SKKN Một số biện pháp giúp trẻ 3-4 tuổi tham gia tích cực trong hoạt động ngoài trời NH 2021-2022

Nội dung text: SKKN Một số biện pháp giúp trẻ 3-4 tuổi tham gia tích cực trong hoạt động ngoài trời NH 2021-2022

1. A - PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Hoạt động ngoài trời là một trong những hoạt động vui chơi mà trẻ mầm non hứng thú và tích cực tham gia nhất. Đây là hoạt động không những mang lại cho trẻ nhiều niềm vui mà còn cung cấp cho trẻ nhiều kiến thức cần thiết về thế giới xung quanh. Khi tham gia các hoạt động ngoài trời trẻ nhận thức về thế giới xung quanh bằng cách tiếp xúc, tìm hiểu, trò chuyện, khám phá những gì xảy ra ở cuộc sống xung quanh mình. Giai đoạn trẻ đi mẫu giáo, đặc biệt giai đoạn 3-4 tuổi là giai đoạn phát triển quan trọng của cuộc đời trẻ. Ở giai đoạn này trẻ hình thành, phát triển giao tiếp xã hội, tư duy, trí tuệ, thể chất cùng nhiều kỹ năng khác. Nếu không được tham gia các hoạt động ngoài trời sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý, tình cảm, kỹ năng giao tiếp của trẻ, khiến trẻ mất tự tin, thiếu sự linh hoạt, khó hòa đồng với môi trường tự nhiên và xã hội xung quanh. Hoạt động vui chơi ngoài trời tạo cho trẻ sự nhanh nhẹn và thích ứng với môi trường tự nhiên dồng thời trẻ tự tin, mạnh dạn trong cuộc sống. Thông qua các hoạt động ngoài trời trẻ phát huy được tính tích cực chủ động của mình. Hoạt động ngoài trời giúp trẻ nhận biết, làm quen với môi trường cuộc sống xung quanh. Khi tham gia các hoạt động ngoài trời, trẻ đùa nghịch, cười nói, chạy nhảy thực chất là trẻ khám phá, học hỏi có điều kiện phát triển tốt những cảm xúc tích cực của mình. Có thể nói môi trường bên ngoài xung quanh trẻ là môi trường luôn lôi cuốn và thu hút trẻ với những điều thú vị và mới lạ hàng ngày. Môi trường cho trẻ hoạt động ngoài trời là một môi trường hấp dẫn và lôi cuốn trẻ nếu chúng ta biết nắm bắt và tận dụng tất cả những yếu tố có sẵn trong thiên nhiên, tác động vào chúng qua các trò chơi, quan sát, tìm hiểu sự vật xung quanh trẻ trong các tình huống. Những câu hỏi như: Vì sao? Làm thế nào?... và sự tò mò ham hiểu biết của trẻ, sẽ giúp giáo viên hình thành hành vi đẹp, thói quen tốt cho trẻ. Thực tế trong nhiều năm qua, Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Cờ Đỏ đã hết sức quan tâm đến việc tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ: Đã tổ chức các lớp tập huấn, kiến tập cho giáo viên mầm non; quan tâm tạo điều kiện về cơ sở vật chất; quy hoạch sân trường; trang bị đồ chơi ngoài trời. Bên cạnh đó, Ban giám hiệu nhà trường đã trang bị nhiều cuốn sách, nhiều tài liệu liên quan đến việc tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ, đã đầu tư các đồ dùng đồ chơi, nguyên vật liệu cần thiết và triển khai bồi dưỡng cho giáo viên về cách thức tổ chức hiệu quả hoạt động ngoài trời. Tuy nhiên, nhận thức của một số phụ huynh còn chưa tích cực với việc tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ như: Sợ nắng, sợ gió, sợ con mệt Nhiều giáo viên còn ngần ngại chưa chú ý đến chất lượng tổ chức hoạt động ngoài trời, nhiều giáo viên khi tổ chức còn mang tính chất hình thức đại khái, qua loa. Nếu thực tế này kéo dài sẽ là tổn thất rất lớn đối với sự phát triển toàn diện của trẻ. Là một giáo viên được đào tạo chính quy, rất tâm huyết với nghề, hiểu được tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động ngoài trời đối với trẻ, tôi luôn băn
2. 2 khoăn, trăn trở “Làm thế nào để phát huy tính tích cực, chủ động cho trẻ hoạt động ngoài trời?”. Sau một năm nghiên cứu, tìm tòi, áp dụng một số biện pháp, tôi thấy trẻ lớp tôi tích cực hơn, mạnh dạn hơn trong các giờ hoạt động ngoài trời. Hơn thế nữa nhận thức của các cháu về thế giới xung quanh cũng phát triển rõ rệt, các cháu chủ động hơn, tích cực hơn, quan sát đối tượng kỹ ... Vì vậy tôi xin phép được trao đổi với chị em đồng nghiệp: “Một số biện pháp giúp trẻ 3-4 tuổi tham gia tích cực trong hoạt động ngoài trời”. 2. Giới hạn đề tài Đối tượng nghiên cứu: “Một số biện pháp giúp trẻ 3-4 tuổi tham gia tích cực trong hoạt động ngoài trời”. Đề tài được áp dụng cho trẻ 3 – 4 tuổi tại đơn vị trường Mầm non Thạnh Phú 1 nơi tôi đang công tác. Đề tài được thực hiện trong năm học 2021 – 2022. B - PHẦN NỘI DUNG 1. Thực trạng của vấn đề Năm học 2021-2022 tôi được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo bé. Tổng 32 cháu, trong đó: Có 17 nam và 15 nữ. Lớp tôi gồm 2 giáo viên/ lớp. Trình độ chuyên môn đạt chuẩn. Là giáo viên có trình độ chuyên môn vững vàng tôi luôn phối hợp cùng cô trong lớp nhiệt tình có nhiều cố gắng, luôn tìm tòi những hoạt động mới để hướng dẫn trẻ. Bản thân nhận được sự quan tâm của Ban giám hiệu về cơ sở vật chất, về chuyên môn, xây dựng phương pháp đổi mới tổ chức các hoạt động giáo dục mầm non, tạo điều kiện giúp đỡ tôi thực hiện tốt chương trình giáo dục mầm non. Hoạt động ngoài trời là một trong nhũng hoạt động vui chơi mà trẻ hứng thú và quan tâm nhất, nó mang lại cho trẻ nhiều niềm vui và kiên thức cần thiết về thế giới xung quanh chúng. Trẻ nhận thức thế giới xung quanh bằng cách tiếp xúc, tìm hiểu, khám phá và quan tâm những gì đã xảy ra ở cuộc sống xung quanh mình. Qua hoạt động ngoài trời trẻ thỏa mãn nhu cầu hoạt động, nhu cầu tìm hiểu khám phá của trẻ. Tạo cho trẻ sự nhanh nhẹn và thích ứng với môi trường tự nhiên . Trong quả trình chăm sóc trẻ hàng ngày với độ tuổi 3-4 tuổi, bản thân tôi ngoài việc nắm vững những kiến thức chuyên môn nghiệp vụ, xác định những mục tiêu và nội dung chương trình về chương trình giáo dục mầm non làm cơ sở, tôi còn hiểu được tình hình thực tiễn của địa phương, của trường và lớp mình đang công tác để khai thác những cái hay cái đẹp nhằm giáo dục các cháu. Để phát huy một cách cao nhất về tích cực và sáng tạo của trẻ trong các hoạt động, giáo viên cần nhận ra những dấu hiệu tích cực ở mỗi trẻ. Nhằm tìm ra những phương pháp giảng dạy đúng đắn và thiết kế những nội dung và hình thức hoạt động phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ. Qua đó, cần có những giải pháp kịp thời để khắc phục tính thụ động và phát huy khả năng tích cực, Tuy nhiên , trong quá trình thực hiện tôi có được những thuận lợi và gặp phải một số khó khăn sau: 1.1. Thuận lợi
3. 3 Là trường mầm non đạt chuẩn quốc gia mức độ 1 có đủ phòng chức năng, các lớp học khang trang thoáng mát, được đầu tư cơ sở vật chất. Được sự quan tâm của Ban lãnh đạo nhà trường trong việc tạo điều kiện cho giáo viên tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ học cho trẻ. Môi trường cho trẻ hoạt động ngoài trời phong phú, rộng rãi, trang thiết bị ngoài trời đầy đủ, đảm bảo an toàn cho trẻ chơi và hoạt động hàng ngày. Trường có diện tích sân rộng, nhiều đồ chơi ngoài trời. Được sự ủng hộ giúp đỡ nhiệt tình của phụ huynh Bản thân là một giáo viên yêu nghề mến trẻ, hàng năm được tham gia các lớp học chuyên đề, thăm quan dự giờ các tiết dạy sáng tạo do huyện tổ chức. Các cô trong nhóm lớp nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ và có khả năng sư phạm vững vàng Trẻ cùng độ tuổi nên thuận lợi trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ. Trẻ ngoan, có nề nếp, đa số trẻ đã học qua lứa tuổi nhà trẻ 1.2. Khó khăn, hạn chế Sân trường đã có góc thiên nhiên tuy nhiên vẫn chưa phong phú về các loại cây, hoa cho trẻ khám phá. Đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho hoạt động ngoài trời đã có song chưa phong phú về chủng loại. Giáo viên còn ngần ngại chưa chú ý đến chất lượng tổ chức hoạt động ngoài trời: Chưa linh hoạt tận dụng những điều kiện tự nhiên để cho trẻ được tìm tòi, khám phá; hệ thống câu hỏi đặt ra còn chưa phát huy được tính tích cực của trẻ Vốn hiểu biết của trẻ về thiên nhiên, về môi trường xung quanh của trẻ còn hạn chế, do vốn từ của trẻ chưa phong phú, trẻ chuwa biết cách biểu đạt ý thích bằng ngôn ngữ được, hay đôi khi trẻ nhút nhát không chiu nói, không giao tiếp với mọi người xung quanh. Nên việc khám phá xung quanh trẻ gặp rất nhiều khó khăn. Các nội dung quan sát còn ít, khi chơi ngoài trời trẻ ít tập trung chú ý. Sự liên kết với các nhóm chơi còn hạn chế dẫn đến kết quả giờ hoạt động ngoài trời đạt tỷ lệ còn thấp. 1.3. Những yêu cầu cần đặt ra, đạt được Hoạt động ngoài trời là một hoạt động không thể thiếu vì trẻ sẽ được hít thở trong lành, được quan sát thế giới xung quanh, được tìm tòi, khám phá những điều mới lạ từ thiên nhiên, giúp trẻ tăng thêm vốn sống và nhất là trẻ được tự do hoạt động, Chơi các trò chơi dân gian, ngoài ra còn chơi trò chơi ngoài trời như chơi cầu trượt, xích đu , chơi đồ chơi thể chất như gây.bóng ..Chính vì vậy hoạt động ngoài trời là một hoạt động cần thiêt không thể thiếu đối với trẻ mầm non. Chính vì thế, tôi đưa ra một số biện pháp giúp trẻ 3-4 tuổi tham gia tích cực trong hoạt động ngoài trời. 2. Những giải pháp thực hiện Hoạt động vui chơi ngoài trời là một trong các loại hoạt động của trẻ ở trường mầm non được cô giáo hướng dẫn nhằm thỏa mãn nhu càu vui chơi hoặc nhận thức, đồng thời nhằm giáo dục và phát triển toàn diện cho trẻ mẫu giáo.
4. 4 Hoạt động vui chơi giúp cho trẻ nhận thức được thế giới xung quanh, mở rộng tầm hiểu biết về thiên nhiên, xã hội và con người. - Nhận thức được tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động ngoài trời, từ những thuận lợi khó khăn trên tôi đã đưa ra một số biện pháp nhằm giúp trẻ 3 – 4 tuổi phát huy tính tích cực chủ động khi tham gia hoạt động ngoài trời. Để có những biện pháp giúp trẻ tích cực trong hoạt động ngoài trời, tôi đã tiến hành khảo sát trên trẻ vào đầu năm học, kết quả như sau: Đạt yêu cầu Chưa đạt yêu cầu STT Nội dung khảo sát Tỉ lệ Số trẻ Số trẻ Tỉ lệ % % 1. Kỹ năng quan sát. 16/32 50 16/32 50 2 Kỹ năng phán đoán suy luận. 11/32 34,4 21/32 65,6 3 Kỹ năng ngôn ngữ 14/32 44 14/32 56 4 Khả năng chú ý. 18/32 56 14/32 44 4 Khả năng phối hợp 13/32 41 19/32 59 5 Mức độ hứng thú. 17/32 53 15/32 47 Từ kết quả trên cho thấy, kiến thức, kỹ năng, thái độ của trẻ khi khám phá môi trường xung quanh còn rất hạn chế, cần phải tăng cường các biện pháp phát huy tính tích cực của trẻ để đạt kết quả cao hơn trong chăm sóc, giáo dục trẻ. 2.1. Biện pháp 1: Tự nâng cao, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ Việc học tập và bồi dưỡng chuyên môn để cũng cố nâng cao kiến thức xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động ngoài trời là một trong những biện pháp quan trọng và hàng đầu để có được buổi hoạt động ngoài trời đạt hiệu quả cao. Với xu hướng hiện nay, việc dạy trẻ không gò bó, ép buộc mà chơi theo nhu cầu hứng thú của trẻ. Ra ngoài trời làm sao cho trẻ được chạy nhảy, vui đùa theo nhu cầu của trẻ, khám phá những điều mới lạ thay đổi hàng ngày xung qanh trẻ. Để làm được điều này bản thân giáo viên phải xây dựng kế hoạch hoạt dộng ngoài trời sao cho linh hoạt, phù hợp với trẻ, phù hợp với điều kiện thực tế ở trường, có như vậy giờ hoạt động ngoài trời mới mang lại nhiều lợi ích cho trẻ. Để xây dựng được kế hoạch hoạt động ngoài trời đạt hiệu quả cao, ngoài nghiên cứu tài liệu, chương trình cũng như phương pháp giáo dục mầm non nói chung và phương pháp tổ chức hoạt động ngoài trời nói riêng thì việc học hỏi, dự giờ các tiết hoạt động ngoài trời của chị em đồng nghiệp để tìm tòi những cái hay, cái lạ, phù hợp với trẻ để xây dựng kế hoạch. Bên cạnh đó, những gì bản thân chưa hiểu, chưa rõ về xây dựng kế hoạch ngoài trời thì tham mưu với bộ phận chuyên môn nhà trường để làm đúng phù hợp. Không chỉ vậy bản thân luôn tham gia đầy đủ các buổi bồi dưỡng chuyên môn do trường cũng như cụm chuyên môn tổ chức. 2.2. Biện pháp 2: Tổ chức cho trẻ quan sát
5. 5 Ngay từ đầu năm học này, tôi đã thực hiện việc thay đổi một số nội dung ở hoạt động quan sát. Cho trẻ được quan sát trực tiếp các hoạt động diễn ra xung quanh trẻ: Quan sát công việc của các cô nuôi dưỡng; công việc của bác bảo vệ; quan sát phương tiện giao thông đi lại trên đường; quan sát trời mưa; quan sát những đám mây.... Hoặc tổ chức cho trẻ quan sát các vật gần gũi và có sẵn ở các khu vực trong trường, sân trường, vườn trường như: xe máy, xe đạp, các cây xanh, cây cảnh, cây hoa... Điều này làm kích thích tính tò mò của trẻ, trẻ hứng thú, tích cực tham gia khám phá. Với việc tận dụng mọi đối tượng quan sát, tôi đã không còn phải tổ chức lặp đi lặp lại các nội dung cho trẻ quan sát trong các chủ đề. Không phải mất nhiều thời gian lựa chọn, tìm kiếm mà vẫn có những nội dung quan sát phong phú, đa dạng từ các sự vật, hiện hượng gần gũi xung quanh trẻ. Trong khi tổ chức cho trẻ quan sát, tôi luôn lấy trẻ làm trung tâm của hoạt động, đưa ra những câu hỏi gợi mở để cho trẻ được tự quan sát, cầm, nắm, sờ... . Trẻ tự đưa ra nhận xét, đánh giá, mạnh dạn tự nói lên ý kiến của riêng mình. Chính vì vậy, tôi cần phải có kiến thức và hiểu biết sâu rộng về thế giới xung quanh để có thể cung cấp và giải đáp những thắc mắc của trẻ. Bên cạnh đó, tôi luôn chú ý phát huy tính tích cực của trẻ trong khi hoạt động bằng cách trao đổi, trò chuyện với trẻ về các kiến thức, kinh nghiệm mà trẻ đã lĩnh hội được từ thực tế. Ngoài ra, tôi còn tạo các tình huống để cho trẻ suy nghĩ, tìm cách giải quyết tình huống đó đồng thời sáng tạo, mở rộng nội dung trong quá trình hoạt động. Ví dụ: Với nội dung cho trẻ “Quan sát các loại cây”, trẻ mẫu giáo bé sẽ hiểu sâu hơn, rõ hơn và cụ thể hơn các loại cây (Đặc điểm, hình dáng, màu sắc, môi trường sống..) có thể đưa ra tình huống: Nếu không tưới nước cho cây thì điều gì sẽ xảy ra? Hình ảnh một giờ quan sát cây hoa sen
6. 6 Hình ảnh quan sát cây đậu phộng Ở nội dung cho trẻ “Quan sát thời tiết”, hỏi trẻ: Bầu trời có những đám mây đen xuất hiện thì báo hiệu điều gì sắp xảy ra ? Sau khi cho trẻ quan sát cần cho trẻ tự nói lên những điều mà trẻ quan sát được, sau đó giáo viên sử dụng các câu hỏi để kích thích tính tò mò ham hiểu biết của trẻ. Hệ thống câu hỏi đặt ra cho buổi hoạt động cần chuẩn bị chu đáo, chú ý câu hỏi đàm thoại cần ngắn gọn, rõ rang, phát triển tư duy cho trẻ, câu hỏi khó nên đặt đối với trẻ khá, giỏi, câu hỏi dễ nên đặt cho trẻ bình thường. Ví dụ : Quan sát hoa đối với trẻ 3 – 4 tuổi Câu hỏi đặt cho trẻ bình thường Đây là cây hoa gì? Bông hoa sứ có màu gì? Hoa sứ có thơm không? Câu hỏi đặt cho trẻ khá giỏi. Trong vườn có những loại hoa nào? Có những hoa màu gì? Để vườn hoa thêm đẹp, các con phải làm gì? Hình ảnh quan sát cây hoa sứ
7. 7 Nhằm giúp trẻ quan sát một cách hiệu quả nhất, tôi hướng trẻ cùng tham gia chuẩn bị trước khi cho trẻ quan sát góc thiên nhiên với chủ điểm thực vật thì yêu cầu trẻ ở nhà tìm về một số đặc điểm cây xanh, rau, hoa kiểng mang vào lớp cùng quan sát hay vận động phụ huynh mang cây cảnh vào lớp hay cùng trò chuyện với trẻ. Đây là một hình thức kích thích óc tìm tòi khám phá của trẻ rất tốt. Nội dung quan sát thường dựa vào khả năng của từng trẻ để có thể nâng cao hay hạ thấp yêu cầu cho từng trường hợp quan sát. Ngoài ra tôi cũng chuẩn bị các câu hỏi gợi ý nhằm phát triển tư duy của trẻ.Trong quá trình quan sát cô lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ tự nhận xét đánh giá, được cầm, sờ,...Trẻ tự nói lên ý kiến của mình, luôn quan tâm phát huy tính tích cực của trẻ. Trong quá trình tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ quan sát, tôi luôn quan tâm, phát huy tính tích cực của trẻ trải nghiệm thực tế vận động trẻ mang cây xanh, hoa kiểng vào lớp trồng chuẩn bị cho trẻ chậu mỗi chậu đều có kí hiệu của từng trẻ, tận dụng môi trường sẵn có và luôn tạo điều kiện cho trẻ được thực hành nhiều nhất. Trong quá trình tham gia thực hành hình thành cho trẻ biết yêu lao động, trẻ sẽ tự tích lũy được các kinh nghiệm, kỹ năng trong cuộc sống, tổ chức cho trẻ lao động là cơ hội cho trẻ được thể hiện và rèn luyện các phẩm chất nhân cách quan trọng của người lao động, đó là: sự cần cù, sự kiên trì, quyết tâm, cố gắng vượt khó để hoàn thành nhiệm vụ. Có thể tổ chức cho trẻ lao động chăm sóc thiên nhiên như: Xới đất, nhổ cỏ, nhặt lá úa cho cây, nhặt lá rụng, tưới nước cho cây 2.3. Biện pháp 3: Tổ chức cho trẻ tham gia vào khám phá khoa học cho trẻ hoạt động ngoài trời: Trẻ mầm non rất thích tìm hiểu và khám phá môi trường xung quanh. Trẻ rất vui sướng khi được quan sát, cùng cô làm các thí nghiệm rồi từ đó rút ra kết luận. Từ những thí nghiệm nhỏ này sẽ hình thành ở trẻ những biểu tượng về môi trường tự nhiên: cây cỏ, hoa lá, các hiện tượng tự nhiên. Cách học trắc nghiệm trực tiếp này rất thích hợp với trẻ lứa tuổi mầm non và là một trong những nhiệm vụ của công tác đổi mới giáo dục mầm non hiện nay. Thông qua việc cho trẻ làm các thí nghiệm, đòi hỏi trẻ phải sử dụng tích cực các giác quan. Chính vì vậy sẽ phát triển ở trẻ năng lực quan sát, khả năng phân tích, so sánh tổng hợp nhờ vậy khả năng cảm nhận của trẻ nhanh nhạy, chính xác, những biểu tượng, kết quả thu nhận được trở nên cụ thể và sinh động, hấp dẫn hơn. Qua đó khơi dậy cho trẻ tính tò mò tự nhiên và tạo cơ hội cho trẻ khám phá về đặc điểm nổi bật và ích lợi của cây cối, điều kiện sống của cây và một vài mối liên hệ đơn giản giữa cây với môi trường sống, cách chăm sóc và bảo vệ chúng, đồng thời trau dồi óc quan sát, so sánh, nhận xét và phán đoán của trẻ, hình thành ở trẻ tình cảm, thái độ đúng đắn đối với cây cỏ, hoa lá Với trẻ 3 - 4 tuổi nhận thức của trẻ còn hạn chế nên các thí nghiệm đơn giản, dễ thực hiện là phù hợp với trẻ. Để khơi dậy sự hứng thú, tính tò mò của trẻ tôi đã tranh thủ các giờ nghỉ trưa để nghiên cứu sách báo, các cuốn tài liệu như: Bé đến với khoa học qua trò chơi. Trẻ mầm non khám phá khoa học, Khám phá thí nghiệm môi trường xung quanh cho trẻ mầm non, trên mạng internet Ngoài ra, tôi còn
8. 8 sưu tầm từ các chị em đồng nghiệp về các thí nghiệm khoa học dành cho trẻ mẫu giáo bé. - Cac thí nghiệm về nước - Các thí nghiệm về không khí + Quả trứng thần bí + Sao nước không chảy + Chìm và nổi + Nhốt không khí vào túi + Tại sao có mưa + Thổi để lấy ra + Nước ô nhiễm + Điện thoại bóng bay + Chất nào tan trong nước - Thí nghiệm về ánh sáng + Bé khám phá màu sắc + Cái nào nóng hơn + Đồ chơi nhảy lên - Thí nghiệm về sự chuyển động - Thí nghiệm về cây và hạt + Quả trứng quay + Trong hạt có gì - Thí nghiệm về nam châm + Cỏ cần ánh sáng không + Kẹp ghim giấy biết leo 2.4. Biện pháp 4: Đa dạng hóa các trò chơi ngoài trời Việc tìm tòi và đa dạng hóa các trò chơi ngoài trời là một việc làm hết sức cần thiết của giáo viên. Thông qua trò chơi ngoài trời trẻ được thoải mái vận động, học được tính hợp tác trong khi chơi; rèn luyện các giác quan, phát triển ngôn ngữ, tư duy, phán đoán khi khám phá những sự vật hiện tượng xung quanh trẻ. Không những vậy trẻ còn được thỏa sức sáng tạo với trí tưởng tượng phong phú của mình khi được chơi thoải mái, tự do dưới sự định hướng của giáo viên. Để trò chơi ngoài trời mang lại hiệu quả cho trẻ, bản thân tôi luôn tìm tòi những trò chơi mới phù hợp với độ tuổi của trẻ, sáng tạo từ những trò chơi cũ bằng cách thay đổi hình thức, cách chơi, luật chơi, sự dẫn dắt vào trò chơi làm cho trò chơi trở nên mới lạ đối với trẻ. * Trò chơi giác quan Chơi mà học với những trò chơi giác quan trẻ học được rất nhiều điều bổ ích cho trẻ sau này. Trò chơi giác quan là những hoạt động nhằm kích thích các giác quan ở trẻ như nghe, sờ, nếm và ngửi. Thông qua những trò chơi ai tinh mắt, đoán xem tiếng kêu của con vật, ai thính tai ., trẻ học hỏi, khám phá và tìm hiểu thế giới xung quanh. Ví dụ: Trò chơi “Đố bé biết con gì”? Luật chơi: Trẻ đoán được tiếng kêu của con vật và mô phỏng lại dáng đi của con vật đó. Cách chơi: Cô làm động tác mô phỏng vận động của con vật kết hợp với những tiếng kêu của chúng để trẻ biết đó là con gì. Như con vịt đi lạch bạch và kêu “cạc cạc”. Gà trống vỗ cánh và gáy “ Ò ó o” Trẻ theo dõi và ai đoán đúng tên con vật sẽ được lên mô phỏng những con vật mà mình biết, các bạn khác theo dõi và đoán xem đấy là con vật gì. Ví dụ: Cho trẻ sờ vào đá lạnh, nước ấm để trẻ cảm nhận được nhiệt độ; chơi với đậu , sỏi để kích thích xúc giác .
9. 9 Không chỉ có trò chơi, mà qua việc cho trẻ đi dạo chơi, quan sát vườn trường, quan sát bầu trời, hít thở không khí trong lành, sau đó trò chuyện để trẻ nói lên những hiểu biết của mình dưới sự gọi ý của cô. * Trò chơi nhận thức Trò chơi nhận thức kích thích sự tò mò, tư duy của trẻ. Khi trẻ tham gia chơi trẻ sẽ được tiếp xúc, trải nghiệm với đồ vật đó từ đó trẻ nắm được các đặc điểm, tính chất của đồ vật đó. Chơi với nước: nước giúp trẻ cảm thấy thoải mái, vui vẻ và thích thú. Chơi với nước không đòi hỏi trẻ phải hoàn thành một nhiệm vụ gì nên trẻ được thư giản, giải trí. Trẻ có thể chơi đổ nước vào chai, chơi vật nổi vật chìm, pha màu nước, biết nước có thể hòa tan một số chất hay biết nước chảy từ trên cao chảy xuống, Qua đó, hình thành ở trẻ những khái niệm khoa học hay toán học đơn giản từ đó ngôn ngữ cũng được phát triển hơn. Trẻ khám phá vật chìm vật nổi Chơi với cát: Chơi với cát trẻ cảm thấy thoải mái, thích thú khi sờ, cầm, miết tay vào cát, chơi xúc cát, in hình trên cát, đào bới cát, Khi chơi với cát trẻ thỏa sức sáng tạo với ý tưởng của mình vì không có sự gò bó của người khác. Khi chơi cát, trẻ biết được cát là những hạt nhỏ li ti, khi làm cát ướt có thể xây lâu đài cát, in bánh, qua những chiếc chén, ca nhựa, Chơi với sỏi, trẻ biết sỏi to hơn cát, có hòn sỏi to, hòn sỏi nhỏ khác nhau, sỏi cứng, sỏi có thể xếp hình như: xếp bông hoa, xếp xe, Chơi với lá cây: trẻ sẽ biết được có lá ngắn, lá dài, lá tròn, lá răng cưa, lá to lá nhỏ khác nhau, Từ những chiếc lá khô trẻ nhặt được trẻ có thể tạo hình với những chiếc lá đó bằng sự tưởng tượng sáng tạo của trẻ dưới sự định hướng của giáo viên. * Trò chơi vận động Trò chơi vận động có tầm quan trọng rất lớn đối với sự phát triển thể lực của trẻ khi trẻ được ra ngoài trời. Trò chơi vận động là hình thức vui chơi, nghỉ ngơi tích cực vừa là phương tiện để giáo dục trẻ một cách toàn diện và thu hút được nhiều trẻ tham gia chơi và hoàn thiện các kỹ năng vận động cho trẻ, ngoài ra còn
10. 10 tạo điều kiện để rèn luyện tố chất và phát triển thể lực góp phần nâng cao nhận thức mà còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, trí tưởng tượng, . Nội dung của trò chơi vận động trong đó có trò chơi dân gian phong phú, và phản ánh những hiện tượng đơn giản của cuộc sống tự nhiên, xã hội diễn ra hàng ngày gần gũi với trẻ. Trò chơi vận động có thể tổ chức ở mọi nơi, không gò bó. Vai trò của giáo viên là khai thác các tình huống và các vật liệu có trong môi trường để khuyến khích trẻ chơi. Hoạt động cùng nhau, hoạt động hợp tác giữa cô và trẻ có tác dụng to lớn để giúp trẻ phát triển toàn diện. Ở đây giáo viên cần đưa ra mục đích yêu cầu cũng như kỹ năng cần đạt đối với trẻ sao cho phù hợp với độ tuổi. Trẻ có thể với những đồ chơi sẵn có trong sân trường dưới sự hướng dẫn của cô như: Cầu tuột, bập bênh, thang leo, các vận động bò, trườn, leo, tung, ném chuyền, bắt, leo qua các bậc tam cấp, nhảy lò cò rèn cho trẻ sự khéo léo Trẻ chơi với những đồ chơi có sẵn trong sân trường Tổ chức cho cháu chơi một số trò chơi sinh hoạt tập thể đơn giản thu hút trẻ như: Trò chơi trời nắng trời mưa, đổi chỗ cho bạn, kéo co . Ngoài trò chơi vận động theo chương trình chăm sóc giáo dục trẻ tôi đã linh hoạt thay đổi luật chơi, thay đổi tên trò chơi nhằm thu hút trẻ và hấp dẫn trẻ vào các trò chơi. Ví dụ: Trò chơi đổi chỗ có thể thay thế đổi tên là bão thổi, gió thổi, tìm bạn Trò chơi kéo co có thể thay thế đổi tên là kéo pháo. Cùng làm với cô những đồ chơi ngoài trời bình tưới cây được tận dụng từ những chai vim đã sử dụng hết Những lốp xe hơi bị bể có thể tận dụng để cho trẻ bò chui hay trò chơi về đúng nhà
11. 11 HHình ảnh trẻ bò qua lốp xe Hình ảnh trẻ đi trên lốp xe Trẻ cũng có thể chơi với những trò chơi vận động và trò chơi dân gian dưới sự hướng dẫn của cô như: Mèo đuổi chuột, nhảy lò cò, kéo cưa lừa sẻ Trò chơi mèo đuổi chuột
12. 12 Trẻ chơi Kéo cưa lừa xẻ Việc tận dụng các nguyên vật liệu sẵn có ở thiên nhiên phục vụ cho hoạt động chơi ngoài trời là rất cần thiết. Đồ chơi tự làm từ những nguyên vật liệu tự nhiên giúp trẻ khám phá ra nhiều loại đồ chơi, trẻ tham gia trong quá trình vui chơi đáp ứng nhu cầu của trẻ mầm non, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ ngay từ thuở ban đầu, góp phần hình thành cho trẻ mầm non kỹ năng, thói quen tốt về bảo vệ môi trường, xây dựng môi trường ngày càng trong sạch thân thiện hơn. Đồ chơi làm bằng các nguyên vật liệu phế thải sẵn có như: bìa lịch, vỏ lon, lõi giấy, vỏ chai nhựa các đồ chơi này thường đơn giản nhưng có khả năng tạo cho trẻ những khám phá bất ngờ và cái nhìn mới mẻ về thế giới xung quanh, Đồng thời qua đó giúp trẻ phát triển các vận động tinh. Vận động phụ huynh ủng hộ các nguyên vật liệu phế thải như: bìa lịch, vỏ hộp sữa, chai nước lavie Sau khi thu gom được các nguyên vật liệu chúng tôi bắt tay ngay vào thực hiện một số công việc như sau: Vệ sinh sạch sẽ nguyên liệu, phế liệu. Phân loại nguyên liệu, phế liệu theo chất liệu và chủng loại. Sắp xếp gọn gàng vào các hộp cát tông và để nơi dễ cất, dễ lấy, thuận tiện cho việc làm đồ dùng. Tiến hành làm đồ dùng đồ chơi theo đúng kế hoạch đã xây dựng. Trong quá trình làm, chúng tôi luôn nghiên cứu và thống nhất với nhau chủ đề này làm gì? Làm như thế nào? Sử dụng nguyên liệu gì? Thời gian làm? Với sự thống nhất như trên, khi thực hiện đến chủ đề nào; chúng tôi làm bổ sung đồ dùng đồ chơi phù hợp với chủ đề đó.
13. 13 Bên cạnh việc tận dụng các nguyên vật liệu, phế liệu làm đồ dùng, đồ chơi thì làm đồ dùng, đồ chơi từ các nguyên vật liệu thiên nhiên để tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ cũng là một sự sáng tạo. Qua các nguyên vật liệu mở như: các loại lá cây, cỏ, các loại hạt, cọng rau muống... Có thể kích thích sự sáng tạo ở trẻ. Trẻ được tham gia vào hoạt động ngoài trời với nhiều hình thức phong phú. Đồng thời để tạo hứng thú cho trẻ chơi với thiên nhiên cô gợi ý cho trẻ đem nhiều nguyên vật liệu mở như các hạt đã luộc sẵn, cọng rau muống, cỏ và thay đổi nhiều hình thức cho phong phú. Cô gợi ý cho trẻ chơi, giúp trẻ sáng tạo trong sản phẩm của mình. Ví dụ : Tạo bức tranh bằng lá cây (trẻ đi nhặt nhiều loại lá khác nhau ( lá tròn, dài, răng cưa,to, nhỏ ), phân loại lá theo đặc điểm. Sau đó tô màu một mặt với nhiều màu sắc khác nhau , rồi dán lên tờ giấy A3 hoặc A4 tạo thành bức tranh đẹp). Xâu hạt bằng hạt đậu đã luộc sơ qua mềm. Xâu vòng bằng cọng rau muống. Xếp hình các con vật bằng lá cây 2.5. Biện pháp 5: Phối hợp với phụ huynh Ở trường Mầm non, công tác phối hợp với gia đình trẻ để nâng cao chất lượng giáo dục là không thể thiếu. Để nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và nâng cao chất lượng hoạt động ngoài trời nói riêng, tôi đã luôn tạo ra được mối quan hệ mật thiết giữa giáo viên và gia đình trẻ, để gây ảnh hưởng công tác giáo dục ở trưởng đến gia đình. Thông qua các buổi họp phụ huynh, sau khi họp toàn trường, về lớp họp tôi đã phổ biến cho cha mẹ trẻ những kiến thức khoa học về nuôi dạy trẻ, tầm quan trọng của hoạt động ngoài trời tới sự phát triển nhân cách trẻ. Chính vì vậy, phụ huynh phải tạo điều kiện cho trẻ tham gia vào các hoạt động của gia đình, cung cấp cho trẻ những tri thức về thế giới xung quanh. VD : Cho trẻ cùng tham gia đi chơi “Công viên” trẻ có thể quan sát thế giới xung quanh. Trẻ được nhìn thấy các bác nhân viên chăm sóc cây như thế nào?, cho con vật ăn ra sao?. Không chỉ thế các bậc phụ huynh có thể cho trẻ đi chơi siêu thị, du lịch Ngoài ra có thể tận dụng ngay chính quang cảnh nhà ở của trẻ, của những người xung quanh cho trẻ quan sát. Sau mỗi lần đó cha mẹ cần hỏi trẻ về các sự việc diễn ra như thế nào? Qua đó giúp trẻ nhớ sâu những tri thức mới trẻ được trực tiếp quan sát. Trẻ sẽ áp dụng trải nghiệm trong các giờ chơi. Ngoài các buổi họp phụ huynh, tôi đã tận dụng các buổi đón, trả trẻ để trao đổi với phụ huynh, xây dựng góc tuyên truyền của lớp thông báo những nội dung hàng tuần, hàng tháng yêu cầu phụ huynh cần phối hợp. 3. Tính hiệu quả Hiệu quả kinh tế: Tận dụng nguyên vật liệu thiên nhiên và phế thải để tạo ra những đồ chơi hấp dẫn trẻ giúp tiết kiệm kinh phí cho GV và cho nhà trường. Lợi ích xã hội: Trẻ càng ngày tích cực tham gia vào các hoạt động ngoài trói với môi trường thiên nhiên, trẻ tiếp thu nhiều cái đẹp. Trẻ ngày càng mạnh dạn tự
14. 14 tin, thích tìm tòi khám phá những điều mới mẻ hơn trong cuộc sống. Vốn từ của trẻ phong phú hơn, do đó trẻ nhận thức thế giới xung quanh cũng như tiếp nhận tri thức dễ dàng hơn. Trẻ mạnh dạn tự tin hơn khi giao tiếp với mọi người xung quanh. Kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ được nâng cao rỏ rệt đặc biệt là tổ chức giờ chơi, hoạt động ngoài trời cho trẻ. Có thêm nhiều kinh nghiệm trong công tác phối hợp với phụ huynh để tạo cơ hội phát triển toàn diện về mọi mặt. Đa số các bậc phụ huynh đã nhận thức được tầm quan trọng của công tác giáo dục trẻ mầm non nói chung và vai trò của giờ chơi, hoạt động ngoài trời nói riêng trong việc giúp hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ Các bậc phụ huynh đã nhiệt tình phối kết hợp giúp giáo viên ủng hộ những nguyên vật liệu mở, sẵn có cùng cô làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho việc vui chơi ngoài trời của trẻ. Với những biện pháp đã triển khai thực hiện, kết quả cụ thể đạt được trên trẻ trong các hoạt động ngoài trời như sau: Đầu năm Cuối năm Chưa đạt Đạt yêu Chưa đạt Đạt yêu cầu STT Nội dung khảo sát yêu cầu cầu yêu cầu Tỉ Tỉ Tỉ Số Tỉ lệ Số Số Số lệ lệ lệ trẻ % trẻ trẻ trẻ % % % 1. Kỹ năng quan sát. 16/32 50 16/32 50 29/32 91 03/32 9 Kỹ năng phán đoán 2 11/32 34,4 21/32 65,6 26/32 81 06/32 19 suy luận. 3 Kỹ năng ngôn ngữ 14/32 44 14/32 56 27/32 84 05/32 16 4 Khả năng chú ý. 18/32 56 14/32 44 30/32 94% 02/32 06 4 Khả năng phối hợp 13/32 41 19/32 59 26/32 81 06/32 19 5 Mức độ hứng thú. 17/32 53 15/32 47 25/32 100 0 0 Qua bản thống kê ta thấy được tất cả các chỉ số kỹ năng tư duy khi hoạt động ngoài trời của trẻ đều đạt tỉ lệ cao hơn nhiều so với đầu năm C- PHẦN KẾT LUẬN Qua một năm thực hiện “Một số biện pháp giúp trẻ 3-4 tuổi tích cực hoạt động ngoài trời”, tôi nhận thấy: Hoạt động ngoài trời là một trong các hình thức tổ chức môi trường giáo dục cho trẻ mầm non phát huy được những ưu điểm qua các hoạt động như: giúp trẻ phát triển về các mặt đức, trí, thể, mỹ và lao động.
15. 15 Qua hoạt động đi dạo trẻ được trực tiếp quan sát các sự vật, hiện tượng trong tự nhiên, trong xã hội. Trẻ được tiếp xúc với thiên nhiên, hít thở không khí trong lành, được tắm nắng ban mai nhằm nâng cao sức đề kháng cho cơ thể trẻ. Qua các trò chơi vận động giúp cơ thể trẻ nhanh nhẹn, hoạt bát và phát triển một cách toàn diện về thể lực. Qua các trò chơi dân gian trẻ biết được một trong những bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam được lưu truyền qua các thế hệ sau. Qua hoạt động chơi tự do: Trẻ được cô hướng dẫn làm đồ chơi từ những nguyên vật liệu sẵn có ở địa phương như: lá cây nhằm rèn luyện cho trẻ tính kiên trì, nhẫn nại, phát triển tính tò mò, ham hiểu biết đặc biệt là tính sáng tạo ở trẻ. Chính vì vậy mà giáo viên mầm non cần phải quan tâm đến việc tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ để góp phần hoàn thành tốt mục tiêu và nội dung giáo dục mầm non, góp phần phát triển toàn diện cho trẻ. Đạt được kết quả như trên là nhờ sự chỉ đạo sát sao của các đồng chí lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo, của Ban giám hiệu đã quan tâm tạo điều kiện về cơ sở vật chất, sự đoàn kết quyết tâm của tất cả giáo viên tại lớp đã nỗ lực trong việc làm đồ dùng đồ chơi và nghiêm túc thực hiện hoạt động ngoài trời cho trẻ. Bên cạnh đó là sự quan tâm, phối hợp của các bậc phụ huynh tại lớp. 1. Phạm vi áp dụng của Sáng kiến tại cơ quan, đơn vị Sáng kiến đã được áp dụng tại trường Mầm non Thạnh phú 1, trong các lớp mẫu giáo, các biện pháp đã được nhân rộng và phát huy hết những ưu điểm, bởi vì các biện pháp dễ thực hiện và phù hợp với thực tế của lớp. như vậy, sáng kiến có thể vận dụng tốt ở các đơn vị trường mầm non trong huyện Cờ Đỏ và thành phố Cần Thơ 2. Điều kiện áp dụng và được triển khai, nhân rộng Các biện pháp trong sáng kiến được tôi áp dụng trên trẻ lớp tôi với những điều kiện về khả năng, trình độ và năng lực của giáo viên và cơ sở vật chất có sẵn của lớp học. Để nhân rộng sáng kiến cần tiếp tục phát huy các điều kiện sẵn có như: Nhà trường trang bị đồ dùng đồ chơi hoạt động ngoài trời đa dạng và phong phú, đầy đủ phục vụ giờ chơi, sân trường rộng sạch sẽ, đảm bảo an toàn cho trẻ hoạt động. Trường có khu “Vui chơi, phát triển vận động ngoài trời”. Các đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho trẻ vui chơi, hoạt động và làm quen với nhiều loại khác nhau, màu sắc hấp dẫn Trẻ thích tìm tòi khám phá. Cô cần tiếp thu kết quả nghiên cứu của các nhà giáo dục về phát huy tính tích cực hoạt động ngoài trời cho trẻ mầm non để có biện pháp tổ chức hoạt động cho trẻ một cách tốt nhất. Đặc biệt, giáo viên cần có sự tâm huyết với nghề, yêu nghề. Có trình độ năng lực làm việc, thường xuyên tìm tòi những hoạt động mới để hướng dẫn trẻ, sáng tạo, đổi mới phương pháp giảng dạy. Trẻ phát triển bình thường, chăm ngoan, lễ phép.
16. 16 Thạnh Phú, ngày 22 tháng 04 năm 2022 Người viết Phạm Thị Hoàng Ty XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM CẤP TRƯỜNG NĂM HỌC 2021 – 2022