SKKN Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo NH 2022-2023 (Nguyễn Thị Hồng Đào)

Nội dung text: SKKN Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo NH 2022-2023 (Nguyễn Thị Hồng Đào)

1. 1 MỤC LỤC Trang Mục lục ..1 A.PHẦN MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài................................................................................................ .2 1.1 Cơ sở lý luận của vấn đề......................................................................... .2- 3 1.2 Cơ sở thực tiễn của vấn đề...................................................................... .3 2.Giới hạn đề tài . .. ..3 B.PHẦN NỘI DUNG 1. Thực trạng của vấn đề.............................................................................. ...4-5 2. Các giải pháp cần thực hiện trong sáng kiến....................................... .. ...5-11 2.1. Giải pháp 1:Tạo môi trường hoạt động cho trẻ kể chuyện sáng tạo .. ... ..5 2.2. Giải pháp 2: Làm đồ dùng sử dụng trong các câu chuyện ..6 2.3.Giải pháp 3: Lồng ghép các môn học khác khi dạy trẻ kể chuyện sáng tạo ..6-7 2.4. Giải pháp 4: Dạy trẻ sử dụng đồ dùng trực quan .7-8 2.5. Giải pháp 5: Hướng dẫn trẻ kể chuyện sáng tạo .. ...... ... ..8-9 2.6. Giải pháp 6: Kết hợp với phụ huynh . .. ... 10 Những kết quả đạt được: ... . . . ...10-11 PHẦN C. KẾT LUẬN 1. Phạm vi áp dụng..................... .......... .. . .. ..11 2. Điều kiện áp dụng .. ....11-12
2. 2 A.PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Các bạn đã từng nghe nói đến phương pháp giáo dục Montessori và bà Maria chưa? Tôi chợt nhớ ra câu nói của bà “ Thời kì quan trọng nhất của cuộc đời không phải là ở độ tuổi đại học, mà là thời kì đầu tiên, giai đoạn từ khi sinh ra cho tới khi sáu tuổi” Vì thế có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là thực sự cần thiết và quan trọng. Giáo dục mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân “Mẫu giáo tốt, mở đầu nền giáo dục tốt”. Mục đích của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, nhận thức, thẩm mĩ, tạo điều kiện tốt để trẻ phát triển toàn diện, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách con người mới. Do đó, phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những mục tiêu quan trọng nhất của giáo dục mầm non. Ngôn ngữ chính là công cụ để trẻ giao tiếp, học tập và vui chơi. Ngôn ngữ giữ vai trò quyết định sự phát triển tâm lý trẻ và còn là phương tiện để giáo dục trẻ về đạo đức, tư duy nhận thức và các chuẩn mực hành vi văn hoá. Vì nhờ có ngôn ngữ, trẻ có thể nói lên những suy nghĩ, mong muốn của mình và mở rộng khả năng giao tiếp trong học tập cũng như vui chơi. Trẻ mầm non rất nhạy cảm với nghệ thuật ngôn từ, âm điệu, hình tượng của các bài hát, bài thơ, những câu chuyện cổ tích, thần thoại rất hấp dẫn đối với trẻ thơ. Chính vì vậy, cho trẻ tiếp xúc với văn học, cụ thể là hoạt động dạy trẻ kể chuyện là con đường phát triển ngôn ngữ cho trẻ tốt nhất. Thông qua hoạt động dạy trẻ kể chuyện, đặc biệt là kể chuyện sáng tạo sẽ giúp trẻ giúp trẻ phát triển tư duy, óc tưởng tượng bay bổng, phát triển khả năng mạnh dạn, phát triển ngôn ngữ mạch lạc, rõ ràng hơn. Kể chuyện sáng tạo giữ vai trò quyết định sự phát triển của tâm lý của trẻ, là phương tiện phát triển năng lực tư duy, sáng tạo, biết yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp để giáo dục trẻ một cách toàn diện bao gồm sự phát triển về đạo đức, tư duy nhận thức và các chuẩn mực hành vi văn hoá. Bản thân tôi là một giáo viên dạy trẻ 4- 5 tuổi, tôi luôn trăn trở làm thế nào để giúp các cháu phát triển tốt ngôn ngữ. Ngay từ đầu năm học 2022 – 2023, tôi đã đi sâu nghiên cứu và tích lũy sáng kiến kinh nghiệm với đề tài: “ Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 4- 5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo”. Tôi tin rằng thông qua việc dạy trẻ kể chuyện sáng tạo sẽ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, phát âm rõ ràng mạch lạc, vốn từ phong phú, biết trình bày ý kiến, suy nghĩ, kể về một sự vật hay sự kiện nào đó bằng chính ngôn ngữ của trẻ một cách nhanh nhất. Qua đó còn tạo cho trẻ phát triển năng lực, tư duy, óc tưởng tượng sáng tạo, biết yêu quý cái đẹp, hướng tới cái đẹp. 1.1 Cơ sở lý luận của vấn đề Sự phát triển ngôn ngữ xuất phát từ mục đích giao tiếp, nhận thức. Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ là một quá trình từ thấp đến cao với các giai đoạn mang
3. 3 những đặc trưng khác nhau tuỳ thuộc vào độ tuổi của trẻ, ở mỗi giai đoạn có sự kế thừa và phát triển những thành tựu của giai đoạn trước. Trẻ lứa tuổi mầm non đang trong quá trình phát triển về vốn từ. Vốn từ của trẻ phong phú thì mới có thể diễn đạt về các sự vật, hiện tượng xung quanh mình một cách phong phú, trẻ nói được nhiều loại mẫu câu hơn, dẫn đến trẻ phát triển lời nói được mạch lạc. Dạy trẻ lời nói là rèn khả năng tư duy ngôn ngữ và sử dụng lời nói để giao tiếp. Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ ở trường mầm non phụ thuộc vào các thành tựu tâm lý học, giáo dục học trẻ em, các kết quả nghiên cứu về đặc điểm tìm ra các phương pháp, biện pháp phù hợp với từng độ tuổi để dạy trẻ học nói một cách có hiệu quả. Trẻ 4- 5 tuổi đang ở giai đoạn tiếp tục hoàn hiện cấu trúc cơ quan phát âm và khả năng vận động của các bộ phận cơ quan phát âm. Ở giai đoạn này, sự phát triển ngôn ngữ mạch lạc chịu ảnh hưởng lớn của việc tích cực hoá vốn từ, ngôn ngữ của trẻ đã trở nên được mở rộng hơn, có trật tự hơn, mặc dù cấu trúc còn chưa hoàn thiện, khả năng nói trình bày ý nghĩa, hiểu ngôn ngữ hoàn cảnh của trẻ cũng đã bắt đầu phát triển. Trẻ từ 4- 5 tuổi trở đi, trẻ đã phát triển và thành thục với ngôn ngữ hơn, các lỗi câu đã giảm và trẻ bắt đầu tham gia sử dụng ngôn ngữ như là một phương tiện để tham gia vào cuộc sống xã hôi và giao tiếp với người khác, thể hiện nhu cầu của trẻ và thuật lại những trải nghiệm của chúng. 1.2 Cơ sở thực tiễn của vấn đề Được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường tôi đã trang bị mua sắm đồ dùng, đồ chơi dạy học đa dạng phong phú. Cùng với đó là sự quan tâm tạo điều kiện nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ giáo viên để giáo viên đi học trên chuẩn về chuyên môn, nâng cao về trình độ tin học, kỹ năng tạo hình thông qua các lớp học chuyên đề... Nhờ đó, chất lượng giảng dạy của đội ngũ giáo viên ngày một nâng cao, được phụ huynh tin tưởng, từ đó số trẻ ra lớp ngày một đông. 2.Giới hạn đề tài Đề tài “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo” giúp ngôn ngữ của trẻ phát triển, trẻ phát âm rõ ràng mạch lạc, vốn từ phong phú được thực hiện trong năm học 2022 – 2023 tại trường mầm non Thới Xuân nơi tôi công tác. PHẦN B: NỘI DUNG 1. Thực trạng vấn đề: Trường mầm non Thới Xuân là điểm trường đạt công nhận chuẩn quốc gia mức độ 1, nhiều năm liền trường đạt danh hiệu trường tiên tiến, có giáo viên giỏi cấp huyện và có những sáng kiến kinh nghiệm được công nhận và đã được áp dụng tại đơn vị. Năm học 2022 – 2023 tôi được nhà trường phân công dạy trẻ lớp Chồi 3, lớp có 25 trẻ: 14 nam, 11 nữ, 100% trẻ ngoan, đạt yêu cầu về thể chất, ngôn ngữ, tình
4. 4 cảm xã hội, biết cảm thụ cái hay cái đẹp. Đây là một thuận lợi lớn để tôi có thể rèn luyện phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua dạy trẻ kể truyện sáng tạo. Việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ là một trong những mục tiêu phát triển toàn diện cho trẻ mầm non. Do vậy là giáo viên dạy trẻ 4-5 tuổi tôi đã nhận thức rõ được tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Đặc biệt là thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo. Từ đó tôi đã đi sâu nghiên cứu và tìm ra “ Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo”. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện tôi đã gặp một số thuận lợi và khó khăn sau: Thuận lợi: - Luôn được hướng dẫn, chỉ đạo sát sao về chuyên môn của tổ khối và ban giám hiệu nhà trường. - Bản thân là giáo viên có trình độ chuẩn về chuyên môn, nhiệt tình yêu nghề mến trẻ. Có khả năng đọc kể diễn cảm cho trẻ nghe và biết định hướng cho trẻ kể chuyện sáng tạo có hiệu quả, tạo được môi trường hoạt động ở lớp tương đối phong phú. - Là một giáo viên tâm huyết với nghề, có lòng yêu thương trẻ, tận tình với công việc. Luôn luôn có ý thức phấn đấu vươn lên, thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu tài liệu như tạp chí, thông tin trên mạng, tham gia các lớp học bồi dưỡng chuyên môn do phòng tổ chức có liên quan đến việc chăm sóc và giáo dục trẻ để áp dụng vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hằng ngày. - Ban giám hiệu đã thường xuyên tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và các đợt lên chuyên đề văn học, hội thi đồ dùng đồ chơi cho chị em đồng nghiệp học tập và rút kinh nghiệm. - Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động kể chuyện được nhà trường quan tâm và trang bị khá đầy đủ. - Được sự tín nhiệm và tin cậy của phụ huynh. Phụ huynh luôn hưởng ứng tích cực các phong trào phát động của lớp. Khó khăn: Bên cạnh những thuận lợi thì cũng còn không ít những khó khăn mà khi tiến hành nghiên cứu thực nghiệm đề tài “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 4- 5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo ” tôi còn gặp phải đó là: - Số trẻ trong lớp quá đông, trong đó có 70% trẻ là dân tộc Khơme nên gặp nhiều khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ kể chuyện sáng tạo. - Chỉ có 20% trẻ biết kể chuyện sáng tạo do vốn từ của trẻ còn ít, ngôn ngữ nói chưa mạch lạc. 40% trẻ nói được câu phức. 20% trẻ hứng thú tham gia kể chuyện sáng tạo. 55% trẻ phát âm rõ rang mạch lạc.
5. 5 - Trong quá trình tổ chức hoạt động kể chuyện sáng tạo cô cho trẻ kể lại chuyện có sẵn trên nền tranh cô đã chuẩn bị hoặc xếp tranh theo gợi ý cô (áp đặt) và cung cấp nội dung cho trẻ kể nên việc hoạt động nhóm thường không có hiệu quả, chủ yếu trẻ cầm tranh để chuẩn bị lên xếp theo thứ tự đã được phân trước. - Giáo viên thường tổ chức hoạt động kể chuyện sáng tạo như một nội dung hỗ trợ cho hoạt động khác, không tổ chức như một hoạt động chính thức. 2. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề Với kết quả khảo sát trên, tôi thấy kỹ năng kể truyện sáng tạo, phát âm rõ ràng mạch lạc của trẻ không đồng đều, nhiều trẻ khả năng còn yếu và chưa mạnh dạn, chưa hứng thú. Từ đó tôi đã tìm tòi và đưa vào ứng dụng một số biện pháp sau đây: 2.1. Biện pháp 1: Tạo môi trường hoạt động cho trẻ kể chuyện sáng tạo. Môi trường là chiếc nôi để nuôi dưỡng những ý tưởng sáng tạo cho trẻ. Chính vì vậy, nếu cô tạo được môi trường cho trẻ hoạt động tốt thì sẽ kích thích trẻ phát triển ngôn ngữ, tham gia vào các hoạt động và kết quả đạt được rất cao. Vì thế ngay từ đầu năm học tôi đã đi sâu vào tạo môi trường bằng cách đưa hình ảnh nhân vật, tạo bối cảnh của các câu chuyện nổi bật vào góc văn học và một số góc trong và ngoài lớp học được thể hiện trên các mảng tường. Tôi cố gắng lựa chọn những nội dung câu chuyện phù hợp với trẻ, tìm và thể hiện các nhân vật như thế nào cho hấp dẫn. Màu sắc và hình thức thể hiện các nhân vật vừa dễ làm bằng các chất liệu dễ kiếm, vừa tận dụng được nhiều nguyên vật liệu phế thải. ( Góc kể chuyện cho bé ) Tạo môi trường cho trẻ kể chuyện sáng tạo là một việc làm vô cùng quan trọng bởi nó là chỗ dựa, là cơ sở vững chắc cho trẻ kể chuyện sáng tạo. Qua nội dung các bức tranh, các nhân vật, các con rối trẻ được xem và nói lên nhận xét của mình về các đồ dùng đó. Như vậy ngôn ngữ cuả trẻ được phát triển một cách phong phú và đa dạng. 2.2. Biện pháp 2: Làm đồ dùng sử dụng trong các câu chuyện
6. 6 Ngoài việc tạo những bức tranh trên mảng tường, tôi còn đi làm một số đồ dùng như: Một số con rối dẹt gắn kẹp ở phía dưới để trẻ có thể di chuyển được khi kể chuyện. (Ảnh rối tự làm) Trước khi cho trẻ đóng kịch tôi phải chuyển thể câu chuyện theo đúng nội dung, nhưng chuyển thành các mẩu đối thoại giữa các nhân vật và đọc cho trẻ nghe vài lần để trẻ nắm được nội dung câu chuyện và chính cô là người dẫn dắt câu chuyện khi trẻ đóng kịch cô cho trẻ được sáng tạo ngôn ngữ câu chuyện thành ngôn ngữ của trẻ thể hiện vai mình đóng. Qua thời gian sử dụng những chiếc mặt nạ này tôi thấy các cháu diễn rất thoải mái vì trong quá trình diễn trẻ vẫn nhìn thấy và nghe rất rõ tiếng của bạn giúp trẻ rất thích thú sáng tạo thể hiện bằng những mẩu đối thoại giữa các nhân vật. Tôi cố gắng làm nhiều đồ dùng giúp trẻ hoạt động thật thoải mái, gây sự hứng thú ở trẻ. Các khuôn mặt có thể thay đổi tuỳ theo nội dung, nhân vật của câu chuyện trẻ kể 2.3. Biện pháp 3: Lồng ghép các môn học khác khi dạy trẻ kể chuyện sáng tạo. Với lời kể diễn cảm, hấp dẫn đã làm rung động người nghe, nhưng biết tích hợp các môn học khác thì còn hay hơn vì nó làm thay đổi không khí, làm thay đổi trạng thái khi kể chuyện. Bằng những lời ca, lời đối thoại, những câu đố, những bài đồng dao, ca dao hay một số trò chơi xen lẫn. (Trò chơi chi chi chành chành) (Trò chơi mèo đuổi chuột) *Âm nhạc: là môn bổ trợ cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, dễ gây ấn tượng cho người xem, vì thế tôi cho trẻ hát thuộc các bài hát về các con vật “Chú ếch con ”, “gà trống, mèo con và cún con” “Đố bạn ”, “” giúp trẻ khi kể chuyện về con vật nào trẻ có thể hát về các con vật đó phù hợp với nội dung câu chuyện.
7. 7 *Trò chơi : là hình thức chuyển tiếp logic trong tiết dạy tạo tâm lý thoái mái cho trẻ mà các tiết dạy thường áp dụng. Cho trẻ chơi một số trò chơi nhẹ: tôm cua cá, ngửi hoa, trời nắng trời mưa, tạo dáng *Tạo hình : là môn học được lồng ghép nhiều giúp trẻ kể chuyện sáng tạo Như từ những bài vẽ của trẻ, trẻ có thể kể thành những câu chuyện sáng tạo của mình dưới sự gợi ý, hướng dẫn của cô giáo. Hay từ những viên đất nặn hoặc những tấm bìa màu trẻ nặn, xé dán thành những nhân vật nghộ nghĩnh, đáng yêu. Từ đó cùng với sự hướng dẫn của cô giáo trẻ có thể kể thành những câu chuyện sáng tạo hấp dẫn . Việc tích hợp các môn học khác, các trò chơi vào cho trẻ kể chuyện sáng tạo là việc cung cấp thêm một số kiến thức bổ trợ cho câu chuyện sinh động hơn. Ở lứa tuổi này tâm lý của trẻ thường mau nhớ chóng quên. Vì vậy vào giờ đón trả trẻ tôi đưa trẻ vào góc văn học để hướng dẫn trẻ kiến thức mới và củng cố kiến thức cũ. Đây là hình thức cho trẻ trải nghiệm những gì mình có sẵn và học tập ở cô và bạn, trẻ cảm thấy thoải mái và tự tin hơn. 2.4. Biện pháp 4: Dạy trẻ sử dụng đồ dùng trực quan. Dạy trẻ sử dụng rối tay: Dạy trẻ sử dụng rối theo từng nhân vật trong câu chuyện, kết hợp với lời nói, ngôn ngữ biểu cảm cùng với cách diễn rối qua cử động của các con rối. ( Trẻ sử dụng rối tay) Dạy trẻ ghép tranh kể chuyện: Chọn những tranh mà trẻ thích ghép thành một dải câu chuyện sau đó kể từng tranh kết hợp với lời nói chỉ dẫn thông qua các nhân vật trong tranh. Ảnh trẻ ghép tranh truyện
8. 8 - Dạy trẻ lựa chọn và gộp các nhân vật để sáng tạo ra một câu chuyện mới: Trẻ tự chọn những nhân vật mà trẻ thích, sau đó gộp các nhân vật với nhau theo trí tưởng tượng của mình tạo thành một câu chuyện mới. - Dạy trẻ kể chuyện bằng sa bàn: Chọn những nhân vật mà trẻ thích kết hợp di chuyển các nhân vật đó trên sa bàn. Nói đến đâu đưa nhân vật ra đến đó, lời kể đi theo nhân vật sử dụng. (Cô kể chuyện bằng sa bàn) 2.5. Biện pháp 5: Hướng dẫn trẻ kể truyện sáng tạo Hướng dẫn trẻ kể truyện sáng tạo bao gồm các bước cơ bản sau: Bước 1: Giới thiệu cho trẻ nhân vật cô đã chọn là những nhân vật nào? Bước 2: Nghe cô kể mẫu chuyện sáng tạo của cô, cô sử dụng rối kể 1 lần. Đàm thoại với trẻ về câu chuyện của cô ( tên nhân vật, đặc điểm nhân vật, yêu cầu trẻ đặt tên cho câu chuyện ). Bước 3: Trẻ đi chọn đồ dùng trực quan mà trẻ yêu thích. Cô gợi mở ý tưởng cho trẻ bằng cách mượn một con vật mà trẻ đã chọn và kể ngắn gọn vài câu để trẻ biết cách kể chuyện sáng tạo Bước 4: Trẻ kể chuyện sáng tạo theo nhóm, cá nhân. Cô cho trẻ đánh giá và nhận xét câu chuyện của bạn kể. Theo dõi cách sử dụng đồ dung trực quan của trẻ để cô góp ý nhận xét. Sau đây là một số câu chuyện của trẻ khi thực hiện kể chuyện sáng tạo với chủ đề “ Động vật, Thực vật ”: * Kể truyện sáng tạo chỉ sử dụng ngôn ngữ: Tôi lấy bối cảnh trong một khu rừng có rất nhiều con vật chung sống với nhau rất vui vẻ và gợi ý câu truyện như sau: Vào một ngày đẹp trời, các con vật rủ nhau đi chơi: Lợn, Mèo và Thỏ, Lợn con đi một mình trước, bỗng có một con sói xuất hiện, Lợn con sợ quá khóc hu hu: Giúp tớ với , Nhũng chú chim trên cây cất tiếng hót gọi mọi người đến cứu, Mèo và Thỏ đang chơi bên cạnh đã chạy đến đuổi sói đi.Từ đấy Lợn không dám đi một mình nữa mà rủ các bạn đi cùng với . Bé Diệp Vi kể câu chuyện như sau: Có một chú Lợn vàng rất tham ăn Lợn vàng thường hay đứng sát cạnh hồ rình bắt những con cá để ăn, lúc nào bụng cũng căng tròn như cái đĩa, vì sợ mọi người xin đồ ăn của mình lên Lợn thường đi một mình không chơi với ai cả còn hai mẹ con nhà Lợn hồng thì lại rất thảo có gì ngon là mời nhau ăn chung và còn rủ thêm hai mẹ con nhà Voi đi kiếm thức ăn cùng. Một hôm Lợn vàng bị Hổ đuổi khỏi hồ thế là bụng đói không biết kiếm gì để ăn
9. 9 may mà gặp hai mẹ con Lợn hồng chia cho ít thức ăn. Từ đấy Lợn vàng chơi thân với Lợn hồng và có gì ngon đều chia cho Lợn hồng và Voi. * Kể truyện sáng tạo có sử dụng kết hợp với các con rối: Bé Ngọc và bé Khánh sau một hồi chọn lựa cháu đã chọn cho mình một con Chó và một con Lợn câu chuyện cháu kể như sau: Chó là người bạn thân nhất của Lợn, sau giờ học Chó rủ Lợn đi chơi. + Chó: Hết giờ rồi chúng mình đi chơi đi? + Lợn: Ừ nhưng chúng mình sẽ đi chơi ở đâu bây giờ? +Chó: Chúng mình vào rừng chơi nhé ở đó có nhiều hoa nhiều bướm vui lắm. + Lợn: Nhưng tớ sợ lắm, tớ không đi đâu. Mẹ tớ dặn tan học phải về nhà ngay không được đi chơi + Chó con nghĩ một lúc: Ừ, mẹ tớ cũng dặn như thế, thôi chúng mình cùng về nhà ngay nào! Trong câu chuyện này các cháu biết phối hợp nhịp nhàng khi sử dụng rối. Các cháu đã biết kết hợp với nhau sử dụng các nhân vật phù hợp ăn khớp với lời kể. Ngôn ngữ của các cháu được thể hiện một cách rất tự nhiên và phong phú. * Kể chuyện theo đồ chơi Cho trẻ sưu tầm các loại đồ chơi và chọn loại đồ chơi mà trẻ thích. Sau đó, trẻ dùng đồ chơi đó để kể lại một câu chuyện theo trí tưởng tượng và suy nghĩ của mình một cách độc lập, hoặc cho các trẻ kết hợp đồ chơi với nhau và cùng nhau kể một câu chuyện mà trong đó trẻ tự tạo ra lời thoại phù hợp với nhân vật là đồ chơi của mình. Tôi còn cùng trẻ sáng tạo ra rất nhiều chuyện tranh bằng chính sản phẩm của học sinh vẽ sau những giờ học tạo hình, văn học cho trẻ cắt thành những bộ phận rời sau đó dùng bút chép chuyện sáng tạo theo ý cô chữ xen kẽ tranh vẽ hình con vật cắt dời của cô và trẻ những từ nào trong chuyện có thể dùng tranh rời của trẻ được thì cô tận dụng tối đa dán vào tranh theo trình câu chuyện cô nghĩ ra khi tranh đã xong cô kể mẫu cho trẻ nghe một lần khi kể chuyện cô lưu ý nét mặt , giọng nói, ngữ điệu, chữ nghĩa chứa đựng trong các từ, các câu nói dần dần trẻ cũng biết thể hiện những cảm xúc khác nhau của mình tiếp theo cô gọi trẻ lần lượt lên kể theo sự sáng tạo của mình. * Kể truyện sáng tạo sử dụng tranh, ảnh: Ngoài những câu chuyện có trong chương trình, tôi còn sưu tầm một số bộ chuyện tranh ngoài chương trình để đưa vào giảng dạy có những chuyện phù hợp với chủ đề tôi đưa vào giờ học chính. Tôi còn sử dụng rất hiệu quả tranh họa báo, tạp chí muốn sử dụng các loại báo, tạp chí hiệu quả tôi phải lựa chọn hững tranh có nội dung phong phú màu sắc đẹp phù hợp với nhận thức của trẻ, lần lượt cho trẻ xem tranh sau đó yêu cầu trẻ miêu tả những chi tiết trong tranh. Tôi chọn những câu chuyện có các nhân vật trẻ yêu thích và vẽ thành tranh khổ to theo câu chuyện đó. Khi vẽ tôi đã phải nghĩ sẽ vẽ như thế nào để giúp trẻ có
10. 10 thể sáng tạo được nhiều cách kể khác nhau mà vẫn có nội dung liên hoàn giúp trẻ dễ kể. Cho trẻ kể chuyện theo tranh trang trí ở góc. 2.6. Biện pháp 6: Kết hợp với phụ huynh: Để có được sự ủng hộ của phụ huynh, trong cuộc họp phụ huynh đầu năm tôi đã nêu tầm quan trọng của lĩnh vực phát triển ngôn ngữ cho trẻ, đặc biệt là thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo. Đồng thời, qua bảng thông báo của lớp, hàng tuần tôi thường dán lên bảng những bài thơ, câu chuyện để phụ huynh kịp thời nắm bắt nội dung truyện, thơ và giúp con nhớ được câu chuyện, bài thơ. Tuyên truyền với phụ huynh tích cực trò chuyện với trẻ, cho trẻ nghe qua băng đĩa, hoặc kể cho trẻ nghe những câu chuyện cổ tích, thần thoại, những bài đồng dao, khi trẻ được nghe sẽ phát triền và làm giàu vốn từ cho mình nhằm giúp có nhiều ý tưởng cho kể chuyện sáng tạo. Đối với những trẻ tiếp thu chậm tôi trực tiếp trao đổi với phụ huynh để cùng đưa ra những biện pháp để trẻ tiếp thu kiến thức một cách tốt nhất. 3.Tính hiệu quả 1. Hiệu quả kinh tế Như vậy, qua một năm đi sâu và thực hiện nghiên cứu tài liệu, kinh nghiệm của bản thân, sự ủng hộ tích cực của các bậc cha mẹ đã giúp tôi đạt được một số kết quả và tiến hành đề tài “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 4-5 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo” .Tôi đã tìm ra những biện pháp tích cực phù hợp để phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Kết quả cho thấy trong năm học lớp tôi đã có những tiến bộ rõ rệt. Trẻ thỏa sức sáng tạo trong việc sử dụng ngôn ngữ. 2. Hiệu quả xã hội *Đối với trẻ: - Trẻ hứng thú tham gia tham gia kể chuyện sáng tạo. - Trẻ biết phát âm rõ ràng. Biết thể hiện ngôn ngữ phù hợp với nhân vật và hoàn cảnh của câu chuyện, biết kể chuyện sáng tạo thông qua hình ảnh và nhân vật. - Có tinh thần đoàn kết và tính hợp tác cùng nhau khi thực hiện thể hiện vai nhân vật trong các câu chuyện. - Vốn từ của trẻ được mở rộng thông qua các hoạt động khác nhau, đặc biệt qua các trò chơi ngôn ngữ, trò chuyện, đàm thoại giữa cô và trẻ, trẻ với trẻ. *Đối với giáo viên -Tôi thấy mình đã nâng cao được phong cách nghệ thuật lên lớp, giọng kể được trau dồi diễn cảm, thu hút trẻ hứng thú tham gia vào tiết học. -Tôi đã rút ra được nhiều kinh nghiệm qua cách dạy trẻ kể chuyện sáng tạo, sưu tầm được nhiều truyện tranh, học thuộc nhiều truyện ngoài chương trình. -Tạo được môi trường cho trẻ hoạt động tốt ở các góc, đặc biệt là góc văn học. -Tôi đã tận dụng các nguyên vật liệu sẵn có, dễ tìm để tạo ra nhiều loại rối phong phú, đa dạng, sử dụng có hiệu quả trong việc dạy trẻ kể chuyện sáng tạo.
11. 11 - Các tiết dạy kể chuyện sáng tạo tôi tham gia lên chuyên đề của trường và các hội thi do trường tổ chức tôi đều được xếp loại giỏi. *Đối với phụ huynh - Phụ huynh nhận thức ra được tầm quan trọng của việc dạy trẻ kể chuyện sáng tạo để phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Cuối năm hầu hết phụ huynh rất phấn khởi vì nhận thấy con em mình kể được rất nhiều chuyện hay và sáng tạo, bạo dạn tự tin khi đứng trước đông người biết quan tâm chia sẻ đến mọi người xung quanh, đặc biệt các cháu ngoan hơn, và rất thích đi học. PHẦN C. KẾT LUẬN 1.Phạm vi áp dụng. Phát triển ngôn ngữ cho trẻ qua các hoạt động dạy trẻ kể chuyện sáng tạo là một việc làm thiết thực nhất trong chương trình đổi mới hiện nay, đòi hỏi cô giáo phải có sự sáng tạo linh hoạt khi dạy trẻ, phải có sự kiên trì rèn luyện giữa cô và trẻ thì sẽ đem lại kết quả cao. Sáng kiến này đã được áp dụng tại đơn vị tôi đang công tác: Trường Mầm non Thới Xuân. Sáng kiến này có thể áp dụng trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, cụ thể là chăm sóc giáo dục cho trẻ 4- 5 tuổi. 2.Điều kiện áp dụng. Để áp dụng sáng kiến này cần phải đảm bảo các điều kiện: Cô luôn tạo môi trường tốt để trẻ được hoạt động tích cực, được nói, được thể hiện khả năng ngôn ngữ của từng trẻ. Luôn sáng tạo trong việc trang trí lớp tạo môi trường cho trẻ hoạt động Cần phải có kinh nghiệm và nắm vững về tâm sinh lí của trẻ theo lứa tuổi Chịu khó sưu tầm, học hỏi, nâng cao về trình độ chuyên môn và kiến thức. Luôn kết hợp nhịp nhàng với giáo viên ở cùng lớp trong các hoạt động giáo dục và chăm sóc nuôi dưỡng trẻ. Nhận thức được tầm quan trọng của việc đổi mới hình thức tổ chức giáo dục trẻ. Nhất là tầm quan trọng của phát triển ngôn ngữ cho trẻ qua các hoạt động dạy trẻ kể chuyện sáng tạo trong chương trình đổi mới hiện nay Biết vận dụng đa dạng các phương pháp dạy trẻ. Dạy trẻ bằng tranh, đồ dùng trực quan, làm sách Sáng kiến này có thể áp dụng cho tất cả các lớp ở trường mầm non, kể cả những lớp ở trường mầm non vùng sâu, vùng xa, trường mầm non có diện tích chật hẹp. Những biện pháp mà sáng kiến đưa ra đều dễ thực hiện và đơn giản, chỉ cần giáo viên năng động, nhiệt tình, yêu nghề mếm trẻ thì việc áp dụng và nhân rộng sáng kiến là hoàn toàn khả thi. Trên đây là một số sáng kiến kinh nghiệm mầm non của tôi đã triển khai thực hiện. Tôi đã áp dụng ở lớp Chồi 3 trường mầm non Thới Xuân và thu được kết quả tốt. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các cấp lãnh đạo, chị em đồng
12. 12 nghiệp để đề tài này ngày một hoàn thiện hơn, thực hiện tốt hơn trong năm học tiếp theo. DUYỆT CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM Thới Xuân, ngày 10 tháng 4 năm 2023 SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Người thực hiện Nguyễn Thị Hồng Đào