SKKN Nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non NH 2020-2021 (Nguyễn Thị Thu Thảo)

Nội dung text: SKKN Nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non NH 2020-2021 (Nguyễn Thị Thu Thảo)

1. BÀI BÁO CÁO - 1. T ự v sự ế ủ b ệ p áp Khi nhắc tới trò chơi dân gian có lẽ trẻ em là đối tượng được nói tới nhiều nhất. Đối với trẻ 5-6 tuổi nói riêng và trẻ mầm non nói chung không thể thiếu vì trò chơi dân gian giúp cho trẻ không những phát triển khả năng sáng tạo, tư duy, sự khéo léo, rèn luyện sức khoẻ mà còn là bài học giúp trẻ hiểu và thêm yêu nền văn hoá dân tộc cũng như bồi đắp thêm tình yêu gia đình, quê hương, đất nước. Trò chơi dân gian thường đơn giản, dễ chơi, phổ biến rộng rãi, không chịu sự ràng buộc một cách nghiêm ngặt về số lượng, không gian và thời gian. Dù bất cứ nơi đâu, trong gia đình, tại trường học hay trên đường làng đều có thể tổ chức được các trò chơi dân gian phù hợp. Thông qua trò chơi dân gian trẻ được tiếp xúc với cuộc sống và xã hội của con người Việt Nam, giúp trẻ lĩnh hội được những kinh nghiệm lịch sử xã hội và nền văn hóa của dân tộc ta. Mặt khác, trò chơi dân gian mang tính cộng đồng rõ nét, trong khi chơi trẻ phải biết hợp tác cùng nhau để thực hiện nhiệm vụ chơi chung. Đây chính là môi trường để rèn luyện kỹ năng hợp tác, tập cho trẻ biết ứng xử và tham gia vào hoạt động cộng đồng với tư cách là con người xã hội. - Năm học 2020- 2021, tôi được phân công dạy lớp lá 2 với 31 trẻ. Trẻ lớp tôi mạnh dạn tự tin, thích tham gia các trò chơi, đặc biệt rất thích chơi các trò chơi dân gian. Được sự quan tâm chỉ đạo của nhà trường về chuyên môn, cơ sở vật chất, tài liệu tham khảo, đồ dùng đồ chơi để tổ chức trò chơi dân gian. Phụ huynh luôn nhiệt tình hỗ trợ các nguyên vật liệu cho lớp hoạt động. - Bên cạnh những thuận lợi thì trường còn những khó khăn như sau: + Một số cháu chưa qua trường lớp mẫu giáo 4 – 5 tuổi nên nề nếp chưa đồng đều, nhút nhát chưa tham gia hoạt động tích cực. Các cháu tuy cùng độ tuổi nhưng khả năng tiếp thu của trẻ không đồng đều. + Nhà trường tuy có trang bị đầy đủ về cơ sở vật chất nhưng vẫn còn thiếu một số đồ dùng đồ chơi nên dẫn đến việc tổ chức trò chơi dân gian chưa đa dạng và đạt kết quả cao.
2. + Một bộ phận giáo viên khi tổ chức các giờ hoạt động còn mang tính áp đặt chưa chú trọng vào tâm lý trẻ, chưa tạo nhiều cơ hội để trẻ trải nghiệm. Việc sử dụng các trò chơi còn sơ sài mang tính hình thức. Điều này hạn chế sức hấp dẫn và tính giáo dục của trò chơi dân gian đối với trẻ em, chưa phát huy hết vai trò dẫn đến trẻ quay lưng lại với ca dao, đồng dao, trò chơi dân gian. + Hầu hết phụ huynh đều làm nông, nên chưa quan tâm đúng mức đến việc phối hợp với nhà trường trong công tác nuôi dưỡng, giáo dục trẻ. Một số ít phụ huynh có xu hướng cho trẻ tham gia các đồ chơi hiện đại hơn là các trò chơi dân gian. Vì vậy, bản thân là một giáo viên đã thôi thúc tôi chọn đề tài “Nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non để nghiên cứu. 2. Cá b ệ p áp ế ả q yế v đ Từ những thực trạng nêu trên, tôi nhận thấy trò chơi dân gian là một phương tiện hữu ích giúp trẻ phát triển tình cảm, thể chất tuy nhiên chưa được phát huy hết vai trò. Chính vì lí do đó đã làm tôi trăn trở lựa chọn những biện pháp nhằm nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian tại lớp tôi như sau: 1. B ệ p áp : Lựa chọn, s t m các trò dân gian phù h p với các chủ đ và ủ . Điểm đặc biệt của trò chơi dân gian trẻ em Việt Nam là hầu hết các trò chơi gắn liền với các bài đồng dao. Các trò chơi dân gian vô cùng phong phú về thể loại, nội dung, hình thức thể hiện Vì vậy muốn đưa và o dạy trẻ, người giáo viên phải nghiên cứu lựa chọn, sưu tầm cho phù hợp chủ đề và lứa tuổi của trẻ lớp mình về nội dung, hình thức giáo dục để trẻ yêu thích và tham gia tích cực vào các trò chơi dân gian, các bài hát dân ca, hò, vè. Từ đó, góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt động giáo dục. Không những giáo viên lựa chọn các trò chơi dân gian phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ lớp mình, mà còn căn cứ vào kế hoạch thực hiện các hoạt động theo các chủ đề, tôi đã lựa chọn, sưu tầm những trò chơi dân gian và tổ chức chơi theo chủ đề. Ví dụ: Chủ đề “Lớp lá chúng mình (Chi chi chành chành, kéo co). Chủ đề “Bản thân của bé (Nu na nu nống, dung dăng dung dẻ). Chủ đề “Những nghề gần gũi (kéo cưa lừa xẻ, nhảy lò cò . ) Khi lựa chọn các trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, chúng tôi thực hiện theo các tiêu chí sau:
3. + Trò chơi không quá đơn giản nhưng cũng không quá phức tạp. + Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi dễ kiếm, dễ tìm. + Giúp củng cố tư duy, ngôn ngữ, vận động, kỹ năng cho trẻ. + Gây được hứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ. + Có sự tham gia của tập thể lớp hoặc nhóm trẻ trong lớp. Từ những tiêu chí trên, chúng tôi đã lựa chọn các trò chơi phù hợp cho trẻ 5 – 6 tuổi: “mèo đuổi chuột , “kéo co , “rồng rắn lên mây , “Ô ăn quan . Khi tổ chức các trò chơi này chúng tôi nhận thấy rằng trẻ rất hào hứng khi tham gia chơi, thông qua các trò chơi dân gian cũng giúp trẻ phát triển thể chất như với trò chơi “Mèo đuổi chuột trẻ đóng giả làm những chú mèo và chuột chạy đuổi nhau đã phát triển cơ chân cho trẻ, hay với trò chơi “kéo co trẻ phải dùng sức của mình dồn vào bàn tay để kéo từ đó cũng giúp trẻ phát triển cơ tay. Trong khi chơi các trò chơi này trẻ phải biết hợp tác cùng nhau để thực hiện nhiệm vụ chơi chung. Đây chính là môi trường để rèn luyện kỹ năng hợp tác nhóm, tập cho trẻ biết ứng xử và tham gia vào hoạt động cộng đồng với tư cách là con người xã hội. 2. B ệ p áp: Lê kế ẩ bị ớ k gian 2.1.C ọ đị đ ể Mỗi trò chơi dân gian có một cách chơi và luật chơi khác nhau. Có những trò chơi vận động mang tính tập thể rất cao, thường có số lượng người tham gia chơi lớn và đòi hỏi địa điểm chơi phải có diện tích rộng vì vậy chúng tôi thường tổ chức cho trẻ chơi vào giờ hoạt động ngoài trời ở trẻ chơi ngoài sân trường - một địa điểm rộng rãi thoáng mát khi trẻ chơi, trẻ chạy không bị gò bó.
4. Ví dụ: Trò chơi “Rồng rắn lên mây Nhưng lại cũng có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏ như: “Chi chi chành chành , “Tập tầm vông , “Ô ăn quan , “kéo cưa lừa xẻ chúng tôi có thể kết hợp tổ chức cho trẻ chơi trong giờ hoạt động góc, hoạt động chiều và có thể tổ chức trong lớp học.
5. Chính vì vậy tôi cần nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi. 2.2. C ẩ bị đồ ù , đồ Muốn trẻ hứng thú tham gia trò chơi thì đồ dùng đồ chơi của các trò chơi dân gian cũng vô cùng đa dạng và phong phú, mang tính đặc trưng và được thiết kế dựa vào cách chơi và luật chơi của từng trò chơi. Trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó, chúng tôi phải tìm hiểu kỹ lưỡng về luật chơi, cách chơi cũng như việc có hay không có đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi để từ đó có thể chuẩn bị đầy đủ các yếu tố cần thiết cho trò chơi. Ví ụ: Trò chơi “ô ăn quan không thể diễn ra nếu thiếu những viên đá hoặc sỏi để làm quân. Hay đơn giản như trò chơi “Bịt mắt bắt dê cũng không thể được tổ chức nếu không có dải vải hoặc dải khăn bịt mắt 2.3. D y đọ ộ đồ Một đặc điểm đặc trưng của trò chơi dân gian đó là khi chơi trẻ không bao giờ chỉ thực hiện các vận động chơi của mình mà chúng thường vừa chơi vừa hát hoặc đọc lời đồng dao nào đó. Các bài đồng dao đó khiến cho không khí chơi vui vẻ, nhộn nhịp hơn. Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao. Chính vì vậy chúng tôi thường cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân gian trước khi hướng dẫn trẻ chơi mọi lúc mọi nơi như khi đón trẻ, trả trẻ, hoạt động chiều.... Khi trẻ đã thuộc lời đồng dao việc hướng dẫn tổ chức trẻ chơi rất nhanh và đơn giản. Vì được làm quen với bài đồng dao của các trò chơi dân gian mọi lúc mọi nơi như vậy trẻ nào cũng thuộc đồng dao vì thế khi trẻ chơi rất hứng thú và tích cực tham gia chơi. Trẻ càng thuộc bài đồng dao càng đọc to, khi trẻ đọc to trẻ lại càng hứng thú chơi từ đó chất lượng chơi các trò chơi dân gian được nâng lên rõ rệt. Ví dụ như: Trò chơi “rồng rắn lên mây , trẻ hát “rồng rồng rắn rắn – mày cắn đuôi tao – tao cắn đuôi mày – hỏi thăm thầy thuốc có nhà hay không . Câu hát dường như chẳng có mạch ý nào rõ ràng, nhưng thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành. 3.B ệ p áp: T ô q độ H độ Tận dụng không gian rộng và thoáng, tôi tổ chức cho trẻ chơi các đồ chơi ngoài trời vận động nhằm rèn luyện và phát triển thể lực cho
6. trẻ như: “Rồng rắn lên mây , “Nhảy dây , “Nhảy lò cò Thông qua từng hoạt động tôi tích hợp có hiệu quả nội dung nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian. Tôi căn cứ vào nội dung của từng hoạt động để tích hợp một cách hài hoà, không ôm đồm. Trò chơi dân gian dành trẻ em rất phong phú, không chỉ nhiều về số lượng mà còn đa dạng về thể loại. Trò chơi phân loại như sau: - T vậ độ Gồm các trò chơi trẻ em vận động chân tay, chạy, nhảy, gây không khí vui nhộn và sinh động như: "Bịt mắt bắt dê", "Rồng rắn lên mây"... Những trò chơi mà trẻ mô phỏng, bắt chước các hoạt động sinh hoạt hàng ngày của người lớn như cày ruộng, gặt lúa... Có tác dụng phát huy mạnh trí tưởng tượng của trẻ em. Trẻ hóa thân ,nhập vai thành những người lớn mà trẻ thích. Nhờ đó trẻ nhập vai vào các mối quan hệ xã hội, học cách ứng xử giữa con người với nhau. - T ĩ : Đó là những trò chơi nhằm phát triển trí tuệ cho trẻ, dạy cho các cháu biết quan sát, tính toán (Ví dụ: "Ô ăn quan" giúp phát triển trí tuệ cho trẻ). Có những đồ chơi trẻ tự tay làm nên bằng vật liệu tự nhiên (xếp lá dừa, xé lá chuối làm con cào cào). Những trò chơi này giúp cho đôi bàn tay trẻ khéo léo hơn, phát huy trí tưởng tượng, óc sáng tạo, khơi dậy khiếu thẩm mỹ cần thiết cho cuộc sống và lao động sau này. Cá độ k á Từ những đặc điểm trên, tôi chú ý lựa chọn và tổ chức các trò chơi dân gian cho phù hợp với tính chất của từng hoạt động. Mỗi hoạt động của trẻ đều nhằm đạt được một mục đích nhất định. Nếu như hoạt động chung được tổ chức nhằm cung cấp các kiến thức, rèn kĩ năng cho trẻ thì hoạt động ngoài trời lại giúp trẻ được gần gũi với thiên nhiên, khám phá các hiện tượng tự nhiên và phát triển thể chất; hay như ở hoạt động góc trẻ lại được mở rộng thêm về kinh nghiệm sống và kỹ năng chơi theo nhóm. 4. B ệ p áp: Tuyên truy n, phối kết h p với phụ huynh v việc ớng dẫn trò dân gian cho tr Nhiều bậc phụ huynh ngày nay đã quên mất tầm quan trọng của các trò chơi dân gian. Khi đón trẻ về nhà, nhiều phụ huynh thường cho trẻ xem các băng đĩa hoạt hình, siêu nhân, các trò chơi điện tử, đã lãng quên bản sắc dân gian của dân tộc. Gia đình và nhà trường là nhân tố quan trọng trong việc hình thành nhân cách
7. cho trẻ. Việc giáo dục trẻ phải kết hợp giữa gia đình và nhà trường mới đạt được kết quả tốt. Chính vì vậy tôi đã tuyên truyền và kết hợp với phụ huynh đưa ra những biện pháp cụ thể sau: 4.1. ố vớ ữ p ụ y k ô ó q ớ v ệ ă só : Tôi tìm nhiều hình thức để trao đổi như: Trao đổi qua ông bà, gọi điện thoại, in những bài đồng dao và những trò chơi dân gian để gửi về nhà cho phụ huynh đọc và dạy trẻ chơi. 4.2. ố vớ ữ p ụ y q đế - Tôi thường xuyên trao đổi cùng các bậc phụ huynh về tầm quan trọng của các trò chơi dân gian trong phát triển thể chất và trao đổi về các bài mà tôi đã cải biên để phù hợp với các nội dung giáo dục, kết hợp dạy trẻ tại gia đình. - Giờ trả trẻ tôi gửi các bài đồng dao mục đích tham gia trò chơi trong ngày của trẻ để phụ huynh về nhà dạy trẻ chơi. Tôi trao đổi và cùng phụ huynh sưu tầm nguyên vật liệu làm đồ dùng đồ chơi của trò chơi dân gian. - Tôi đưa các bài đồng dao của những trò chơi dân dan mà tôi đã cải biên vào góc tuyên truyền ngoài cửa lớp để mỗi khi phụ huynh đến đón con có thể học thuộc về nhà sẽ dạy con của mình. - Tôi thường tranh thủ thời gian đọc sách, tìm những trò chơi dân gian hay dạy trẻ. Ngoài ra, tôi đã phối hợp cùng phụ huynh để sưu tầm, thu gom các nguyên vật liệu để tạo ra những đồ chơi cho những trò chơi dân gian cho trẻ 5. T á ộ ở ớp Tôi tổ chức các hội thi để chào mừng các sự hiện, lễ hội, ở lớp cho trẻ lớp tôi tham gia như: kéo co, nhảy bao, đua thuyền trên cạn Khi tham gia hội thi trẻ hứng thú hơn và thông qua các hội thi giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, nâng cao nhận thức, phát triển thế chất ở trẻ. Ví dụ: Khi tham gia hội đua thuyền trên cạn trẻ sẽ được hóa thân thành các cô chú làm nhiệm vụ chèo thuyền, thể hiện sự đoàn kết khi chơi. 3. ế q ả đ đ Qua thời gia áp dụng biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ tại lớp thì tôi nhìn thấy lớp tôi có sự thay đổi rõ rệt và đạt được kết quả rất cao như:
8. ố vớ á v ê Chúng tôi đã sưu tầm được rất nhiều trò chơi dân gian đa dạng, phong phú. Khi đã lựa chọn được theo các chủ đề, giúp chúng tôi sử dụng các trò chơi dân gian dạy trẻ một cách hiệu quả, nhận ra những điều hợp lý, không hợp lý khi sử dụng nguyên bản các trò chơi dân gian khi dạy trẻ. Bản thân tôi vừa tận dụng các nguyên liệu s n có ở địa phương vừa kết hợp với phụ huynh sưu tầm nguyên vật liệu để làm đồ dùng đồ chơi tự tạo cho các trò chơi dân gian. Tôi có kinh nghiệm hơn trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ, phát huy được khả năng sáng tạo, khéo léo trong quá trình làm đồ dùng đồ chơi. ố vớ + 100% trẻ lớp tôi đều thích chơi trò chơi dân gian. Trẻ hào hứng tham gia các trò chơi dân gian mà chúng tôi tổ chức. + Trẻ nắm được cách chơi, luật chơi của các trò chơi, có kỹ năng hợp tác nhóm. ố vớ p ụ y : + Phụ huynh đã quan tâm đến việc cho trẻ chơi các trò chơi dân gian, tin tưởng vào kết quả giáo dục của nhà trường. Phụ huynh tổ chức cho trẻ chơi khi ở nhà + Nhiệt tình hỗ trợ nguyên vật liệu và cùng giáo viên làm những đồ chơi bổ sung ở góc lớp. Bên cạnh đó, cùng giáo viên sưu tầm cải biến những trò chơi mới để tạo sự kích thích, hứng thú ở trẻ. Biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ 5-6 tuổi mà tôi nghiên cứu và áp dụng thực hiện tại lớp tôi đã mang lại hiệu quả rất cao. Tôi mong rằng, đề tài này sẽ được áp dụng rộng hơn nữa có thể áp dụng cho các trường Mn trong huyện hoặc cải tiến phù hợp với một số trường thuộc thành phố. Tuy nhiên, đề tài mới được áp dụng nên vẫn không thể không có những thiếu sót, mong nhận được sự đóng góp ý kiến từ phía lãnh đạo, BGK để giúp tôi đạt kết quả cao hơn khi áp dụng đề tài này. Kính chúc Quý lãnh đạo, Ban giám khảo và đồng nghiệp lời chúc sức khỏe. Trân trọng cảm ơn! Thới Hưng, ngày 5 tháng 11 năm 2020 GƯỜI VIẾT yễ T ị T T ả