻ trong quá trình tổ chức hoạt động làm quen với toán Đặc điểm tư duy của trẻ mẫu giáo là tư duy trực quan hành động vì thế trẻ nhận biết các đối tượng dựa vào những dấu hiệu đặc trưng về hình dạng, kích thước Toán học giúp trẻ phát triển hoạt động nhận thức và giúp trẻ chuyển hoạt động từ tư duy trực quan hành động sang trực quan hình tượng và sang tư duy logic, góp phần hình thành nhận thức, giúp trẻ thấy được mối liên hệ giữa biểu tượng toán với môi trường xung quanh, nó rèn luyện thao tác tư duy (như phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát ) góp phần vào sự phát triển ngôn ngữ cho trẻ đồng thời giáo dục trẻ phát triển một cách toàn diện về các mặt: đức, trí, thể, mỹ và lao động. Vì vậy, theo tôi đồ dùng, đồ chơi phục vụ giảng dạy là rất cần thiết, đồ dùng, đồ chơi là chiếc cầu nối giữa trẻ và hoạt động nhận thức, cho trẻ hoạt động với đồ dùng, đồ chơi là cách thức giúp trẻ lĩnh hội kinh nghiệm sống sau này. Một tiết học không thể đạt kết quả cao nếu như thiếu đồ dùng giảng dạy. Do đó việc lựa chọn đồ dùng phù hợp với tiết dạy là vô cùng quan trọng. Muốn dạy một giờ dạy đạt kết quả cao thì khâu chuẩn bị chiếm một vị trí quan trọng. Đồ dùng trực quan cũng như đồ dùng để phục vụ cho trẻ trong hoạt động làm quen với toán phải mang tính sư phạm, an toàn, dễ sử dụng, sinh động thì giờ học mới đạt kết quả cao. Để thu hút sự chú ý tìm tòi khám phá của trẻ, tôi đã tích cực làm đồ dùng đồ chơi trang trí lớp. Trang trí các góc gắn liền với chủ đề đang thực hiện.
4. 4 Ví dụ: Ở chủ đề “Động vật” tôi sưu tầm những vỏ ngao đẹp và sơn màu, làm đồ chơi những con thỏ, con lợn, con ong từ các vỏ hộp sữa... xếp theo nhóm có số tương ứng. Chẳng hạn số 4 tương ứng với 4 con thỏ. + Ở bảng bé ngoan tôi ký hiệu bằng chữ số, ở đồ dùng của trẻ như khăn mặt, bàn chải răng, bát cốc đều có ký hiệu bằng chữ số để trẻ phân biệt đồ dùng của mình và của bạn. + Ở góc phân vai tôi chú ý sắp xếp đồ chơi theo nhóm số lượng để cho trẻ đếm và phân loại. + Góc xây dựng tôi trang trí sử dụng nhiều hình khối khác nhau tạo thành ngôi nhà, cho trẻ quan sát và hỏi trẻ ngôi nhà được trang trí bằng những hình gì?, có bao nhiêu hình vuông, bao nhiêu hình tam giác, bao nhiêu hình chữ nhật,... Mặt khác khi làm đồ chơi, tôi luôn khuyến khích trẻ làm cùng cô, vừa làm cô và trẻ cùng trò chuyện và cho trẻ kiểm tra xem mình vừa làm được mấy đồ chơi, và hỏi trẻ cần làm thêm bao nhiêu thì được số lượng theo yêu cầu. Trẻ tham gia làm đồ dùng, đồ chơi trang trí tại lớp - Sắp xếp môi trường học tập thuận lợi: Đây là nguyên tắc dạy học quan trọng để hình thành biểu tượng toán ban đầu cho trẻ mầm non. Với cách bố trí và sắp xếp đồ dùng đồ chơi ở các góc chơi, sử dụng hình ảnh tạo ấn tượng sẽ giúp trẻ nhận ra điều gì đó khác thường liên quan đến toán học, buộc trẻ phải đặt câu hỏi, suy nghĩ cách điểu chỉnh bổ sung hợp lý. Chính vì vậy tôi luôn cố gắng trang trí lớp học, môi trường xung quanh làm sao vừa đẹp lại có giá trị sử dụng để khi nhìn vào đó trẻ học được bao điều như: đếm, thêm bớt, màu sắc, hình dạng của các đồ vật... Ví dụ: Ở trong lớp, tôi dành riêng một góc để trang trí góc toán học ở đó tôi làm các biểu tượng cao thấp dài ngắn, thêm bớt, tách gộp các nhóm đối tượng, định hướng không gian trên dưới, trước sau, phải trái Để giúp trẻ khắc sâu kiến thức đã học về các biểu tượng toán và trẻ có thể học bất cứ lúc nào trẻ thích theo nhóm. Đặc biệt góc toán này rất dễ thay đổi hình ảnh cho phù hợp với chủ đề học hoặc những sản phẩm trẻ làm được có thể gắn lên để trẻ tự học và chơi cùng bạn.
5. 5 Hình ảnh trẻ học theo nhóm ở góc toán trường MN Thạnh Phú 1 Để nâng cao chất lượng dạy học tôi thường ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy học, thu hút sự chú ý của các cháu, nhằm tăng cường tài liệu phong phú phục vụ môn toán, tôi thường xuyên sưu tầm hình ảnh trên mạng, tự chụp hình ảnh để dạy trẻ Ví dụ: Dạy toán nhận biết số 4, tôi cho trẻ ôn thêm, bớt số lượng 3 trên màn hình powerpoint sau đó cho trẻ lên chọn số tương ứng gắn vào số lượng. Cô và trẻ lớp đang học trong giờ Làm quen với toán có ứng dụng CNTT Ví dụ : Cô nói “Các con nhìn xem hôm nay trời đẹp ngoài vườn những bông hoa đua nhau nở” vừa nói cô vừa kích chuột lên màn hình và từng bông hoa xuất hiện, lần lượt cô cho trẻ đếm. Cô nói tiếp: Bên những bông hoa thơm ngát, các con nhìn xem có con vật nào bay đến hút mật và trên màn hình những chú ong bay đến (Một bông hoa tương ứng với một chú ong) trẻ đếm. Các con nhìn xem có mấy bông hoa và mấy chú ong, cho trẻ so sánh thêm bớt để tạo sự bằng nhau trên màn hình. Không những gây hứng thú cho trẻ vào đầu tiết mà còn ứng dụng CNTT vào các phần trong bài dạy. Ví dụ: Trong tiết tạo nhóm số lượng chủ đề động vật tôi đã kể cho trẻ nghe câu chuyện “Con gà trống” khi tôi đưa ra nhóm gà trống thì lần lượt từng con xuât hiện trên màn hình với hiệu ứng, âm thanh gáy ò...ó...o hoặc chèn các bài hát, tiếng động, hình ảnh động, vi deo gây hứng thú cho trẻ tham gia vào hoạt động phù hợp với từng nội dung bài dạy.
6. 6 Trong chủ đề “Phương tiện giao thông ở tiết dạy định hướng không gian trên, dưới, trước, sau. Tôi cho trẻ xem các loại phương tiện giao thông đường thủy, đường bộ, đường sắt và trò chuyện nhẹ nhàng về chúng, sau đó tôi có một số hình ảnh về bầu trời có máy bay bay ra và hỏi trẻ là trên bầu trời có gì? (máy bay). Phía dưới có gì (thuyền, buồm) và ngược lại. Tiếp theo tôi cho một đoàn tàu ra và hỏi trẻ: phía trước toa tàu là gì? (đầu tàu), phía sau đuôi tàu có gì? (đuôi tàu) tôi có hình ảnh một chiếc ô tô con ra trước, tiếp theo là xe máy, xích lô, xe đạp lần lượt cô mời trẻ nhận xét về các vị trí đứng của các phương tiện giao thông. 6.1.3. Biện pháp 3: Tích cực hóa hoạt động của trẻ trong quá trình làm quen với toán từ môi trường trong lớp và ngoài lớp học Môi trường là yếu tố trực quan trực tiếp, tác động hàng ngày đến trẻ. Chính vì vậy việc xây dựng cảnh quan môi trường xung quanh được tôi đặc biệt quan tâm. Trang trí, sắp xếp lớp học, phòng học hài hoà hợp lý sẽ tạo được sự chú ý, sẽ hấp dẫn lôi cuốn trẻ vào giờ học theo giai đoạn, theo chủ đề, theo nội dung từng bài. Ở lứa tuổi mầm non trẻ “Học mà chơi, chơi mà học” thông qua chơi để trẻ lĩnh hội kiến thức. Vì vậy việc tạo cơ hội cho trẻ được học tập, vui chơi trong môi trường thân thiện, trẻ sẽ phát triển toàn diện về các mặt thể chất, nhận thức thẩm mỹ, lao động Xây dựng cảnh quan, môi trường hoạt động trong và ngoài lớp rất quan trọng bởi qua các môi trường giáo dục này sẽ có sự hấp dẫn, kích thích trẻ tham gia tìm tòi khám phá, bộc lộ khả năng cá nhân. Khi trang trí, tổ chức các hoạt động giáo dục trong và ngoài lớp học, là một giáo viên, tôi căn cứ vào mục tiêu giáo dục của từng chủ đề, đồng thời tận dụng tối đa môi trường không gian xung quanh lớp học, khai thác các thiết bị, đồ dùng sẵn có, bổ sung thêm thiết bị, đồ dùng tự làm. Việc sắp xếp, thay đổi chủ đề được tính toán để bảo đảm tận dụng các nguyên liệu, hiện vật của các chủ đề, bảo đảm tính liên kết, dẫn dắt để trẻ phát huy trí tưởng tượng, được tự do khám phá theo ý thích theo khả năng của mình giúp trẻ phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, hình thành những thói quen tốt, các kỹ năng của trẻ được củng cố trong đó có các kỹ năng làm quen với toán. Kết quả: Trẻ đã thao tác, làm quen với các con số, hình dạng trong hoạt động làm quen với Toán qua các hình ảnh tạo môi trường trong và ngoài nhóm lớp, giúp trẻ khắc sâu hơn những kiến thức mà tôi đã dạy. Giáo viên đang tạo môi trường trong lớp học phục vụ tổ chức hoạt động làm quen với Toán
7. 7 6.1.4. Biện pháp 4: Tích hợp nội dung làm quen với toán thông qua các các hoạt động giáo dục khác phát triển kỹ năng học toán, khả năng sáng tạo của trẻ Trong suốt thời gian cả ngày trẻ ở trường mầm non, giáo viên có điều kiện sử dụng các hình thức dạy học khác nhau nhằm hình thành cho trẻ những biểu tượng toán sơ đẳng. Tôi luôn chú ý lồng ghép tích hợp nội dung toán vào lúc trẻ chơi, khi trẻ tham quan, dạo chơi, khi trẻ tham gia các hoạt động khác nhau như: Văn học, âm nhạc, tạo hình, thể dục hay trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày. Ví dụ: Trong hoạt động giờ thể dục, giáo viên yêu cầu trẻ giơ tay về phía phải, phía trái, giơ tay lên phía trên, xuống phía dưới, cúi người về các phía khác nhau của trẻ, dậm chân phải, chân trái... với số lần nhất định. Hay bài tập “ném xa bằng 1 tay” cô hỏi trẻ đâu là tay phải, đâu là tay trái, hoặc khi chơi trò chơi chuyền bóng cô cho trẻ đếm số bóng mà 2 đội đã chuyền được sau đó so sánh kết quả mà 2 tổ vừa chuyền được, nói rõ 2 tổ có tất cả là bao nhiêu quả bóng... Các bài tập này đòi hỏi trẻ không chỉ có kĩ năng vận động cơ bản mà còn phải ứng dụng kiến thức toán học vào việc thực hiện nó để đạt kết quả mong muốn. Ví dụ 2: Trong khi kể chuyện cô cho trẻ đếm số nhân vật trong truyện Ví dụ 3: Khám phá khoa học cho trẻ đếm số người trong gia đình, số đồ dùng trong gia đình, số phương tiện giao thông. Ví dụ 4: Âm nhạc: Cho trẻ đếm số bạn nam, bạn nữ hát, đếm số dụng cụ âm nhạc trên giá đồ chơi, số ghế hoặc vòng trong trò chơi “Ai nhanh nhất” Lồng tích hợp môn tạo hình vào giờ toán. Khi nói đến toán người ta hay nói đến sự khô khan, sự nhàm chán, trẻ thường không thích học, đặc biệt là đến cuối tiết học sự tập trung chú ý của trẻ kém tôi tổ chức các trò chơi để thu hút sự chú ý, tích cực tham gia của trẻ như trò chơi “Ai khéo tay”. Ví dụ 5: Khi tham gia trò chơi trẻ được ôn luyện những kiến thức toán đã học, được vẽ, tô màu, dính hoa vào hai lọ hoa sao cho số hoa ở 2 lọ hoa bằng 4 bông hoa, hoặc dán quả vào 2 cây sao cho số quả trên 2 cây bằng 4, biết nối số tương ứng với số hoa, quả tương ứng. Qua đó trẻ biết gộp trong phạm vi 4, nhận biết số lượng trong phạm vi 4, tạo cảm giác thoải mái, hứng thú trong giờ học. Ngoài các môn học thì các hoạt động khác cũng là điều kiện để trẻ làm quen với toán. Khi cho trẻ dạo chơi sân trường cô có thể hỏi số cây, đồ chơi sân trường, cho trẻ vẽ hoa, lá và đếm, so sánh số lượng bạn nào vẽ được nhiều hơn, ít hơn, cho trẻ đếm số con vật trong tranh.... cho trẻ chơi trò chơi vận động ngoài trời, trẻ cũng có cơ hội rèn kĩ năng về toán học. Giờ đón trẻ, tôi có thể trò chuyện với trẻ, trẻ kể về những thành viên trong gia đình, đếm...
8. 8 Cô và trẻ trong giờ chơi trò chơi vận động ngoài trời Bằng các hình thức đa dạng đặc biệt là trò chơi, tôi tổ chức cho trẻ hoạt động thực hành. Ví dụ: Thực hành cho trẻ đi đúng luật giao thông đường bộ. Trẻ được củng cố kiến thức định hướng không gian phía phải, phía trái, và khi tham gia giao thông thì người đi bộ phải đi về phía tay phải... Trong sinh hoạt hàng ngày tôi giao cho trẻ nhiệm vụ khác nhau đòi hỏi trẻ phải ứng dụng các kiến thức về số lượng, phép đếm...như: Lấy số ghế, số bát ăn và số thìa ăn tương ứng với số bạn, hay lấy đồ dùng vòng, bóng thể dục, túi cát để tập thể dục. Nhiều nhiệm vụ cũng đòi hỏi trẻ phải sử dụng tới các kiến thức về kích thước như lấy quả bóng to , nhỏ, lấy ghế cao cho cô, ghế thấp cho bạn. Việc tích hợp các nhiệm vụ, các dạng hoạt động khác nhau của trẻ trong quá trình tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với toán một mặt nó tăng cường độ bền vững của các kiến thức hay kĩ năng đã có, mặt khác còn giúp trẻ hiểu được ý nghĩa của các kiến thức đối với cuộc sống thực tế. Trong quá trình dạy trẻ làm quen với toán thông qua các môn học khác nhau, học ở mọi lúc mọi nơi và trong cuộc sống của trẻ tôi luôn chú ý tới việc phát triển kỹ năng học toán đồng thời khuyến khích khả năng sáng tạo của trẻ. Khi cho trẻ quan sát thế giới xung quanh, qua các hoạt động cho trẻ tìm tòi, nhận xét, so sánh, phân biệt, khái quát hóa, tôi đã tạo nhiều cơ hội giúp trẻ phát triển kỹ năng học toán. Ví dụ: Trong quá trình quan sát yêu cầu trẻ đếm số người, đếm bước theo những bậc cầu thang, so sánh số lượng các đối tượng và mô tả về kích thước hay vị trí không gian của chúng. Bằng việc tạo ra sản phẩm như khi cho trẻ tiếp xúc với đất nặn tôi yêu cầu trẻ tạo nên đĩa bánh có dạng hình vuông, tròn, tam giác... với số lượng trong phạm vi 5. Hoặc cắt dán tranh ảnh làm album ảnh về động vật, thực vật, cho trẻ đánh số trang sách vừa tạo nên. Qua việc tổ chức các hoạt động cho trẻ nghe kể chuyện, nghe hát, đọc thơ hay đàm thoại cùng trẻ, tôi cũng tạo nhiều cơ hội phát triển kỹ năng học toán cho trẻ. Chẳng hạn bài hát “Bé tập đếm”, bài thơ “Bé đếm số”... hoặc trong hoạt động bé tập làm nội trợ, tôi nhờ trẻ đếm số lượng những cái đĩa, cái bát cần dùng và trẻ định lượng thành phần nguyên liệu trong khi giáo viên đọc hướng dẫn thực hiện. Đây là một cách dễ dàng giúp trẻ có ý niệm chung về dung lượng, trọng lượng. 6.1.5. Biện pháp 5: Tiếp tục phát huy hiệu quả việc xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm ở trường mầm non
9. 9 6.1.5.1. Môi trường trong lớp học Trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học thêm lôi cuốn trẻ thì các cô giáo cần phải tạo một môi trường trong lớp học với những màu sắc sinh động và ngộ nghĩnh. Môi trường có không gian, cách sắp xếp phù hợp, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hằng ngày của trẻ; Khi thiết kế các góc hoạt động trong lớp giáo viên cần chú ý: Bố trí các góc hoạt động hợp lí: Góc hoạt động cần yên tĩnh bố trí xa góc hoạt động ồn ào, góc thư viện/sử dụng sách, tranh ở những nơi nhiều ánh sáng. Các góc hoạt động có “ranh giới” rõ ràng, có lối đi cho trẻ di chuyển thuận tiện khi liên kết giữa các góc chơi. Sắp xếp các góc để giáo viên có thể dễ dàng quan sát được toàn bộ hoạt động của trẻ. Tên hoặc ký hiệu các góc đơn giản, gần gũi với trẻ, được viết theo đúng quy định mẫu chữ hiện hành. Các góc phải được bày biện hấp dẫn. Có đồ chơi, học liệu và phương tiện đặc trưng cho từng góc. Học liệu, nguyên vật liệu, đồ dùng, đồ chơi trong góc hoạt động đóng vai trò không nhỏ trong quá trình học và chơi của trẻ. Vì vậy các đồ dùng và học liệu mà giáo viên cung cấp cho các góc hoạt động cần được lên kế hoạch thật cẩn thận để hỗ trợ giáo viên lên kế hoạch cho việc học của trẻ và để thu hút trẻ tham gia, cũng như tạo ra các cơ hội học tập khác. Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu, học liệu có giá đựng ngăn nắp, gọn gàng, để ở nơi trẻ dễ thấy, dễ lấy, dễ dùng, dễ cất. Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu được thay đổi, bổ sung phù hợp với mục tiêu chủ đề hoạt động và hứng thú của trẻ. Có nguyên vật liệu mang tính mở (lá cây, hột, hạt ), sản phẩm hoàn thiện, sản phẩm chưa hoàn thiện Có sản phẩm mua sẵn, sản phẩm cô và trẻ tự làm, sản phẩm của địa phương đặc trưng văn hóa vùng miền (trang phục, dụng cụ lao động, nghề truyền thống, ). Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu an toàn, vệ sinh, phù hợp với thể chất và tâm lí của trẻ mầm non. Học liệu, thiết bị, đồ chơi được điều chỉnh để hỗ trợ trẻ khuyết tật (nếu có). 6.1.5.2. Môi trường bên ngoài lớp học Môi trường ngoài lớp học là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt động nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện trẻ. Xây dựng môi trường ngoài lớp học phù hợp, an toàn, sạch đẹp, hấp dẫn sẽ tạo cơ hội cho trẻ hoạt động, đáp ứng nhu cầu chơi của trẻ. Khi bố trí các góc/khu vực hoạt động ngoài trời cần lưu ý: Các góc/khu vực hoạt động ngoài trời cần được xác định rõ ràng; mỗi góc/khu vực hoạt động có nhiều loại học liệu, đồ chơi và phương tiện, trong đó có loại đặc trưng cho từng góc/khu vực, tạo cơ hội cho trẻ tham gia hoạt động; đồ chơi, học liệu, trang thiết bị ở các góc/khu vực hoạt động đảm bảo an toàn, vệ sinh. Khi thực hiện cần lưu ý: Không có đồ sắc nhọn, không độc hại, được vệ sinh sạch sẽ, được bảo dưỡng định kì, sửa chữa kịp thời, tạo hình ảnh và ấn tượng riêng của trường/lớp.
10. 10 Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non đáp ứng yêu cầu của chuyên đề xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm là thực sự cần thiết và rất quan trọng. Thông qua hoạt động chơi, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện. Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo. Xây dựng tốt môi trường giáo dục trong trường mầm non là phương tiện, điều kiện để trẻ phát triển toàn diện về thể chất, ngôn ngữ, trí tuệ, khả năng thẩm mỹ, tình cảm và kỹ năng xã hội, tạo tiền đề vững chắc cho trẻ mầm non vào học lớp 1; đảm bảo phương châm của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo "Học bằng chơi, chơi mà học". Ngoài việc giảng dạy trên tiết học, tôi còn thường xuyên chia đối tượng giỏi, khá, trung bình, yếu để tập luyện ở mọi lúc, mọi nơi. Ví dụ: Những trẻ yếu tôi thường hướng dẫn cho trẻ xem tranh và gợi ý cho trẻ vẽ những bức tranh từ đơn giản đến phức tạp. Ví dụ: Đối với trẻ nhút nhát, tôi thường phối hợp với gia đình động viên trẻ vẽ về những bức tranh mà trẻ yêu thích để tặng ông bà, cha mẹ. Những trẻ khá, giỏi tôi gợi ý, yêu cầu cao hơn để trẻ phát huy khả năng sáng tạo. Ví dụ: Trẻ đang vẽ ô tô gợi hỏi “Con sẽ vẽ ô tô chạy ở đâu?” Đường đồng bằng hay miền núi, trên bầu trời có gì? 6.1.6. Biện pháp 6: Phối hợp với cha mẹ của trẻ tăng cường tổ chức hoạt động trải nghiệm làm quen với toán với cuộc sống môi trường xung quanh Chúng ta không chỉ tạo môi trường toán học cho trẻ ở trong lớp học mà còn tạo cho trẻ bất kỳ thời điểm nào có thể. Toán học không phải là cái gì đó thật cứng nhắc khô khan, chỉ là số, là hình mà toán học có thể bất kỳ thứ gì ở xung quanh trẻ. Ví dụ: Khi cho trẻ đi tham quan đi dạo ta có thể hỏi trẻ: Có bao nhiêu luống rau, có bao nhiêu cây hoa giấy? Thông qua các bảng tạo môi trường trong và ngoài lớp, các góc trang trí trong lớp, các bậc cầu thang tạo cho trẻ được học về số lượng, hình dạng qua các bảng biểu. Cô thường dạy trẻ, hỏi trẻ thông qua các giờ, các hoạt động khác nhau trong một ngày hoạt động của trẻ. Thể hiện qua giờ đón trẻ cũng hướng dẫn giới thiệu cho trẻ biết đồ dùng mình đựng trong ô số mấy trong ngăn tủ, hình gì. Với trẻ mầm non vui chơi là hoạt động chủ đạo trẻ chơi mà học học mà chơi trong quá trình chơi trẻ sẽ lĩnh hội được nhiều kiến thức mở rộng mà cô chưa cung cấp trong tiết học qua hoạt động góc sẽ giúp trẻ phát triển những kỹ năng cơ bản trong cuộc sống, trong quá trình thực hiện trò chơi trẻ phải sử dụng các phương tiện đồ dùng nhờ sự tiếp xúc đó mà vốn hiểu biết của trẻ được mở
11. 11 rộng như: tên gọi, màu sắc, kích thước, hình dạng những thuộc tính không gian của đồ vật. Cô giáo đang tổ chức cho trẻ chơi trò chơi dân gian “Chơi ô ăn quan”. Ví dụ: Thông qua trò chơi “Cua cắp” giúp rèn luyện kĩ năng phân loại, đếm, so sánh số lượng. Cách chơi: Oẳn tù tì để xác định người đi trước. Người đi bốc 10 viên sỏi lên rồi thả xuống đất. Sau đó, đan 10 ngón tay vào nhau nắm lại, chỉ để hai ngón duỗi thẳng ra làm càng cua. Người chơi lần lượt dùng hai ngón tay cắp từng viên sỏi nhưng không được chạm viên sỏi khác. Cắp sao cho hết viên sỏi thì thắng. Trẻ cắp rồi đếm số sỏi mình cắp được. Nếu người chơi khi đang cắp viên sỏi mà chạm tay vào người khác sẽ phải nhường cho người kế tiếp đi. Ai là người cắp được nhiều nhất là người chiến thắng. Thông qua hoạt động ngoài trời cô cùng trẻ chơi trò chơi dân gian ô ăn quan cũng củng cố thêm cho trẻ về số lượng. Đối với trẻ 4-5 tuổi, chúng ta có thể đề nghị phụ huynh khi dọn bàn các bữa ăn ở gia đình, yêu cầu trẻ đếm số người trong nhà để lấy đúng số lượng chén, đũa, muỗng dùng cho cả nhà. Thay vì phải nói với trẻ số lượng đồ dùng cần lấy ra, chúng ta nên đề nghị: “Con hãy xếp bát, đũa, muỗng, ly dùng cho cả nhà”. Trẻ cần biết giải quyết một số tình huống phát sinh khi nhà có thêm một người ăn. Qua đó sẽ hình thành các biểu tượng số lượng cho trẻ. Ngày nay, có rất nhiều trẻ thường theo cha mẹ đến các cửa hàng để mua sắm. Trong thời gian đi mua sắm cùng cha mẹ ở các nơi đó, trẻ sẽ có thêm kinh nghiệm nếu có cơ hội đếm số hàng hóa mua được, so sánh giá của hai loại hàng hóa... Các bậc phụ huynh cũng có thể dạy cho trẻ gấp và xếp đặt quần áo của mỗi thành viên trong gia đình, đếm số khăn trong buồng tắm, số bàn chải đánh răng trên kệ đó là cơ hội để trẻ luyện kỹ năng đếm và kỹ năng so sánh (dài- ngắn, to- nhỏ). 7. Tính hiệu quả: - Hiệu quả kinh tế: Không có - Lợi ích xã hội: * Đối với trẻ: Sau khi thực hiện với các biện pháp trên, tôi thấy trẻ nắm được các kiến thức, kỹ năng thực hiện đối với “Làm quen với toán” rất thành thạo, trẻ đã hứng thú tham gia vào hoạt động. Trẻ nhanh nhẹn, ham hiểu biết, phát triển kỹ năng tư duy tưởng tượng, so sánh, quan sát ở trẻ. Bên cạnh đó trẻ mạnh dạn tự tin
12. 12 trong giao tiếp. Hình thành những phẩm chất tốt như kỹ năng phối hợp hoạt động tốt với các bạn, kỹ năng tự kiềm chế nhường nhịn bạn, biết học và giúp đỡ bạn. * Đối với giáo viên Bản thân nắm vững phương pháp tổ chức các hoạt động và tổ chức một cách linh hoạt, sáng tạo, tích hợp các nội dung hợp lý, mềm dẻo, đã chú trọng đến hoạt động nhóm và các thể hóa đối tượng nên giờ hoạt động hấp dẫn, trẻ hứng thú mang lại hiệu quả cao. Bản thân cũng phải xác định rõ trách nhiệm của mình, không ngừng phấn đấu học hỏi ở bạn bè, đồng nghiệp, qua các phương tiện công nghệ thông tin ....để nâng cao năng lực chuyên môn, học hỏi những phương pháp giảng dạy hay, gương mẫu trong công việc để đạt được kết quả cao hơn nữa trong công tác chăm sóc và giáo dục trẻ, đặc biệt với hoạt động nâng cao chất lượng làm quen với toán cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi ở trường mầm non Thạnh Phú 1. 8. Phạm vi ảnh hưởng: Tôi tin rằng nếu các bạn áp dụng các phương pháp này thì cũng sẽ thu được kết quả như mong đợi, tôi mong có thể chia sẻ những kinh nghiệm mà mình nghiên cứu tìm hiểu thực tế góp một phần nhỏ bé của mình trong việc chăm sóc nuôi dạy trẻ để có một chất lượng tốt nhất, phù hợp với tình hình hiện nay với quan điểm “mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt” và “mỗi đứa trẻ đều có cơ hội được học bằng nhiều cách khác nhau”, vì vậy dạy cho trẻ cần lấy trẻ làm trung tâm, trẻ có thể “học mà chơi, chơi mà học”. Đó là phương pháp mà tôi luôn chú ý để giúp trẻ hứng thú, thể hiện nhu cầu và khả năng, phát huy những thế mạnh của mỗi trẻ . Trên đây là những kinh nghiệm thực tế của tôi. Ngoài ra nó còn là những kết quả sau quá trình tìm tòi nghiên cứu tâm lý trẻ. Mong muốn lớn nhất của tôi làm sao để mỗi tiết học trẻ được vui chơi và thấm vào tâm hồn trong sáng của trẻ những cảm xúc, ở đó sự sáng tạo đã được bắt nguồn, nảy nở. Tuy nhiên, để những kinh nghiệm này đạt được hiệu quả cao hơn nữa tôi mong muốn có cơ hội được giao lưu trao đổi học hỏi kinh nghiệm với đồng nghiệp ở các trường lân cận trên địa bàn xã Thạnh Phú nói chung và huyện Cờ Đỏ nói riêng, được tham gia nhiều lớp tập huấn các chuyên đề giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và rất mong lãnh đạo các cấp cũng như Ban giám hiệu nhà trường nghiên cứu, bổ sung cho chúng tôi nhiều nguồn tư liệu quý để tham khảo. Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trên là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật. Thạnh Phú, ngày 27 tháng 3 năm 2024 XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ Người nộp đơn HIỆU TRƯỞNG Phạm Thị Hồng Thương Trần Thị Như Quỳnh