SKKN Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục rèn kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non NH 2022-2023 (Trần Lưu Bích Thủy)

Nội dung text: SKKN Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục rèn kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non NH 2022-2023 (Trần Lưu Bích Thủy)

1. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC RÈN KỸ NĂNG SỐNG CHO TRẺ 4 – 5 TUỔI TRONG TRƯỜNG MẦM NON A - PHẦN MỞ ĐẦU: 1. Lí do chọn đề tài: - Cơ sở lý luận: Giáo dục kỹ năng sống cho lứa tuổi mầm non là nhiệm vụ rất quan trọng của giáo viên và các bậc phụ huynh. Vì ngoài gia đình, khi bắt đầu tiếp xúc với môi trường mới như nhà trường, xã hội kéo theo đó là nảy sinh những mối quan hệ khác nhau từ thầy cô, bạn bè... Làm sao để trẻ có thể nhận thức và ứng xử được với muôn vạn tình huống có thể xảy ra, thì đòi hỏi ở sự giúp đỡ rất nhiều từ phía cha, mẹ và thầy, cô. Mầm non là độ tuổi giúp bé rèn kỹ năng cũng như thói quen của bản thân tốt nhất. Bởi thế, trẻ nên học từ lứa tuổi này để biết được cách tự lập và vượt qua những khó khăn trong cuộc sống khi lớn lên. Dạy kỹ năng sống cho trẻ nhằm giúp trẻ có kinh nghiệm trong cuộc sống, biết được những điều nên làm và không nên làm. Giáo dục “Kỹ năng sống” cho trẻ là giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiện đại. Giáo dục cho trẻ những kỹ năng mang tính cá nhân và xã hội nhằm giúp trẻ có thể chuyển kiến thức, thái độ, cảm nhận thành những khả năng thực thụ, giúp trẻ biết xử lý hành vi của mình trong các tình huống khác nhau trong cuộc sống. Một cá nhân nếu có đầy đủ kiến thức trong cuộc sống nhưng lại chưa có kỹ năng cuộc sống ( bao gồm rất nhiều kỹ năng ) và biết sử dụng linh hoạt kỹ năng này thì không đảm bảo cá nhân đó có thể đưa ra các quyết định hợp lý, giao tiếp có hiệu quả và có mối quan hệ tốt với mọi người. Kỹ năng sống chính là năng lực tâm lý xã hội để đáp ứng và đối phó những yêu cầu và thách thức trong cuộc sống hàng ngày. Theo các chuyên gia giáo dục, kỹ năng sống và kiến thức cơ bản sẽ tạo nền tảng tốt cho quá trình học hỏi, phát triển sau này của trẻ. Các bé được học kỹ năng từ sớm, đúng phương pháp sẽ tự tin và nhanh nhẹn hơn trong cuộc sống. Trong những năm gần đây, việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đã được triển khai thực hiện tại các cơ sở giáo dục, đặc biệt từ bậc học mầm non. Chính vì vậy, trẻ ngay từ khi bước vào trường mầm non đã được giáo dục một số kỹ năng cần thiết. Tuy nhiên ở một số lĩnh vực vẫn còn chưa thực sự đồng bộ và chặt chẽ, đặc biệt là sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường. Một số cha mẹ mải lo phát triển kinh tế gia đình, ít gần gũi với con cái hoặc nuông chiều trẻ quá mức, mong muốn con mình biết đọc, biết viết ngay khi học ở mẫu giáo mà chưa quan tâm tới giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, chưa hiểu kỹ năng sống chính là chiếc chìa khóa vàng cho sự sống còn, sự phát triển và sự thành công của mỗi con người. Chính vì vậy, việc giáo dục, rèn luyện nâng cao các kỹ năng sống của trẻ ngay từ bậc học mầm non là việc làm cần thiết và không thể coi nhẹ. Với mong muốn giúp trẻ mạnh dạn tham gia các hoạt động, trẻ có kỹ năng giao tiếp, trẻ có kỹ năng tự phục vụ bản thân, có thể ứng phó hiệu quả với các tình
2. huống, thách thức trong cuộc sống hàng ngày, giúp trẻ làm chủ bản thân, ứng xử phù hợp với cộng đồng và xã hội. Giáo dục kỷ năng sống nhằm phát triển toàn diện cho trẻ về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào học lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo và việc học tập suốt đời, nên tôi đã nghiên cứu và mạnh dạn đưa ra: Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục rèn kỹ năng sống cho trẻ 4 - 5 tuổi trong trường mầm non” độ tuổi mà tôi đang trực tiếp chăm sóc và giáo dục trong năm học 2022 - 2023. - Cơ sở thực tiễn: Tìm hiểu thực trạng việc tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non và đưa ra một số biện pháp để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ được tốt hơn, góp phần nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ. Thông qua việc nghiên cứu lý luận và thực tiễn việc thực hiện chương trình giáo dục mầm non. Đặc biệt là giáo dục kỹ năng sống cho trẻ tại trường mầm non của bản thân, của đội ngũ giáo viên và trẻ 4 - 5 tuổi trong trường mầm non. Phân tích kết quả nghiên cứu và đưa ra biện pháp nhằm giúp cho trẻ nắm bắt, thực hiện và nâng cao được các kỹ năng sống một cách có hiệu quả nhất. 2. Giới hạn đề tài: Biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kỷ năng sống cho trẻ 4 – 5 tuổi trong trường mầm non tại lớp Chồi 3 trường mầm non Thới Xuân. B - NỘI DUNG 1. Thực trạng vấn đề: Trường mầm non Thới Xuân có tổng số lớp: 10 lớp = 252 trẻ Trong đó : + Nhóm trẻ:1 lớp = 27 trẻ + 3 - 4 tuổi: 2 lớp = 54 trẻ + 4 - 5 tuổi: 3 lớp = 81 trẻ + 5 - 6 tuổi: 4 lớp = 90 trẻ Năm học 2022 – 2023 chỉ đạo phân công dạy lớp chồi 3. Lớp tôi có tất cả là 27 cháu. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được phân công tôi nhận thấy có những thuận lợi và khó khăn sau: 1.1. Thuận lợi Ban giám hiệu luôn quan tâm, giúp đỡ, khuyến khích sự tìm tòi sáng tạo của giáo viên, luôn tạo điều kiện về cơ sở vật chất và phượng tiện dạy học để giáo viên có thể thực hiện tốt các hoạt động cho trẻ. Giáo viên đứng lớp đều có trình độ đại học, nhiệt tình, yêu quý trẻ, có trách nhiệm, có tinh thần học hỏi ở bạn bè, đồng nghiệp, có năng lực sư phạm. Học sinh đã học qua lớp 3 tuổi nên đã có nề nếp nhất định. 1.2. Khó khăn
3. * Đối với giáo viên: Chưa vận dụng triệt để, hiệu quả những kế hoạch định hướng chung để cụ thể hóa giáo dục kỹ năng sống phù hợp cho trẻ ở từng độ tuổi khác nhau. Việc lựa chọn các kỹ năng đưa vào từng hoạt động, chủ đề, sự kiện dạy trẻ còn chưa khoa học, rõ ràng. Chưa có nhiều sách báo, tài liệu về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ để giáo viên nghiên cứu, tham khảo. * Đối với trẻ: Trẻ ngày nay thường có xu hướng tích cực hơn khi tham gia các hoạt động và đó cũng chính là một trong những khó khăn trong công tác giáo dục của chúng tôi. Điều đó đòi hỏi ở giáo viên mầm non chúng tôi nhiều hơn nữa những kiến thức khoa học và sự trải nghiệm thực tế hay độ nhạy bén trong quá trình chọn lọc thông tin và kiến thức để đưa tới cho mỗi đứa trẻ. Trẻ bị ảnh hưởng bởi cuộc sống hiện đại như: Internet, tivi.... Trẻ được sống trong môi trường quá bao bọc khiến trẻ quen dựa dẫm, không có tính tự lập, ích kỷ, lãnh cảm với môi trường xung quanh. * Đối với cha mẹ trẻ: Luôn nóng vội trong việc dạy con. Đồng thời lại chiều chuộng con cái quá mức khiến trẻ không có kỹ năng tự phục vụ, luôn ỷ lại vào người lớn. Xã hội ngày càng phát triển, yêu cầu của phụ huynh đối với giáo viên mầm non cũng như những kết quả đạt được trên con em họ ngày càng cao, đây là điều thách thức người giáo viên và đó cũng chính là những áp lực mà chúng tôi nhất thiết phải vượt qua trong từng năm học. 2. Những biện pháp thực hiện: Bảng khảo sát đầu năm việc thực hiện một số kỹ năng của trẻ lớp chồi 3 Số trẻ đạt Số trẻ chưa đạt STT Các mặt phát triển Số trẻ Tỉ lệ % Số trẻ Tỉ lệ % 1 Kỹ năng tự phục vụ 18/27 66,7 9/27 33,3 Kỹ năng tự bảo vệ - Giữ an 2 toàn cá nhân. 17/27 62,9 10/27 37 3 Kỹ năng hợp tác 15/27 55,6 12/27 44,4 4 Kỹ năng giao tiếp - ứng xử 16/27 59,3 11/27 40,7 5 Kỹ năng tự tin 18/27 66,7 9/27 33,3 2.1. Biện pháp bồi dưỡng nâng cao vốn hiểu biết, kỹ năng của bản thân về giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, chia sẻ với đồng nghiệp. Để giáo dục kỹ năng sống đạt hiệu quả, trước hết tôi luôn chú trọng nghiên cứu tài liệu, sách báo, tạp chí...nhằm nắm vững mục đích yêu cầu của hoạt động
4. để có các biện pháp, hình thức phù hợp giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách nhẹ nhàng, không bị gò bó, áp đặt, giúp trẻ hiểu bài sâu và vận dụng những điều đã học vào thực tế hàng ngày hiệu quả nhất. Xem các chương trình truyền hình như quà tặng cuộc sống, cuộc sống quanh ta trên các kênh truyền hình Để thực hiện được vấn đề giáo dục kỹ năng sống cho tốt thì người giáo viên đóng một vai trò rất quan trọng: Giáo viên luôn là tấm gương mẫu mực về hành vi, lời ăn, tiếng nói, cách ứng sử, cách giải quyết vấn đề Đây là những yêu cầu rất cao và đòi hỏi các cô giáo cũng luôn phải tự rèn luyện mình để công tác giáo dục trẻ hiệu quả hơn. Giáo viên không nói dài và nói nhiều. Giáo viên không luôn đưa ra lời đáp có sẵn mà để trẻ tự tìm tòi. Giáo viên không vội vàng phê phán đúng, sai như một quan tòa mà phải kiên trì giúp trẻ tranh luận và kết luận. Giáo viên cần tích cực đổi mới các biện pháp giảng dạy nhằm khuyến khích sự chuyên cần, tích cực của trẻ, giáo viên cần phải biết khai thác phát huy năng khiếu, tiềm năng sáng tạo ở mỗi trẻ. Giáo viên cần thường xuyên tổ chức các họat động giáo dục chăm sóc giáo dục trẻ một cách thích hợp tuân theo một số quan điểm: Giúp trẻ phát triển đồng đều các lĩnh vực: thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm- xã hội và thẩm mỹ. Phát huy tính tích cực của trẻ, giúp trẻ hứng thú, chủ động khám phá tim tòi, biết vận dụng vốn kiến thức, kỹ năng vào việc giải quyết các tinh huống khác nhau. Giáo viên cần giúp trẻ có được những mối liên kết mật thiết với những bạn khác trong lớp, trẻ biết chia sẻ chăm sóc, trẻ cần phải học về cách hành xử, biết lắng nghe trình bày và diễn đạt được ý của mình khi vào trong các nhóm trẻ khác nhau, giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử thách mới. Cần chuẩn bị cho trẻ sự tự tin, thoải mái trong mọi trường hợp. Thường xuyên liên hệ với phụ huynh để kịp thời nắm tình hình của trẻ, trao đổi với phụ huyng những nội dung và biện pháp chăm sóc và giáo dục trẻ tại nhà, bàn bạc cách giải quyết những khó khăn gặp phải. 2.2. Biện pháp tạo môi trường giúp giáo viên thực hiện nhiệm vụ dạy trẻ kỹ năng sống. Dạy kỹ năng sống cho trẻ là truyền cho trẻ những kinh nghiệm sống của người lớn. Nhằm giúp trẻ có những kỹ năng đương đầu với những khó khăn trong cuộc sống. Trẻ biết vận dụng, biến những kiến thức của mình để giải quyết những khó khăn trong cuộc sống cho phù hợp. Muốn vậy, người lớn phải tạo cho trẻ có môi trường để trải nghiệm, thực hành. Thiết kế góc thư viện cho trẻ hoạt động, thường xuyên tăng thêm sách cho góc thư viện của trẻ để tham gia tích cực khám phá. Trang trí hành lang bằng các khẩu hiệu nhắc nhở giáo viên, người lớn phải gương mẫu như: “Yêu thương, tôn trọng trẻ, giữ lời hứa với trẻ”; “Mỗi cô giáo là tấm gương sáng về đạo đức, tự học, sáng tạo” bằng chính hình ảnh giáo viên và học sinh của trường, đặc biệt chú ý đưa hình ảnh đẹp của các trẻ hiếu động, hung hăng, cá biệt để từ đó giúp trẻ tự điều chỉnh hành vi, giúp trẻ thể hiện bản thân và luôn biết giữ gìn, là điều kiện để khen ngợi sự cố gắng của trẻ.
5. * Một số hình ảnh, bài thơ sử dụng trang trí môi trường. Góc tuyên truyền ngoài hành lang. MẶC QUẦN ÁO Bé tự mặc áo Biết cách cài khuy Đi giày đội mũ Nào đâu khó gì? CHÀO HỎI Gặp ai chào người đó Bé đã nhớ kĩ chưa Khi ra về cũng thế Phải có dạ có thưa. Trong nhà vệ sinh. ĐÁNH RĂNG RỬA MẶT, RỬA TAY Bé học chải răng Dòng nước mát Hàm trên hàm dưới Bé rửa mặt
6. Mặt trước, mặt sau Bé rửa tay Tươi nụ cười xinh Học điều hay Lảm việc tốt 2.3. Biện pháp giáo dục kỹ năng sống thông qua các hoạt động. * Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mọi lúc, mọi nơi: Tổ chức các hoạt động cho trẻ luyện tập thường xuyên đóng vai trò chủ đạo trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. Ở lứa tuổi mẫu giáo nhỡ, khả năng tập trung chú ý và ghi nhớ có chủ định chưa cao, trẻ nhanh nhớ nhưng cũng mau quên. Nếu các kỹ năng chúng ta dạy trẻ không được củng cố bằng cách luyện tập thường xuyên thì chúng sẽ dần mất đi. Ngược lại nếu ta cho trẻ luyện tập thường xuyên thì các kỹ năng đó sẽ thành kỹ xảo, phát triển bền vững và không bị lãng quên. Việc tổ chức cho trẻ luyện tập phải có kế hoạch cụ thể, được tiến hành thường xuyên và không ngừng sáng tạo, có như vậy mới gây được hứng thú cho trẻ. Chẳng hạn sáng thứ hai hàng tuần sau một hai ngày nghỉ trẻ sẽ có rất nhiều chuyện muốn kể với cô, với các bạn vì vậy tôi thường tổ chức hoạt động trò chuyện cùng trẻ khoàng 15 phút với tên mục chương trình là “Chuyện của bé” nhằm phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ. Qua hoạt động này trẻ biết tự giới thiệu mình, biết lắng nghe, biết dùng ngôn ngữ của mình để kể về những chuyện trong những ngày nghỉ ở nhà của bé: có thể là về quê, đi chợ.... Cuối chương trình cho trẻ nhận xét câu chuyện nào hay nhất sẽ đựơc nhận phần thưởng của cô.( Phần thưởng có thể là một bông hoa cài, một bức tranh vẽ ngôi nhà hay một hạt giống cây nảy mầm .Các phần thưởng được thay đổi theo từng thời điểm trong năm). Kết quả, trẻ lớp tôi rất háo hức, hứng thú khi tham gia buổi trò chuyện đầu tuần này. Trẻ đã có thói quen trước khi nói biết thưa cô, chào bạn và đặc biệt rất mạnh dạn tự tin khi kể “chuyện của mình” cho cô và các bạn nghe. Hay sau các hoạt động chiều hàng ngày tôi luôn dành thời gian khoảng 15 phút để tổ chức cho trẻ luyện tập thực hành các kỹ năng dưới dạng các trò chơi. * Trong giờ đón, trả trẻ: Trong lúc chờ bố mẹ trẻ đến đón và khi trẻ mới đến lớp tận dụng thời gian có thể tôi thường tạo các tình huống để từ đó giáo dục các kỹ năng cho trẻ. Trước đây, với những nội dung dạy trẻ nhận biết một số nguy cơ không an toàn và cách phòng tránh thì giáo viên thường giáo dục trẻ với những lời dặn dò
7. nhắc nhở đơn giản thông qua nội dung các bài thơ, câu chuyện, bài hát có nội dung giáo dục dạy trẻ. Song trên thực tế, trong chương trình có rất ít bài hát, bài thơ, câu chuyện có nội dung đó. Vì vậy, tôi đã nghiên cứu lựa chọn những tình huống bất trắc thường xảy ra đưa ra bằng những tình huống cụ thể để dạy trẻ có kỹ năng ứng biến khi gặp tình huống khó khăn, biết cách suy nghĩ và giải quyết . Trước đây, thông qua câu chuyện “ Chú vịt xám ” hoặc nội dung bài hát “Đàn vịt con” chúng tôi chỉ dùng lời giáo dục trẻ: “Khi đi công viên hoặc đến những nơi công cộng thì phải đi với bố mẹ, không được chạy lung tung để khỏi bị lạc” chứ chưa dạy trẻ nếu chẳng may xảy ra sẽ phải xử lý như thế nào. Với cách giáo dục như vậy tôi thấy kết quả đạt trên trẻ chưa đạt hiệu quả. Trẻ ghi nhớ một cách thụ động và thường chóng quên. Và điều cốt yếu trẻ không hiểu cốt lõi của vấn đề là tại sao không nên làm như vậy và nếu xảy ra thì phải làm thế nào. Do đó bây giờ ngoài việc giáo dục như vậy tôi đã đưa ra tình huống: “ Khi bị lạc con sẽ làm gì?” cho trẻ suy nghĩ, mỗi trẻ đưa ra một cách giải quyết của riêng của mình. Lắng nghe ý kiến của trẻ, gợi mở cho trẻ bằng các câu hỏi: Theo con làm như vậy có được không? Tại sao? Sau đó, cô giúp trẻ rút ra phương án tối ưu nhất. * Trong giờ thể dục sáng: Giáo dục trẻ kỹ năng tự phục vụ lấy đồ dùng dụng cụ tập luyện hay sau khi tập luyện thu dọn đồ dùng cùng cô. * Giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động học: Ở trường mầm non thời gian dành cho hoạt động học không nhiều nhưng đây chính là thời gian trẻ tiếp nhận nhiều thông tin nhất. Đây là một trong những hoạt động để tôi tích hợp có hiệu quả nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. Tôi căn cứ vào nội dung của từng hoạt động để tích hợp một cách hài hoà, không ôm đồm. Với hoạt động khám phá khoa học: Trò chuyện về một số bộ phận trên cơ thể, tôi dạy trẻ kỹ năng chăm sóc bản thân và ý thức giữ gìn, bảo vệ các bộ phận trên cơ thể. Hoạt động thơ - truyện: Tôi giáo dục trẻ kỹ năng trả lời tự tin, giơ tay khi muốn nói, kỹ năng xử lý tình huống khi gặp người lạ, khi ở nhà một mình, khi bị đau * Hoạt động vui chơi Ở trẻ mẫu giáo hoạt động vui chơi giữ vai trò chủ đạo, thông qua hoạt động này bộc lộ rõ nét những hành vi tốt và không tốt. Vì thế qua việc tham gia chơi thì các kỹ năng sống được trẻ tiếp thu một cách dễ dàng nhất. Trong khi chơi trẻ được thực hành, trải nghiệm với nhiều vai chơi khác nhau. Trẻ phải sử dụng rất nhiều kỹ năng: giao tiếp, hành động thế nào... Tôi theo dõi lắng nghe để kịp thời uốn nắn trẻ khi có biểu hiện chưa chuẩn mực. Qua đó giúp trẻ hình thành thói quen hành vi văn minh đúng đắn. Thông qua góc nghệ thuật (tạo hình), tôi thường xuyên sưu tầm những đồ dùng, những phế liệu, lá cây khô, cành khô, các loại dây, màu nước để trẻ tự tạo nên những bức tranh, những con vật... Từ đó trẻ có những kỹ năng cầm kéo và cắt khóe léo, kỹ năng tô màu, kỹ năng vẽ, kỹ năng phân công công việc cho bạn trong nhóm mình: Bạn tô màu này, tôi cắt hoặc xé cái kia
8. Hoạt động ở góc tạo hình Qua góc chơi phân vai: mẹ con, trẻ học được các kỹ năng như: Kỹ năng giao tiếp ( giao tiếp giữa mẹ với con, trẻ biết nói nựng con, dặn dò con), kỹ năng chăm sóc ( biết lấy nước cho con uống, xúc bột cho con ăn), kỹ năng hợp tác ( trẻ học được cách chơi trong nhóm như biết trò chuyện chia sẻ với bạn bên cạnh . Sau khi chơi xong trẻ biết cất đồ chơi đúng nơi quy định. Ở độ tuổi này trẻ bắt đầu quan tâm đến bạn trong nhóm. Tình bạn ổn định bắt đầu nảy sinh. Chúng sẵn sàng chia sẻ với bạn và tình bạn trở nên quan trọng với trẻ. Với góc chơi xây dựng khi xây dựng khi chơi tất cả trẻ trong nhóm phải cùng nhau thảo luận, phân công công việc cho nhau và cùng làm công việc được giao cuối cùng trẻ hoàn thành công trình đã xây dựng. Đó là một cách hợp tác cùng làm việc. Hoạt động vui chơi: Góc xây dựng Ở mỗi góc chơi khác nhau trẻ đều được học và thực hành các kỹ năng khác nhau vì vậy các kỹ năng của trẻ đều được cũng cố và phát huy một cách hữu hiệu nhất. * Giáo dục kỹ năng sống qua góc thực hành kỹ năng sống cho trẻ. Ngoài ra, tôi còn xây dựng góc thực hành kỹ năng sống cho trẻ chơi thường xuyên như: Cách đóng mở cửa, lấy và uống nước, cách gắp bằng các loại kẹp, quét rác trên sàn, cách rót nước bằng bình lọ miệng tròn to, cách gấp quần áo, vắt nước cam, cách xâu dây qua các đối tượng có khuyết nhỏ, cách đan nong mốt{ 5 nan}, cách tự tết tóc cho mình, cho bạn...
9. Bé thực hiện các kỹ năng Trẻ “ Chơi mà học, học bằng chơi” vì vậy tôi đã thường xuyên tổ chức cho trẻ các trò chơi mang tính lành mạnh để trẻ được tham gia học tập và vui chơi. * Trong giờ ăn: Dạy trẻ những nghi thức văn hóa trong ăn uống, qua đó dạy trẻ những kỹ năng tự lao động phục vụ, rèn tính tự lập như biết xếp đặt đều các bàn, ghế, tự đi lấy khăn lau trước khi ăn và biết được lần lượt ngày trực nhật của mình theo tổ. Khi ăn, biết ăn uống lịch sự, không nói chuyện trong khi ăn, và chỉ ăn uống tại bàn ăn của mình, biết cách sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, biết ăn hết xuất, không làm rơi vãi khi ăn, khi ăn nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, biết mời trước khi ăn, biết tự dọn, cất bát thìa đúng nơi quy định, biết giúp người lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn không làm ảnh hưởng đến người khác . Ngoài ra trước những giờ ăn tôi thường lồng ghép các bài hát, “ Rửa tay” và bài thơ “Bé ơi nhớ nhé”: Dạy lồng ghép kỹ năng vệ sinh và giờ ăn cho trẻ. * Trong giờ hoạt động ngoài trời: Tôi đưa kỹ năng sống tự tin: Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cần chú tâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ. Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận được mình là ai, cả về cá nhân cũng như trong mối quan hệ với những người khác. Kỹ năng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ở mọi nơi. Hoạt động này luôn hấp dẫn trẻ, ở đây rất nhiều nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, vì vậy tôi luôn chú trọng rèn các kỹ năng đặc biệt là kỹ năng an toàn và kỹ năng bình tĩnh cho trẻ.
10. Khi cô tổ chức trò chơi “ Rồng rắn lên mây ” ở trò chơi này các cháu thực hiện đúng luật chơi. Mỗi cá nhân phải thực hiện tốt nhiệm vụ của mình và phối hợp để thực hiện tốt vai chơi của mình. Để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đạt hiệu quả cao tôi luôn đảm bảo tính liên tục để mỗi kỹ năng, phẩm chất mới được hình thành sẽ trở thành thói quen, thành thuộc tính vững chắc trong nhân cách trẻ. Tuy nhiên không nên lạm dụng tích hợp quá nhiều sẽ làm ảnh hưởng đến kết quả của hoạt động chính cũng như sẽ gây tâm lý nặng nề cho trẻ khi tham ra vào các hoạt động đó. * Qua góc tuyên truyền ở lớp: Tôi làm một số mô hình kèm hình ảnh giáo dục kỹ năng sống cho trẻ dán ở góc tuyên truyền, để phụ huynh khi đưa đón trẻ đến lớp có thể đọc, thực hiện thông điệp 5K của bộ y tế, biết cách phòng tránh dịch Covid- 19 2.4. Công tác phối kết hợp với gia đình trẻ. Với phương châm “ Trường học là nhà, nhà là trường học” thì việc phối kết hợp với các bậc phụ huynh là một trong những biện pháp rất cần thiết để giáo dục trẻ. Vì vậy, giáo viên và phụ huynh đều phải tiến hành giáo dục trẻ song song với nhau. Tôi thường xuyên trao đổi, gửi hình ảnh trên nhóm zalo của lớp và trao đổi trực tiếp với phụ huynh về tầm quan trọng của giáo dục kỹ năng sống đối với trẻ; thực hiện tốt công tác phòng, chống, chung sống an toàn với đại dịch Covid-19. Cùng phối hợp với gia đình trẻ để có biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, tôi thường xuyên trao đổi trực tiếp với phụ huynh. Việc trang bị vốn kỹ năng sống cho trẻ là vô cùng cần thiết trước một xã hội hiện đại ngày nay, tôi phổ biến và tuyên truyền cách nuôi dạy con như thế nào cho khoa học và cách dạy kỹ năng sống đối với trẻ lúc ở nhà.
11. Thông qua giờ đón trẻ, tôi đã trao đổi với phụ huynh về tình hình sức khoẻ, vệ sinh cá nhân, những phản ứng kém linh hoạt cũng như những kỹ năng của trẻ để cùng phụ huynh giáo dục trẻ, giúp trẻ chủ động trong các hoạt động. Thông qua bảng tuyên truyền với phụ huynh: Bảng được thiết kế đẹp, kích thước to rõ, các phụ huynh có thể đọc, quan sát theo dõi dễ dàng. Đây là nơi trao đổi thông tin với phụ huynh rất hiệu quả. Theo từng thời điểm tôi có đánh máy nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mà cô đang dạy trẻ ở trên lớp. Trong tháng 10 bé đang học: Kỹ năng giao tiếp: Giao tiếp với bạn bè, với cô, với người lớn Kỹ năng tuân thủ các quy định của trường lớp: Không la hét, không nói leo trong giờ học, không làm ồn, biết chờ đến lượt . Thông qua việc mời phụ huynh tham quan hoặc tham gia trực tiếp vào việc tổ chức bữa ăn trưa cho trẻ. Có rất nhiều phụ huynh đã không khỏi ngỡ ngàng vì khả năng tự lập của con mình trên lớp. Chính vì vậy cha mẹ có thể giúp trẻ phát triển kỹ năng cảm xúc bằng cách tạo các mối liên kết bạn bè tại gia đình, cha mẹ không nên bực bội khi trẻ đi chơi với bạn khác ... Một số kỹ năng sống cần thiết cho trẻ mà phụ huynh cần lưu ý: * Giúp trẻ tự tin Tự tin là một trong những yếu tố quan trọng giúp mang lại thành công và kết quả tốt nhất trong mọi việc. Tự tin không phải là tất cả nhưng nếu thiếu điều này, không chỉ trẻ em mà cả người lớn đều khó đạt được những thành công trong trường học và cuộc sống. Sự tự tin giúp trẻ thể hiện được mình trong các mối quan hệ xã hội, giúp trẻ không ngần ngại khám phá những điều mới mẻ thú vị trong cuộc sống, trau dồi và học tập các kiến thức, kỹ năng. Tự tin cũng giúp trẻ vượt qua được những khó khăn, trở ngại mà bất kỳ ai cũng sẽ phải đối mặt trong cuộc đời. * Dạy con kỹ năng giao tiếp Phụ huynh đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giúp trẻ trau dồi kỹ năng giao tiếp. Tạo môi trường phù hợp cho con, tạo điều kiện cho con hòa đồng với những người xung quanh, cho con cơ hội, khuyến khích con tương tác, giao tiếp với bạn bè là những việc không thể thiếu trong giáo dục kỹ năng sống cho trẻ hàng ngày. * Kỹ năng làm việc nhóm cho trẻ Đối với trẻ em, bố mẹ nên định hướng và trau dồi cho con những kỹ năng học nhóm, làm việc nhóm ngay từ nhỏ. Điều này không chỉ giúp cho trẻ hòa đồng hơn với những người xung quanh mà còn giúp cho trẻ có được kết quả tốt nhất trong học tập và lao động. * Dạy con kỹ năng bảo vệ bản thân Trẻ con vốn luôn hiếu động, hiếu kỳ và muốn khám phá những điều mới lạ. Trong cuộc sống ngày nay, khi xã hội ngày càng hiện đại, càng phát triển thì
12. những mối nguy hiểm cho trẻ con ngày càng nhiều. Những nguy hiểm có thể xảy ra với trẻ tiềm ẩn không chỉ ở gia đình, ở trường học, ngoài đường mà còn ở bất kỳ đâu trong cuộc sống này. 3. Tính hiệu quả Việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ đóng một vai trò vô cùng quan trọng, không chỉ giúp trẻ phát triển tư duy, óc quan sát, ghi nhớ, chú ý có chủ định. Mà còn giúp trẻ so sánh, phân tích, tổng hợp Còn là những kinh nghiệm bổ ích đối với cuộc sống thực tiễn hàng ngày diễn ra xung quanh trẻ. Giúp trẻ có một hành trang vững vàng, một tâm thế tự tin để bước vào cuộc sống. Qua quá trình đi sâu và thực hiện nghiên cứu tài liệu, kinh nghiệm của bản thân, sự ủng hộ tích cực của các bậc cha mẹ đã giúp tôi đạt được một số kết quả và tiến hành đề tài một số biện pháp dạy kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo tôi đã tìm ra những biện pháp tích cực phù hợp để nâng việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ và điều đó đã cho được những kết quả sau: * Đối với phía trẻ. 100% trẻ đều được cô giáo và cha mẹ tạo mọi điều kiện khuyến khích khơi dậy tính tò mò, phát triển trí tưởng tượng, năng động, mạnh dạn, tự tin. 100% trẻ có thói quen lao động tự phục vụ, được rèn luyện kỹ năng tự lập; kỹ năng nhận thức; kỹ năng vận động thô, vận động tinh thông qua các hoạt động hàng ngày trong cuộc sống của trẻ; ngoài ra có 70% trẻ mẫu giáo được rèn luyện kỹ năng vận động tinh, kỹ năng tự kiểm soát bản thân, phát triển óc sáng tạo, tính tự tin. 100% trẻ được rèn luyện kỹ năng xã hội; kỹ năng về cảm xúc, giao tiếp; chung sống hòa bình và tuyệt đối không xảy ra bạo hành trẻ em ở trường cũng như ở gia đình. 100% trẻ được giáo dục, chăm sóc nuôi dưỡng tốt, được bảo vệ sức khỏe, được bảo đảm an toàn; 80% trẻ luôn có kết quả tốt trong học tập thông qua bảng đánh giá trẻ ở lớp sau mỗi giai đoạn, cuối độ tuổi. Trẻ đi học đều hơn, đạt tỷ lệ chuyên cần đạt từ 90% trở lên và ít gặp khó khăn khi đến lớp, có kỹ năng lao động tự phục vụ, trực nhật, sắp xếp bàn ăn, tự xếp khay để khăn ăn, tự chuẩn bị khăn ăn, bát, thìa, muôi trong các giờ ăn, biết tự mở, biết phân công trực nhật sắp xếp bàn ăn, tự xếp thảm, đệm trước và sau khi ngủ Phát huy và rèn luyện cho trẻ rất nhiều đức tính tốt, hạn chế tính xấu. Bảng khảo sát trẻ từ tháng 9/2022 đến tháng 4/2023. (Tổng số: 27 trẻ) Tháng 9/2022 Tháng 4/2023 STT Chưa Chưa Các mặt phát triển Đạt Đạt đạt đạt Tỉ lệ Tỉ lệ Số Tỉ lệ Số Tỉ lệ Số trẻ Số trẻ % % trẻ % trẻ % 1 Kỹ năng tự phục vụ 18 66,7 9 33,3 22 81,5 5 18,5
13. Kỹ năng tự bảo vệ 2 17 62,9 10 37 20 74,1 7 25,9 Giữ an toàn cá nhân. 3 Kỹ năng hợp tác 15 55,6 12 44,4 23 85,2 4 14,8 Kỹ năng giao tiếp - 4 16 59,3 11 40,7 24 88,9 3 11,1 ứng xử 5 Kỹ năng tự tin 18 66,7 9 33,3 25 92,6 2 7,4 * Đối với giáo viên Tự tin, sáng tạo hơn trong việc dạy kỹ năng sống cho trẻ Kết hợp chặt chẽ với phụ huynh, tạo uy tín tiềm năng đối với phụ huynh và với trẻ, được phụ huynh tín nhiệm. Mạnh dạn dám nghĩ, dám làm, khắc phục mọi khó khăn để giúp trẻ có được những kỹ năng sống ngay từ khi còn nhỏ. * Đối với phụ huynh Phụ huynh thường xuyên phối hợp chặt chẽ với cô giáo trong việc dạy trẻ các kỹ năng sống, trao đổi với giáo viên bằng nhiều hình thức thông qua bảng thông tin dành cho phụ huynh, bảng đánh giá trẻ ở lớp. Giao tiếp giữa cha mẹ và con cái đã gần gũi thường xuyên chia sẻ với con hơn, ít la mắng trẻ, phân việc cho trẻ, hướng dẫn trẻ tự làm những công việc phục vụ bản thân như: Trẻ tự đeo ba lô, tự vào lớp... Cha mẹ cảm thấy hài lòng với kết quả của con mình đạt được và đã có sự quan tâm bằng việc ủng hộ giáo viên những nguyên vật liệu để giáo viên và trẻ làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trẻ ở lớp... C - PHẦN KẾT LUẬN: 1. Phạm vi áp dụng của sáng kiến Như vậy việc giáo dục kỷ năng sống cho trẻ có vai trò hết sức to lớn đối với sự phát triển của trẻ với biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kỷ năng sống cho trẻ 4 – 5 tuổi cho trẻ trong trường mầm non được áp dụng tại lớp Chồi 3 trường mầm non Thới Xuân. Đề tài có thể nhân rộng các trường trong và ngoài huyện. 2. Điều kiện áp dụng và được triển khai nhân rộng Sau những biện pháp tôi nghiên cứu và áp dụng thực hiện chất lượng giáo dục về kỹ năng sống cho trẻ được tăng lên rõ rệt. Biện pháp có thể nhân rộng và áp dụng ở các lớp trong trường và các trường mầm non khác trong việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, có sự chọn lọc phù hợp đối với từng đối tượng học sinh và điều kiện thực tế của từng trường, từng địa phương. DUYỆT CỦA HỘI ĐỒNG Thới Xuân, ngày 25 tháng 4 năm 2022 CHẤM SKKN Người viết Trần Lưu Bích Thủy
14. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Tìm đọc tham khảo biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục rèn kỹ năng sống cho trẻ mầm non. 2. Sách hướng dẫn các hoạt động phát triển ngôn ngữ và giao tiếp cho trẻ mầm non theo bộ chuân phát triển trẻ 4 – 5 tuổi. 3. Sách giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho trẻ mầm non{ Nhà xuất bản đại học Quốc gia}. 4. Sách bé thực hành các tình huống giáo dục kỹ năng sống dành cho trẻ mẫm giáo. 5. Sách các hoạt động phát triển kỹ năng xã hội dành cho trẻ mẫu giáo. 6. Xem các chương trình truyền hình như: Qùa tặng cuộc sống, cuộc sống quanh trên các kênh truyền hình. 7. Giáo dục mầm non ( NXB Đại học sư phạm) 8. Sách tâm lý học trẻ em ( NXB Đại học sư phạm)