SKKN Giải pháp giúp trẻ 3-4 tuổi có kỹ năng tự phục vụ trong sinh hoạt hàng ngày NH 2020-2021 (Nguyễn Thị Kim Quyến)

Nội dung text: SKKN Giải pháp giúp trẻ 3-4 tuổi có kỹ năng tự phục vụ trong sinh hoạt hàng ngày NH 2020-2021 (Nguyễn Thị Kim Quyến)

1. BÁO CÁO GIẢI PHÁP GIÚP TRẺ 3-4 TUỔI CÓ KỸ NĂNG TỰ PHỤC VỤ TRONG SINH HOẠT HÀNG NGÀY 1. Lý do chọn đề tài: Bác Hồ đã từng nói: ‘Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình’’. Câu nói của Bác thật đúng và có nhiều ý nghĩa. Là một giáo viên, tôi nhận thấy nếu một đứa trẻ thiếu kỹ năng tự phục vụ sẽ dẫn đến hệ lụy trẻ lười biếng, thụ động và khó khăn khi tham gia vào các hoạt động của tập thể. Trẻ sẽ thiếu sự sáng tạo, luôn ỷ lại và phụ thuộc vào người khác. Mỗi khi trẻ gặp các tình huống trong thực tế thì thường lúng túng, không biết phải xử lí như thế nào. Vì thế muốn trẻ nên người, chúng ta cần rèn kỹ năng tự phục vụ trong sinh hoạt hằng ngày cho trẻ ngay từ những bậc học nhỏ nhất. Thực tế ngày nay cho thấy, phần đông phụ huynh còn nhiều sai lầm trong việc dạy trẻ một số kỹ năng tự phục vụ trong sinh hoạt hàng ngày. Thứ nhất là nuông chiều con quá mức. Thứ hai là không tin vào khả năng của trẻ, trẻ muốn tự làm nhưng trẻ làm lóng ngóng, chậm chạp thì phụ huynh tỏ ra khó chiu, nên thường “Sốt ruột” và làm thay trẻ, dẫn đến trẻ chỉ biết trông chờ và ỷ lại vào người lớn, cử chỉ vụng về, thiếu tự tin khi thực hiện một số kỷ năng trong sinh hoạt hàng ngày. Năm học 2020-2021,tôi được nhà trường phân công dạy lớp mầm, với sĩ số trẻ là 25 trẻ, trong đó nam là 12 trẻ, nữ là 13 trẻ. Trẻ của lớp tôi tương đối ngoan, mạnh dạn, hoạt bát, ham học hỏi và thích khám phá, tuy nhiên trong quá trình thực hiện tôi gặp không ít khó khăn: + Ngay từ đầu năm tôi nhận thấy số trẻ chưa qua chương trình học lớp nhà trẻ là 15 trẻ, khả năng tiếp thu kiến thức giữa các trẻ lại không đồng đều, một số kĩ năng tự phục vụ của trẻ vẫn chưa được tốt. Vẫn còn khá nhiều trẻ chưa tự giác xúc ăn, chưa biết tự mặc quần áo và thường để quần áo bừa bộn. Khi đến lớp thường hay để bố mẹ cất balo và giầy dép hộ, khi trẻ tự cất và xếp dép thì thường không được gọn gàng, chưa có sự tự giác khi đánh răng, lau miệng, rửa tay, đặc biệt là đánh răng và rửa mặt sau khi thức dậy. Một số trẻ thường để đồ dùng và đồ chơi chưa có sự gọn gàng và khoa học. + Mặt khác trẻ quen được bố mẹ nuông chiều nên còn dựa dẫm người lớn. Từ những thực trạng nêu trên, bản thân là giáo viên đứng lớp, tôi luôn mong muốn tất cả trẻ lớp tôi đều thực hiện được các kỷ năng trong ăn uống, thực hiện thành thạo các thao tác vệ sinh khi cần thiết, biết sắp xếp các đồ dùng cá nhân ngăn nắp gọn gàng Xuất phát từ những vấn đề trên tôi đã chọn đề tài “Giải pháp giúp trẻ 3-4 tuổi có kỹ năng tự phục vụ trong sinh hoạt hàng ngày” là cần thiết và hữu ích giúp cải thiện một số kĩ năng tự phục vụ của trẻ, 1
2. nhằm giúp trẻ tự giác và tích cực khi làm mọi nhiệm vụ mà người lớn giao. Cụ thể với những biện pháp sau: 2. Nội dung biện pháp Biện pháp 1: Đưa ra nội quy lớp học và giao nhiệm vụ cho trẻ Tôi tiến hành xây dựng nội quy lớp học và thỏa thuận với trẻ về những công việc mà trẻ làm hàng ngày, gợi cho trẻ tự nói ra những công việc mình cần làm trong ngày như tự cất dép, cất ba lô trước khi vào lớp, rửa tay trước khi ăn, tự xúc cơm, tự thay quần áo khi ra nhiều mồ hôi và giờ nào thì việc ấy. Tôi quy ước bằng những hình ảnh để cho trẻ dễ tri giác, hình dung ra những kĩ năng tự phục vụ mà trẻ phải làm. Những trẻ làm đúng sẽ được tuyên dương nhận phần thưởng, những trẻ chưa làm được sẽ được nhắc nhở và củng cố thường xuyên. Hình ảnh: Trẻ tự cất ba lô trước khi vào lớp Để rèn kĩ năng tự phục vụ cho trẻ, tôi tạo tình huống rồi giao việc cho trẻ. Ví dụ như tôi nói với trẻ là cô cảm thấy rất khát nước, điều đó sẽ gợi cho trẻ những cảm xúc tích cực. Trẻ sẽ đưa ra những ý kiến và có rất nhiều trẻ sẽ xung phong đi rót nước để mời cô Tôi còn giao cho trẻ những nhiệm vụ trực nhật vừa sức của trẻ như: Hôm nay tổ 1 sẽ giúp cô vệ sinh đồ dùng đồ chơi, tổ 2 giúp cô trong giờ ăn, tổ 3 giúp cô chảy nệm trước khi ngũ. Điều đó giúp trẻ rất thích thú khi được làm những công việc mà tôi phân công. - Biện pháp 2: Phối hợp với phụ huynh Tuyên truyền để giúp phụ huynh nắm nhận thức được tầm quan trọng và sự cần thiết phải dạy trẻ có được một số kỹ năng trong sinh hoạt hằng ngày. 2
3. Cụ thể tôi trao đổi với phụ huynh qua những cuộc họp phụ huynh hàng tháng, trao đổi thường xuyên qua mãng tuyên truyền trước lớp, trao đổi qua Zalo nhóm lớp, trao đổi trực tiếp qua giờ đón và trả trẻ, qua sổ bé ngoan gởi về phụ huynh + Điều đó sẽ giúp cho trẻ tự tin hơn, thích đi học hơn, có thói quen tự lao động phục vụ bản thân (Tự cất đồ dùng cá nhân của mình đúng nơi quy định, biết phụ giúp cô bê ghế, khiêng bàn khi học khi ăn, tự xúc cơm ăn,tự rửa tay khi tay dơ tay bẩn, rửa mặt, đánh răng, biết đi giày dép đúng, biết bỏ rác đúng nơi quy định) qua giáo dục và cho trẻ thực hành các kỹ năng tự phục vụ trong sinh hoạt hằng ngày. + Đồng thời cũng tuyên truyền cho phụ huynh biết những tác hại khi trẻ không có các kỹ năng tự phục vụ, trẻ trở nên nhút nhát, rụt rè thiếu tự tin không biết thực hiện một số kỷ năng trong sinh hoạt hằng ngày (Chưa biết cách cầm muỗng múc ăn, múc cơm còn rơi vãi, không biết cách mặt quần áo, kỹ năng mang giày, dép ) Hình ảnh: Họp phụ huynh lớp Đối với những PH còn làm thay cho con: Tôi khuyến khích động viên họ để trẻ tự làm một số kỹ năng tự phục vụ khi ở nhà (Khi ăn, cho trẻ tự xúc cơm ăn, tự lấy ca rót nước uống, khi ngũ cho trẻ tự lấy nệm gối để ngũ và đến lớp cho trẻ tự cất, tự sắp xếp đồ dùng của mình đúng nơi quy định). Đối với những phụ huynh đã nhận thức được tầm quan trọng của kỷ năng tự phục vụ trong sinh hoạt hằng ngày đối với trẻ thì tôi nhờ phụ huynh tuyên truyền giúp tôi với những phụ huynh còn lại, phối hợp phụ huynh mở chuyên đề qua các cuộc họp hàng tháng tại lớp để tất cả phụ huynh cùng thảo luận đưa ra các giải pháp hữu ích giúp cải thiện những kỹ năng trẻ chưa thực hiện được. 3
4. - Biện pháp 3: Tích hợp rèn các kỹ năng vào các hoạt động hàng ngày + Giờ đón trẻ: Tôi đón trẻ vào lớp nhắc trẻ chào bố mẹ, chào cô và tự cất dép đúng nơi quy định, cất ba lô vào đúng ô ký hiệu của mình. + Giờ vệ sinh: Nhắc nhở trẻ tự rửa tay, rửa mặt đúng các bước + Giờ ăn trưa và uống nước: Nhắc nhở trẻ đi rửa tay trước khi ăn, lấy khăn lau đúng ký hiệu của mình, dạy cháu cách cầm thìa đúng, ăn từ tốn, không đi lại lung tung. Chọn ca uống nước đúng kỹ hiệu của mình đúng nơi quy định. Hình ảnh: Bé bé thực hiện góc kỹ năng + Giờ ngủ: Tôi cho trẻ làm giúp cô những việc tự chải nệm xếp gối ngăn nắp trước khi ngũ và sau khi ngủ dậy + Giờ hoạt động góc: Là hoạt động cháu được thực hành và trãi nghiệm các kỹ năng. Vì vậy tôi chọn các hình thức trang trí ở góc dưới dạng mở sắp xếp các góc chơi ngăn nắp gọn gàng, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống hàng ngày của trẻ, vị trí các góc chơi phải linh hoạt, với các đồ dùng tự tạo hổ trợ giúp cho cháu thực hiện tốt các kỹ năng như: Một số mẫu buột giày, cài áo, các bím tóc kích thích trẻ vào chơi qua hành động chơi đó trẻ nắm được kỹ năng tự phục vụ như trẻ biết và thực hiện thành thạo cách buột giày, cách cài áo, chảy tóc và buột tóc cho gọn gang. Ngoài ra ở góc trãi nghiệm tôi còn chuẩn bị thêm các loại hột hạt với nhiều kích cỡ to nhỏ, và một số đồ dung trong ăn uống như muỗng, đũa, nĩa, cho trẻ tập xúc, gấp để di chuyển các loại hột hạt từ to đến nhỏ, qua đó góp phần rèn trẻ một số kỹ năng trong ăn uống. 4
5. Hình ảnh: Bé chơi góc kỹ năng + Giờ trả trẻ: Nhắc nhở trẻ cách thức xếp hàng ngay ngắn không chén lấn hay xô đẩy nhau, nhắc nhở trẻ tự chuẩn bị quần áo, giày dép, nón cho ngày tiếp theo và thực hiện cho đúng. - Biện pháp 4: Phát động các phong trào thi đua, khen thưởng và tuyên dương trẻ kịp thời Tôi lựa chọn và tổ chức một số trò chơi, tặng quà cho trẻ, nhằm khuyến khích động viên khi trẻ làm tốt những công việc của mình. Trong lúc trẻ thực hiện, nếu chỉ nhắc nhở thôi thì chưa đủ, nếu trẻ bị nhắc nhở và phê bình quá nhiều, sẽ làm tinh thần trẻ bị ức chế, trẻ sẽ cảm thấy bị áp lực khi thực hiện các công việc. Ví dụ: Khi rèn kĩ năng gấp quần áo, tôi đã tổ chức cho các cháu thi đua với nhau qua trò chơi “Ai khéo tay”. Tôi chia cả lớp thành 4 đội, mỗi đội 6 bạn, và cùng thi xem ai gấp quần áo đẹp nhất. Đội chiến thắng là đội gấp được nhiều quần áo và gấp đẹp nhất. Trong quá trình tổ chức cho trẻ thi đua, tôi thấy trẻ rất hào hứng khi tự tay mình gấp những bộ quần áo và các bạn cũng rất cẩn thận khi gấp quần áo để sao cho những bộ quần áo mình gấp được, sẽ đẹp mắt để dành chiến thắng cho đội của mình. Về kĩ năng mặc quần áo trẻ sẽ thường mặc thêm quần áo, và khi mang giày dép thường mang ngược. Để trẻ biết tự giác và biết mặc quần áo cũng như đi giày dép nhanh chóng thì tôi đã khuyến khích và động viên trẻ (Những ai biết mặc quần áo và biết tự đi giày dép thì sẽ được ra sân chơi, những ai mặc quần áo và đi dép đúng sẽ được ra về đầu tiên), điều đó đã khuyến khích trẻ có ý thức hơn, tự giác hơn và không cần tôi phải làm hộ. 5
6. Hình ảnh: Trẻ tự cất dép trước khi vào lớp. Trẻ rất thích được khen ngợi và tất cả ý kiến của trẻ cần được khích lệ, thừa nhận. Đặc biệt khi trẻ làm được bất cứ việc gì tốt, tôi thường chụp lại những hình ảnh của trẻ, hoặc nhờ gia đình của trẻ chụp lại những bức ảnh mà trẻ đã làm các công việc ở nhà của mình. Qua những bức ảnh đó, cô có thể giới thiệu với các trẻ khác, tuyên dương và khen ngợi trẻ về những kĩ năng mà trẻ đã tự làm. Hình ảnh: Trẻ giúp cô chuẩn bị nệm gối Việc khen ngợi cần được xem như hành động công nhận trẻ đã hoàn thành công việc nào đó, cho dù chúng chỉ hoàn thành ở mức sơ sài nhất. Cụ thể tôi đưa ra những lời nhận xét tích cực sau mỗi việc mà trẻ đã làm (Khi con đánh răng sạch trông miệng con rất xinh), hoặc khi trẻ phụ cô cất dép (cảm ơn con vì đã cất dép cho cô), những trẻ phụ giúp cô dọn bàn ăn (Cảm ơn con vì đã phụ cô dọn bàn ăn cho các bạn)...Cần lưu ý hạn chế việc dùng những từ khen ngợi quá đáng cho một hành động đơn giản. Ngoài ra, có thể động viên trẻ bằng các phần thưởng vật chất như con tự ăn cơm, cuối tuần sẽ được những phần quà dành riêng cho các bạn giỏi. 6
7. Hình ảnh: Trẻ chơi trò chơi để củng cố các kỹ năng vệ sinh 3. Hiệu quả khi áp dụng biện pháp Từ khi áp dụng “Giải pháp giúp trẻ 3-4 tuổi có kỹ năng tự phục vụ trong sinh hoạt hàng ngày” từ tháng 9 đến nay, tôi nhận thấy trẻ lớp tôi nhiều chuyển biến tốt: + 100% trẻ lớp tôi biết tự sắp xếp đồ dùng cá nhân của mình đúng nơi quy định. Biết tự rửa tay, rửa mặt, đánh răng khi cần thiết, biết sử dụng bát, thìa, cốc đúng cách khi ăn, uống + Điều đó giúp trẻ tự tin hơn, trẻ thích được đi học hơn, có thói quen tự lao động phục vụ trong sinh hoạt hạt ngày ở trường cũng như ở nhà (Tự cất đồ dùng cá nhân của mình đúng nơi quy định, biết phụ giúp cô, giúp bạn bê ghế, khiêng bàn khi học khi ăn, tự xúc cơm ăn, tự rửa tay khi tay dơ tay bẩn, rửa mặt, đánh răng, biết đi giày dép đúng ) qua giáo dục và cho trẻ thực hành thường xuyên các kỹ năng tự phục vụ trong sinh hoạt hàng ngày Trên đây là “Giải pháp giúp trẻ 3-4 tuổi có kỹ năng tự phục vụ trong sinh hoạt hàng ngày” mà tôi đã nghiên cứu, áp dụng tại lớp tôi và đạt được kết quả rất cao đến thời điểm này. Tôi kính mong sự giúp đỡ đóng góp ý kiến của các cấp lãnh đạo, các chị em đồng nghiệp để giúp tôi hoàng thiện hơn, và hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình trong năm học này. Trân trọng cảm ơn! Thới Hưng, ngày 13 tháng 11 năm 2020 Xác nhận của Giám hiệu Người báo cáo Nguyễn Thị Kim Quyến 7