Kế hoạch bài dạy môn Ngữ Văn 8 - Tuần 6, Tiết 21-24 (GV: Đặng Thị Quế)

Nội dung text: Kế hoạch bài dạy môn Ngữ Văn 8 - Tuần 6, Tiết 21-24 (GV: Đặng Thị Quế)

1. 1 Ngày soạn: 08/10/2022 Ngày dạy: 11/10/2022 Tiết 21 Văn bản: CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG (O. Hen- ri) I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1. Năng lực - Chỉ ra được một số yếu tố đặc điểm nổi bật của một truyện ngắn: cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, sự kiện, .. - Đọc diễn cảm và tóm tắt được nội dung chính của một đoạn trích. - Xác định và phân tích được tình yêu thương của những con người nghèo khổ: Giôn-xi-, Xiu và cụ Bơ men. Qua đó trình bày được tình cảm, thông điệp của tác giả. - Xác định và phân tích được một số yếu tố nghệ thuật nổi bật trong đoạn trích: dảo ngược tình huống hai lần, nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật. - Liên hệ với thực tế để rút ra bài học về tình yêu thương trong cuộc sống. - Biết phân tích, xử lí thông tin để giải quyết vấn đề được giao đúng thời gian và có sáng tạo. - Tự tin trình bày ý kiến cá nhân trong quá trình làm việc nhóm. 2. Phẩm chất - Giải quyết vấn đề linh hoạt và sáng tạo. - Sống vị tha, luôn yêu thương và giúp đỡ người khác, nhất là người gặp khó khăn, hoạn nạn. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU - KHBD, SGK, SGV, SBT. - Máy tính, máy chiếu, phiếu học tập. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU - 5 phút. a) Mục tiêu: Tạo hứng thú cho HS, thu hút HS sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của mình. b) Tổ chức thực hiện - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: 2. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Câu 1: Nhân vật Xiu a. Tìm những từ ngữ, câu văn miêu tả cử chỉ, hành động, lời nói của Xiu khi Giôn xi ốm? Nhận xét về những cử chỉ đó? b. Qua đó, em hiểu Xiu là người bạn ntn? Câu 2: Nhân vật cụ Bơ men - Em hiểu thế nào là kiệt tác? - Vì sao chiếc lá cụ vẽ lại được coi là một kiệt tác nghệ thuật? Câu 3: Qua truyện ngắn, em rút ra được những bài học nào? HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN b.2. Nhiệm vụ 2: Phân tích nhân vật Xiu II. Đọc - hiểu văn bản. - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: - Mối quan hệ với Giôn- xi: Bạn + HĐ cặp đôi (chỉnh sửa vào vở). - Cử chỉ, hành động: + Thời gian: 3 phút. + sợ sệt ngó ...-> lo lắng. + Câu hỏi: Phiếu học tập + Thức cả đêm chăm sóc Giôn-xi. Câu 1. Tìm những từ ngữ, câu văn miêu tả cử + Nấu cháo, pha sữa. chỉ, hành động, lời nói của Xiu khi Giôn xi ốm? + Mời bác sĩ. Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
2. 2 Nhận xét về những cử chỉ đó? -> chăm sóc ân cần, chu đáo. Câu 2. Qua đó, em hiểu Xiu là người bạn ntn? - Lời nói: “Em thân yêu, thân yêu...” - HS suy nghĩ, thảo luận và trả lời câu hỏi -> Ngọt ngào động viên làm ra vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung => Là người bạn tốt, chân thành, giàu tình yêu suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. thương. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi đại diện học sinh 1 nhóm trình bày kết quả, HS nhóm khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. b.3. Nhiệm vụ 3: Phân tích nhân vật cụ Bơ 3. Nhân vật cụ Bơ- men. men * Hoàn cảnh: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: - Ngoài 60 tuổi, sống một mình. + HĐ nhóm lớn (chỉnh sửa vào vở). - Họa sĩ nghèo. + Thời gian: 10 phút. - Ước mơ: vẽ được 1 kiệt tác. + Câu hỏi: * Tình cảm với Giôn- xi: Câu 1: Em hiểu thế nào là kiệt tác? Vì sao - Sợ sệt ngó...-> lo lắng. chiếc lá cụ vẽ lại được coi là một kiệt tác nghệ - Vẽ chiếc lá cuối cùng thuật? + Mục đích: niềm tin-> cứu sống Giôn-xi Câu 2: Qua câu chuyện về chiếc lá và hành + Hoàn cảnh: Đêm, mưa tuyết, ngoài trời động cao cả của cụ Bơ-men, em rút ra được bài (tường)-> khắc nghiệt. học gì? + Kết quả: Giống y như thật - HS suy nghĩ, thảo luận và trả lời câu hỏi Cứu sống Giôn- xi làm ra vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung Cụ Bơ-men chết- hi sinh (vì nghệ suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. thuật và vì con người). - GV tổ chức báo cáo và kết luận: ➔ Kiệt tác nghệ thuật vô giá + GV gọi đại diện học sinh 1 nhóm trình bày ➔ Cụ Bơ-men là một họa sĩ chân chính, có kết quả, HS nhóm khác nhận xét, bổ sung. tài năng và tâm huyết, đức hi sinh cao cả. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận: Tác phẩm nghệ thuật chân chính hướng tới con người, vì con người, mang lại sự sống, những điều tốt đẹp cho con người-> Người nghệ sĩ chân chính là nhà nhân đạo từ trong cốt tủy-> yếu tố sống còn làm nên một kiệt tác nghệ thuật bất hủ với thời gian là tấm lòng, là tâm huyết, là chữ “tâm”: “Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài” (Nguyễn Du). Đồng thời ca ngợi ty thương đem lại sức mạnh to lớn... (d/c dân tộc ta trong đại dịch Co-vid 19; hs trong lớp...)... 2.3. Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết- 5 phút a) Mục tiêu: Học sinh tổng kết nội dung và nghệ thuật của văn bản b) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: 4. Tổng kết- Ghi nhớ (SGK) + HS hoat động cá nhân. Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
3. 3 + Thời gian: 2 phút. + Câu hỏi: Hệ thống giá trị nội dung và nghệ thuật dưới dạng sơ đồ tư duy. - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi ra vở. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 3. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP– 9 phút a) Mục tiêu: HS thực hành để nắm vững kiến thức chính về nội dung và nghệ thuật tác phẩm. b) Tổ chức thực hiện: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 5 phút. + Câu hỏi: Viết đoạn văn khoảng 7 câu trình bày cảm nhận về một chi tiết em thích nhất trong tác phẩm, vì sao? BT dành cho HSG: Viết đoạn văn bàn về sức mạnh của nghệ thuật chân chính - HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi. GV quan sát, nhắc nhở HS tập trung suy nghĩ để thực hiện yêu cầu. - GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. 4. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG – 5 phút a) Mục tiêu: HS phát hiện các tình huống thực tiễn và vận dụng được các kiến thức, kĩ năng trong cuộc sống tương tự tình huống/vấn đề đã học. b) Tổ chức thực hiện: - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: + HS hoat động cá nhân. + Thời gian: 2 phút. + Câu hỏi: Từ câu chuyện, em suy nghĩ gì về tình người trong xã hội hiện nay GV tổ chức báo cáo và kết luận: + GV gọi 1 HS trình bày kết quả, HS khác nhận xét, bổ sung. + GV tổng hợp, nhận xét các ý kiến của HS và kết luận. * Hướng dẫn về nhà. Đọc và trả lời câu hỏi trong SGK bài Hai cây phong Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
4. 4 Ngày soạn:08/10/2022 Ngày dạy:11,12/10/2022 Tiết: 22 CHỦ ĐỀ: TRUYỆN NƯỚC NGOÀI HAI CÂY PHONG (Trích: Người thầy đầu tiên) (Ai- ma- tốp) I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT. 1. Năng lực - Năng lực quyết vấn đề. - Năng lực tự học. - Năng lực cảm thụ thẩm mĩ. - Năng lực sử dụng ngôn ngữ- 2. Phẩm chất: Trân trọng quá khứ, yêu mến thầy cô giáo. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Chuẩn bị của giáo viên: -SGK, SGV, chuẩn kiến thức - kĩ năng, giáo án. 2. Chuẩn bị của học sinh: - Đọc và soạn bài theo các câu hỏi ở SGK và hướng dẫn của GV ở tiết trước. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU a) Mục tiêu: Tạo tâm thế hứng thú cho hs tìm hiểu bài b) Nội dung: HS vận dụng vào kiến thức hiểu biết của mình để trả lời. c) Sản phẩm: hoàn thành nhiệm vụ. d) Tổ chức thực hiện:HS giới thiệu về ấn tượng tiêu biểu của quê hương mình B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: GV giới thiệu cho HS tìm hiểu về tác phẩm a) Mục tiêu: HS tìm hiểu về tác phẩm. b) Nội dung: Vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ. c) Sản phẩm: Nắm rõ thông tin về và tác phẩm. d) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI HỌC Bước 1: Giao nhiệm vụ I. Tìm hiểu chung (Thời gian: 5 phút) 1. Tác giả: Học sinh: cá nhân sử dụng phần nội dung đã chuẩn bị ở nhà để hình thành kiến thức theo yêu cầu giáo viên. Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
5. 5 Nội dung: - Tìm hiểu tác giả, tác phẩm, cách đọc. - Tìm hiểu nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa văn bản (dùng phiếu học tập). Phân công: 2 nhóm lớn: - Nhóm 1: Tìm hiểu tác giả, tác phẩm, bố cục, cách đọc “Hai cây phong”. Tác Tác Bố Cách giả phẩm cục đọc Ai-ma-tốp (1929-2008) là nhà văn nước - Nhóm 2: Hình thành kiến thức của văn bản Cư-rơ-gư-xtan. “Hai cây phong”. - Tác phẩm: Cây phong non trùm khăn đỏ, Hai mạch kể chuyện xen lồng vào nhau: Người thầy đầu tiên. Mạch kể thứ nhất Mạch kể thứ hai - 2004: Ông được nhận danh hiệu “Giáo sư danh dự” của trường Đại học tổng hợp quốc gia Mat-xcơ-va. - Nhóm 3: Tìm hiểu kiến thức của văn bản 2. Tác phẩm “Hai cây phong” - Trích phần đầu truyện vừa “Người thầy Giới thiệu Hai cây Hai cây đầu tiên”. làng Ku- phong và phong và - Cây phong là loại cây to, thân cao, mọc ở ku-rêu kí ức tuổi thầy Đuy- vùng ôn đới, bắc bán cầu. thơ sen 3. Kết cấu - bố cục: - PTBĐ: Tự sự kết hợp với miêu tả, biểu Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ. cảm. - Tổ chức luyện tập (Hoạt động cá nhân). - Bố cục: 4 phần. Bước 3: Báo cáo, thảo luận: II. Đọc hiểu văn bản - Trao đổi và nhận xét. 1. Hai mạch kể chuyện xen lồng vào GV chiếu các hình ảnh nhau: 1. Nước cộng hoà Cư- rơ- gơ- xtan: - Mạch kể thứ nhất: xưng tôi - là họa sĩ. → Bộc lộ cảm xúc riêng về hai cây phong. - Mạch kể thứ hai: xưng chúng tôi - lũ trẻ ngày trước. → Cảm xúc chung về hai cây phong. → Hai mạch kể xen lồng vào nhau. Mạch kể của nhân vật xưng tôi quan trọng hơn. -> “tôi” nhiều hơn, quan trọng hơn, sử dụng nhiều hơn cảm xúc suy nghĩ của nhân vật. => Việc thay đổi ngôi kể làm cho câu chuyện sinh động thân mật đáng tin cậy hơn, Không những là câu chuyện của riêng tôi mà còn là câu chuyện của nhiều người. 2. Giới thiệu làng Ku-ku-rêu Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
6. 6 - Trên một cao nguyên, một thảo nguyên rộng lớn và thơ mộng.... với những cảnh sắc nên thơ và hình ảnh ấn tượng về 2 cây 2. Hai cây phong phong.... - Giới thiệu trực tiếp qua cảm nhận của nhân vật “tôi” bằng nét vẽ vừa cứng cỏi, vừa mềm mại, thơ mộng, bằng cả niềm tự hào của tôi đối với quê hương. - Hình ảnh: Như những ngọn hải đăng. -> NT so sánh: Khẳng định giá trị và niềm tự hào của dân làng Ku- ku- rêu về hai cây phong. 3. Hai cây phong và kí ức tuổi thơ * Hai cây phong: Có ý nghĩa đặc biệt đối với nhân vật tôi. ...như những ngọn hải đăng đặt trên núi. -> So sánh có ý nghĩa khẳng định. Bước 4: Giáo viên đánh giá chốt kiến thức -> Thể hiện niềm tự hào kiêu hãnh của tôi và dân làng về 2 cây phong. -Giáo viên nhận xét, đánh giá -> Thấu hiểu 2 cây phong với suy nghĩ - tình cảm đặc biệt. - Sử dụng các yếu tố miêu tả. - BP nghệ thuật nhân hoá, hình ảnh so sánh. -> hình ảnh 2 cây phong sống động: vừa dịu dàng thân thương, vừa dẻo dai, dũng mãnh. => Thể hiện tố chất hội hoạ và âm nhạc, tâm hồn nghệ sĩ của tác giả. -> là biểu tượng của quê hương, luôn gắn với tình yêu quê tha thiết. *Hai cây phong gắn liền với những kỉ niệm thời thơ ấu - Tác giả bồi hồi nhớ về kỉ niệm xưa với bạn bè và thầy giáo Đuy-sen. - Kỷ niệm của những lần phá tổ chim. -> Bọn trẻ như những chú chim non ngây thơ ngộ nghĩnh và nghịch ngợm - NT nhân hoá. -> Tình cảm yêu quí, gần gũi, thân thuộc như người thân. Quả đồi có 2 cây phong là nơi hội tụ niềm vui của trẻ thơ. “ vụt mở ra trước mắt chúng tôi 1 thế giới Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
7. 7 đẹp đẽ vô ngần của không gian bao la và ánh sáng..”. -> tất cả tạo nên 1 bức tranh thiên nhiên đầy quyến rũ, bí ẩn vì nó gợi lên những vùng đất, con sông bí ẩn, mà lũ trẻ chưa từng biết đến “Hai cây phong không chỉ mở rộng tầm mắt mà còn nâng cánh ước mơ cho những em bé làng Ku-ku-rêu hướng tới chân trời xa xôi, tươi sáng.” 4. Hai cây phong và thầy Đuy- sen - Thầy đã đem 2 cây phong về trồng cùng bé An-tư-nai - Gửi gắm ở 2 cây phong ước mơ, hi vọng. -> những đứa trẻ nghèo khổ...thành người có ích. - Hai cây phong là nhân chứng cho 1 câu chuyện cảm động về tình cảm thầy trò. Hoạt động 4 : Hướng dẫn tổng kết a) Mục tiêu: Học sinh biết cách tổng kết văn bản b) Nội dung: HS vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ, trả lời ra giấy nháp. c) Sản phẩm: Đáp án của HS d) Tổ chức thực hiện: Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ 4. Tổng kết Khái quát lại những nét đặc sắc về nghệ thuật của văn bản ? Nêu nội dung và ý nghĩa văn bản? Nghệ thuật Nội dung- Ý nghĩa 4.1. Nghệ thuật Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: - Học sinh suy nghĩ tìm ra câu trả lời Bước 3: Báo cáo, thảo luận: -HS trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá. 4.2. Nội dung - Ý nghĩa Bước 4: Kết luận, nhận định: -Giáo viên nhận xét, đánh giá 4.3. Ghi nhớ: SGK- 151 - HS đọc ghi nhớ trong SGK/151. C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a) Mục tiêu: Hs nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
8. 8 ở hoạt động hình thành kiến thức b) Nội dung: HS sử dụng khả năng đọc của mình để thực hiện nhiệm vụ GV đưa ra. c) Sản phẩm: Đọc diễn cảm thể hiện đúng tâm trạng của nhân vật . d) Tổ chức thực hiện: Nhóm 1, 2: Văn bản hai cây phong bồi đắp cho em những tình cảm nào? Nhóm 3, 4: Nếu nhân vật người họa sĩ mang hình bóng của tác giả Ai- ma –tốp thì em hiểu gì về nhà văn? Nhóm 5, 6: Từ đoạn trích hai cây phong bức thông điệp mà tác giả muốn gửi tới bạn đọc điều gì? - Hai cây phong nhắc nhở ta đừng quên quá khứ tuổi thơ, đừng bao giờ quên công ơn và tình cảm về người thầy giáo đầu tiên của cuộc đời. - Đọc diễn cảm 1 đoạn văn theo ngôi kể nhân vật Tôi. * Tích hợp kiến thức liên môn Âm nhạc. Yêu cầu cả lớp hát tập thể bài “Người thầy”. D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG a) Mục tiêu: Vận dụng kiến thức mới mà HS đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn b) Nội dung: GV tổ chức cho HS làm các bài tập c) Sản phẩm: Đáp án của HS d) Tổ chức thực hiện: ? Tìm những biện pháp tu từ được sử dụng trong văn bản “Hai cây phong”, nêu tác dụng của chúng? - Các phép tu từ chủ yếu là so sánh và nhân hóa được sử dụng rất nhiều trong bài. - Đây là bài văn kể chuyên xen lẫn miêu tả và biểu cảm, do vậy tác dụng của các phép tu từ ở đây giúp mạch văn trôi chảy, sự vật, sự việc được tái hiện một cách sinh động, hấp dẫn. (Từ gợi ý này HS phân tích một số VD cụ thể) ?Viết đoạn văn trình bày cảm nhận về một chi tiết đặc sắc trong văn bản *Hướng dẫn về nhà ( ) * Đối với bài cũ - Đọc lại toàn bộ truyện Người thầy đầu tiên - Thuộc ghi nhớ - hoàn thành bài tập - Cảm nhận của em sau khi học văn bản "Hai cây phong" * Đối với bài mới *Chuẩn bị bài: Tóm tắt văn bản tự sự: Đọc lại đoạn trích Tức nước vỡ bờ, Lão Hạc, Cô bé bán diêm. Ngày soạn: 08/10/2022 Ngày dạy: 13/10/2022 Tiết 23: TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1. Năng lực - Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân. - Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
9. 9 2. Phẩm chất: HS có ý thức tập trung, nắm vững nội dung các văn bản tự sự II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Chuẩn bị của giáo viên: + Nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướng dẫn chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo. + Chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học. 2. Chuẩn bị của học sinh: + Đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan. + Soạn bài và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU a) Mục tiêu: GV đặt vấn đề tiếp cận bài học. b) Nội dung: HS vận dụng vào kiến thức hiểu biết của mình để trả lời. c) Sản phẩm: HS hoàn thành nhiệm vụ. d) Tổ chức thực hiện: Chúng ta đang sống trong một thời đại bùng nổ thông tin, hằng ngày có rất nhiều lượng thông tin được cập nhập trên các kênh khác nhau như: (sách báo, truyền thanh, truyền hình, mạng internet..) đặc biệt là qua sách ngữ văn,.. để kịp thời cập nhật những thông tin đó ta phải biết tóm tắt những nội dung chính, kĩ năng đó như thế nào? Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu. B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: Tìm hiểu thế nào là tóm tắt văn bản tự sự. a) Mục tiêu: Tìm hiểu về tóm tắt văn bản tự sự. b) Nội dung: HS vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ. c) Sản phẩm: HS nắm rõ thông tin về tóm tắt văn bản tự sự. d) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN NV1 I. Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự. - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: - Là dùng lời văn của mình trình bày ? Thế nào là văn bản tự sự? một cách ngắn gọn nội dung chính của ? Lấy ví dụ qua các văn bản đã học? văn bản đó. ? Trong trường hợp nào chúng ta phải tóm tắt văn bản tự sự? ? Vậy thế nào là tóm tắt văn bản tự sự? ? Đọc bài 2 – mục I/ SGK. ? Chọn phương án đúng nhất trong những câu đã cho ? Tại sao em lại chọn phương án đó - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: + Học sinh suy nghĩ tìm ra câu trả lời - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
10. 10 + HS trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá. *Thường là văn bản có cốt truyện, có nhân vật, sự kiện, chi tiết tiêu biểu ( Trình bày diễn biến sự việc). Khi viết nhà văn thường thêm vào nhiều chi tiết phụ cho truyện thêm sinh động, hấp dẫn, có hồn. *Trong cuộc sống hằng ngày, có những văn bản tự sự đã đọc nhưng nếu muốn ghi lại nội dung chính của nó để sử dụng hoặc kể cho người khác nghe. Trình bày. *Kết luận: Là ghi lại một cách ngắn gọn, trung thành những nội dung chính của văn bản tự sự vì ghi lại đầy đủ và chi tiết thì không phải là tóm tắt nữa. *Đáp án b. *Căn cứ vào khái niệm: tóm tắt văn bản tự sự. - Bước 4: Kết luận, nhận định: + GV nhận xét thái độ và kết quả làm việc của HS, chuẩn đáp án. Hoạt động2: Cách tóm tắt văn bản tự sự. a) Mục tiêu: Giúp học sinh biết được cách tóm tắt văn bản tự sự. b) Nội dung: HS vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ. c) Sản phẩm: HS nắm rõ thông tin về cách tóm tắt văn bản tự sự. d) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN NV Đọc văn bản tóm tắt SGK/ T60. II. Cách tóm tắt văn bản tự sự - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: 1. Những yêu cầu đối với văn bản ? Đọc văn bản tóm tắt SGK/ T60. tóm tắt. ? Văn bản tóm tắt đó kể lại nội dung của văn a. Phân tích ngữ liệu: SGK/T60. bản nào ? Dựa vào đâu mà em nhận ra được nó - Tóm tắt nội dung VB “Sơn Tinh, ? Như vậy theo em, văn bản tóm tắt trên có Thủy Tinh”. nêu được nội dung chính của văn bản “Sơn Tinh, Thuỷ Tinh” mà em đã học không? - Nêu gắn gọn, đầy đủ nội dung - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: chính của văn bản. + Học sinh suy nghĩ tìm ra câu trả lời - So với văn bản gốc: - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: + Ngắn hơn + HS trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh + Số lượng nhân vật và sự việc ít Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
11. 11 giá. hơn. * Sơn Tinh, Thuỷ Tinh. Trình bày: - Phản ánh trung thành nội dung của *- Dựa vào nhân vật: Vua Hùng thứ 18, Sơn văn bản được tóm tắt. Tinh, Thuỷ Tinh, Mị Nương. - Sự việc: Vua Hùng Kén rể. + Sơn Tinh, Thuỷ Tinh cùng đến cầu hôn. + Sơn Tinh thắng, cưới được Mị Nương + Thuỷ Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh + Hằng năm Thuỷ Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh. *Nêu đầy đủ nội dung chính. - Bước 4: Kết luận, nhận định: + GV nhận xét thái độ và kết quả làm việc của HS, chuẩn đáp án. NV2 - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: ? Văn bản tóm tắt trên có gì khác so với bản gốc 1. Những yêu cầu đối với văn bản ? Từ những nhận xét trên, em hãy cho biết yêu tóm tắt. cầu đối với một văn bản tóm tắt a. Phân tích ngữ liệu: SGK/T60. ? Từ văn bản tóm tắt em vừa tìm hiểu, theo em muốn viết được một văn bản tóm tắt, em cần - Tóm tắt nội dung VB “Sơn Tinh, phải làm những việc gì? Trình tự thực hiện? Thủy Tinh”. Bài tập nhanh ( Bảng phụ ) ? Trong các văn bản sau, văn bản nào không thể tóm tắt theo cách tóm tắt một văn bản tự sự? A. Thánh Gióng B. Ý nghĩa văn chương C. Lão Hạc - Nêu gắn gọn, đầy đủ nội dung D. Thạch Sanh chính của văn bản. Đưa ra lựa chọn. - So với văn bản gốc: (Nhóm) + Ngắn hơn ? Hãy sắp xếp lại các bước tóm tắt văn bản tự + Số lượng nhân vật và sự việc ít sự sau đây theo một trình tự hợp lý? hơn. A. Xác định nội dung chính cần tóm tắt: lựa chọn những sự việc tiêu biểu và nhân vật quan - Phản ánh trung thành nội dung của trọng. văn bản được tóm tắt. B. Sắp xếp nội dung chính theo một trình tự hợp lý. C. Đọc kỹ toàn bộ tác phẩm cần được tóm tắt Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
12. 12 để nắm chắc nội dung của nó b. Các bước tóm tắt văn bản D. Viết văn bản tóm tắt bằng lời văn của mình. ? Từ đó, em hãy nêu các bước tóm tắt văn bản tự sự? ? Em hãy nêu các bước tóm tắt văn bản? ? Cần lưu ý điều gì khi tóm tắt văn bản? ? Nêu kết luận chung về tóm tắt văn bản? - Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: + Học sinh suy nghĩ tìm ra câu trả lời - Bước 3: Báo cáo, thảo luận: + HS trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá. *+ Độ dài: ngắn hơn. + Lời văn: là lời của người tóm tắt. + Số lượng nhân vật: ít hơn (chỉ có nv - Đọc kĩ văn bản. chính). - Xác định nội dung chính. + Sự việc: ít hơn (SV chính). - Sắp xếp các nội dung chính theo *Phản ánh trung thành nội dung của văn bản một trình tự hợp lí. được tóm tắt. - Viết bản tóm tắt bằng lời văn của *- Đọc kĩ tác phẩm được tóm tắt để nắm chắc mình. nội dung chính của nó, cụ thể là: + Sự việc mở đầu, sự việc phát triển, sự việc cao trào, sự việc kết thúc. + Nhân vật. - Hiểu đúng chủ đề văn bản, xác định nội dung 2. Ghi nhớ: SGK/ T61 chính cần tóm tắt. - Sắp xếp các nội dung chính theo một trật tự hợp lí. - Viết bản tóm tắt bằng lời văn của mình. *Lưu ý : Khi tóm tắt cần đảm bảo tính khách quan, không thêm bớt các chi tiết, sự việc có trong tác phẩm, không chen vào trong các văn bản tóm tắt ý kiến bình luận, khen chê của người tóm tắt. Ngoài ra văn bản tóm tắt còn phải: Đảm bảo tính hoàn chỉnh, bản tóm tắt phải giúp người đọc hình dung được toàn bộ câu chuyện (mở đầu, phát triển, kết thúc) và đảm bảo tính cân đối về bố cục một cách hợp lý. * Chuyển ý: Muốn viết được một văn bản tóm tắt, theo em phải làm những việc gì? Những việc ấy phải thực hiện theo những trình tự Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
13. 13 nào.... *Y/c: Sắp xếp theo trình tự C-A- B- D *Trình bày. *Trình bày: *+ Không đưa vào những nhận xét, đánh giá chủ quan của người tóm tắt. + Tước bỏ đi những chi tiết, nhân vật, yếu tố phụ không quan trọng. + Chú ý tính khách quan ( trung thành với văn bản được tóm tắt) tính hoàn cảnh, giúp người đọc hình dung được toàn bộ câu chuyện mở đầu, phát triển, kết thúc, tính cân đối: số dòng, số câu... phù hợp. Đọc phần ghi nhớ (SGK) - Bước 4: Kết luận, nhận định: + GV nhận xét thái độ và kết quả làm việc của HS, chuẩn đáp án. C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a) Mục tiêu: Củng cố kiến thức, rèn kĩ năng làm tóm tắt văn bản. b) Nội dung:HS tóm tắt đoạn trích c) Sản phẩm: HS trả lời câu hỏi của GV d) Tổ chức thực hiện: ? Thực hành tóm tắt đoạn trích “Trong lòng mẹ”? HS thực hiện ->HS nhận xét. Nhận xét. ? Tóm tắt đoạn trích" Tức nước vỡ bờ" Trích trong " tắt đèn" của Ngô tất Tố? a, Nhân vật chính: Chị Dậu b, Sự việc tiêu biểu: - Chị Dậu chăm sóc chồng bị ốm - Chị Dậu đối phó với bọn cai lệ... - Chị Dậu đánh lại tên cai lệ và người nhà lí trưởng để bảo vệ chồng. c, Viết đoạn văn tóm tắt Làm bài ra phiếu học tập. Thu bài, đọc, nhận xét, rút kinh nghiệm ( 5- 7 bài). D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG a) Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học để lí giải thực tiễn b) Nội dung: GV tổ chức cho HS làm các bài tập c) Sản phẩm: Đáp án của HS d) Tổ chức thực hiện: Theo em, nếu không biết cách tóm tắt văn bản tự sự thì chúng ta sẽ gặp khó khăn gì? Các bước tóm tắt văn bản tự sự? Trong 4 bước tóm tắt văn bản tự sự bước nào là quan trọng nhất? Vì sao? - Bốn bước đều quan trong, có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
14. 14 - Bước 1 1à quan trọng nhất vì nếu không đọc kĩ tác phẩm để nắm được chủ đề, nhân vật, sự kiện thì không thể làm các bước tiếp theo. ?Về tìm đọc bài báo viết về việc em bé Hải An hiến tạng sau khi mất và tóm tắt bài báo đó Hướng dẫn về nhà * Đối với bài cũ: Đọc phần tóm tắt một số tác phẩm tự sự đã học trong từ điển văn học. * Đối với bài mới: Chuẩn bị “Luyện tập tóm tắt văn bản tự sự” - Đọc kĩ văn bản “Tức nước vỡ bờ” và “ Lão Hạc”. - Chuẩn bị bài theo nội dung SGK ? Nhận xét việc liệt kê những sự việc tiêu biểu và các nhân vật quan trọng của văn bản "Lão Hạc"? ? Nếu để nguyên trình tự sắp xếp các ý đó, em có thể tóm tắt được văn bản "Lão Hạc" không? Vì sao? ? Nêu những sự việc tiêu biểu, nhân vật quan trọng trong "Tức nước vỡ bờ"? ? Viết văn bản tóm tắt (10 dòng)? *********************************************************************** Ngày soạn: 08/10/2022 Ngày dạy:13/10/2022 Tiết: 24 Tập làm văn MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ I. MỤC TIÊU CẦN ĐAT 1. Năng lực Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân, ra quyết định: sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự. - Năng lực giao tiếp: trình bày suy nghĩ, ỹ tưởng, thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm cá nhân về cách sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm trong văn bản tự sự. 2. Phẩm chất: Giáo dục tính nhanh nhẹn, linh hoạt, biểu cảm. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Chuẩn bị của giáo viên: + Nghiên cứu kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, sách giáo viên, hướng dẫn chuẩn kiến thức kĩ năng, tư liệu tham khảo. + Chuẩn bị kế hoạch dạy học, thiết bị, phương tiện dạy học. 2. Chuẩn bị của học sinh: + Đọc kĩ sách giáo khoa, sách bài tập, những tài liệu liên quan. + Soạn bài và chuẩn bị đầy đủ theo hướng dẫn về nhà của giáo viên. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC A. HOẠT ĐỘNG MỞ ĐẦU a) Mục tiêu: GV đặt vấn đề tiếp cận bài học. b) Nội dung: HS vận dụng vào kiến thức hiểu biết của mình để trả lời. c) Sản phẩm: HS hoàn thành nhiệm vụ. Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
15. 15 d) Tổ chức thực hiện: GV trình chiếu hoặc đọc cho học trò những câu thơ sau: Trong chữ NHẸ vẫn có dấu NẶNG Trong chữ VỮNG vẫn còn dấu NGÃ Trong chữ HIỂU vẫn có dấu HỎI Trong chữ XẤU vẫn còn nguyên dấu SẮC Chữ THẲNG vẫn có nét CONG - GV yêu cầu HS nêu cảm nhận - GV nhận xét: tưởng chừng mọi thứ tách bạch, riêng biệt với nhau, nhưng ở phương diện nào đó, nó lại có sự kết nối với nhua Trong văn bản như tự sự cũng vậy, tưởng chừng không có yếu tố miêu tả, biểu cảm nhưng chúng vẫn xuất hiện và không bao giờ tách bạch rõ ràng, tuyệt đối. Các yếu tố này luôn đan xen, hỗ trợ nhau làm nổi bật chủ đề của văn bản. Vậy làm thế nào để phân biệt được kiểu văn bản tự sự với văn bản miêu tả, văn bản biểu cảm? Các yếu tố này có vai trò như thế nào trong văn bản tự sự. B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: Tìm hiểu sự kết hợp các yếu tố kể, tả và bộc lộ tình cảm trong văn bản tự sự a) Mục tiêu: Giúp học sinh biết được sự kết hợp các yếu tố kể, tả và bộc lộ tình cảm trong văn bản tự sự b) Nội dung: HS vận dụng sgk, kiến thức GV cung cấp để thực hiện nhiệm vụ. c) Sản phẩm: HS nắm rõ nội dung bài học d) Tổ chức thực hiện: HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS SẢN PHẨM DỰ KIẾN NV1: I. Sự kết hợp các yếu tố kể, tả và - Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ: bộc lộ tình cảm trong văn bản tự sự HS đọc 2 VD => GV nêu: Kể, tả, biểu cảm là 1. Phân tích ngữ liệu: SGK/72 gì? - Sự việc lớn: kể lại cuộc gặp gỡ đầy ? Tìm các từ ngữ, câu văn, hình ảnh, chi tiết cảm động của “tôi” với người mẹ lâu thể hiện yếu tố miêu tả trong đoạn văn ? ngày xa cách -> sự việc bao trùm ? Đoạn trích kể lại những việc gì? trong đoạn trích. ? Đoạn văn có chỉ ra mức độ sự việc, tính chất sự việc, tính chất hành động của nhân vật không? - Sự việc nhỏ: 6 sự việc ? Xác định các yếu tố miêu tả (mức độ, tính chất, màu sắc của sự việc, hành động, nhân vật), biểu cảm trong đoạn văn? ? Các yếu tố này đứng riêng hay đan xen vào nhau? ? Nếu bỏ các yếu tố miêu tả, biểu cảm trong đoạn văn đi thì đoạn văn sẽ như thế nào? ? Vậy miêu tả, biểu cảm trong tự sự có tác dụng gì? Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
16. 16 ? HS khá: Nếu bỏ yếu tổ tự sự đi thì đoạn văn sẽ bị ảnh hưởng như thế nào? -> Yếu tố tự sự: sự việc lớn, nhỏ ? Vậy các yếu tố miêu tả, biểu cảm có tác dụng gì trong văn tự sự ? ? Bài học cần ghi nhớ gì? Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: + Học sinh thảo luận, suy nghĩ tìm ra câu trả lời và ghi ra giấy nháp. -> Yếu tố miêu tả: tả “tôi”, tả mẹ. Bước 3: Báo cáo, thảo luận: + HS đứng tại chỗ trình bày miệng, HS khác nhận xét đánh giá. - Sự việc nhỏ: -> Yếu tố biểu cảm: suy nghĩ, cảm *+ Mẹ vẫy tôi nhận, cảm tưởng của “tôi” + Tôi chạy theo xe chở mẹ + Mẹ kéo tôi lên xe, xoa đầu tôi.. + Tôi oà khóc + Mẹ tôi sụt sùi theo + Mẹ thấm nước mắt, bế tôi lên xe, Tôi ngồi bên mẹ, trong lòng mẹ.. *-> Có. Đó là những yếu tố miêu tả thường chỉ mức độ, tính chất, màu sắc của Sviệc, hành động, nhân vật. *Yếu tố miêu tả - Tôi thở... trán đẫm mồ hôi, rức cả chân - Mẹ tôi không còm cõi, gương mặt... gò má Yếu tố biểu cảm - Các yếu tố đan xen vào nhau. + Hay tại sự sung sướng ...sung túc -> suy nghĩ + Tôi thấy những ... lạ thường -> cảm nhận + Phải bé ... vô cùng -> phát biểu cảm tưởng *=> các yếu tố không tách riêng mà đan xen => Miêu tả, biểu cảm làm cho việc kể vào nhau. chuyện sinh động, sâu sắc. *=> Đoạn văn khô khan, không gây xúc động lòng người *- Đoạn văn trở lên hấp dẫn, sinh động buộc người đọc phải suy nghĩ, liên tưởng, rút ra bài học về tình mẫu tử thiêng liêng *- Đoạn văn sẽ không có sự việc, nhân vật -> không có “chuyện” -> các yếu tố miêu tả, biểu cảm phải bám vào sự việc và nhân vật mới phát triển. *- 2 HS phát biểu. Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
17. 17 * Trong văn bản tự sự, rất ít khi tác giả chỉ thuần kể người, kể việc (kể chuyện). Mà khi kể 2. Ghi nhớ: SGK (74) thường đan xen các yếu tố miêu tả và biểu cảm. - 1 HS đọc ghi nhớ. Bước 4: Kết luận, nhận định: + Giáo viên nhận xét, đánh giá C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP a) Mục tiêu: Củng cố kiến thức, rèn kĩ năng kỹ năng viết đoạn văn, bồi dưỡng tình cảm yêu thương con người, thầy cô, bè bạn, mái trường. b) Nội dung: HS sử dụng khả năng của mình để thực hiện nhiệm vụ GV đưa ra. c) Sản phẩm: HS trả lời câu hỏi của GV d) Tổ chức thực hiện: Bài 1:Hs đọc và xác định yêu cầu BT1 (74) H thảo luận nhóm bàn -> trình bày HS đọc và xác định yêu cầu BT1 (74) - GV Gợi ý -> HS viết ra phiếu học tập - Kể giây phút đầu tiên gặp người thân - Tả: hình dáng, mái tóc (từ xa) -> gần Bài 2: (74) HS hướng dẫn về nhà Dàn ý: - Từ xa nhìn thấy người thân ntn? (Tả) - Đến gần: + Kể và tả: tả chi tiết hơn, kể hành động với người thân: ôm, cầm tay... + Cảm thấy vui mừng, xúc động qua cử chỉ, nét mặt. Làm vào phiếu học tập, 2 em đọc trước lớp để chữa. Thu 5 bài chấm điểm. D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG a) Mục tiêu: HS vận dụng kiến thức đã học để giải quyết tình huống thực tiễn. b) Nội dung: GV tổ chức cho HS làm các bài tập c) Sản phẩm: Đáp án của HS d) Tổ chức thực hiện: ? Tác dụng của yếu tố miêu tả, biểu cảm trong văn tự sự ? Cách đưa các yếu tố đó vào văn bản như thế nào ? Hướng dẫn về nhà * Đối với bài cũ: - Vận dụng kiến thức trong bài học để đọc-hiểu, cảm thụ tác phẩm tự sự kết hợp các yếu tố kể, tả, biểu cảm. - Học bài, hoàn thành BT2 (74) * Đối với bài mới: Chuẩn bị: Đọc và tìm hiểu văn bản “Lập dàn ý cho bài tự sự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm”. Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023
18. 18 Đặng Thị Quế - THCS Lý Tự Trọng – Giáo án Ngữ Văn 8- Năm học 2022-2023