SKKN Nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian nhằm phát triển thể chất và kỹ năng hợp tác nhóm cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non NH 2020-2021 (Đào Thị Anh Thư)

Nội dung text: SKKN Nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian nhằm phát triển thể chất và kỹ năng hợp tác nhóm cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non NH 2020-2021 (Đào Thị Anh Thư)

1. CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc BÀI THUYẾT TRÌNH Đề tài: “N t t t i i nh t t i t t à t t 5-6 t i tại t ờ ầ on” Họ và tên: Đào Thị Anh Thư Dạy lớp: Lá 2 Đơn vị: Trường Mầm non Thới Hưng 2 I. NỘI DUNG SÁNG KIẾN: Nhắc tới trò chơi dân gian có lẽ trẻ em là đối tượng được nói tới nhiều nhất, bởi cuộc sống các cháu không thể thiếu những trò chơi, trẻ học mà chơi, chơi mà học. Những trò chơi dân gian không chỉ giúp trẻ phát triển khả năng sáng tạo, tư duy, sự khéo léo, rèn luyện sức khoẻ mà còn là bài học giúp trẻ hiểu và thêm yêu nền văn hoá dân tộc cũng như bồi đắp thêm tình yêu gia đình, quê hương, đất nước. Trò chơi dân gian thường đơn giản, dễ chơi, phổ biến rộng rãi, không chịu sự ràng buộc một cách nghiêm ngặt về số lượng, không gian và thời gian. Dù bất cứ nơi đâu, trong gia đình, tại trường học hay trên đường làng đều có thể tổ chức được các trò chơi dân gian phù hợp. Thông qua trò chơi dân gian trẻ được tiếp xúc với cuộc sống và xã hội của con người Việt Nam, giúp trẻ lĩnh hội được những kinh nghiệm lịch sử xã hội của nền văn hóa người. Mặt khác, trò chơi dân gian mang tính cộng đồng rõ nét, trong khi chơi trẻ phải biết hợp tác cùng nhau để thực hiện nhiệm vụ chơi chung. Đây chính là môi trường để rèn luyện kỹ năng hợp tác, tập cho trẻ biết ứng xử và tham gia vào hoạt động cộng đồng với tư cách là con người xã hội. Thực tiễn cho thấy, việc sử dụng trò chơi dân gian đã được quan tâm nhưng vẫn còn sơ sài mang tính hình thức. Phần lớn các trường Mầm non đều có xu hướng thiên về sử dụng các trò chơi có sẵn trong chương trình khiến trẻ phải chơi đi chơi lại một trò chơi dẫn đến nhàm chán, không hứng thú tham gia chơi. Điều này hạn chế sức hấp dẫn và tính giáo dục của trò chơi dân gian đối với trẻ em. Vì vậy, việc sưu tầm và tìm ra các biện pháp để tổ chức trò chơi dân gian 1
2. nhằm phát triển thể chất và giáo dục kỹ năng hợp tác nhóm cho trẻ mẫu giáo nói chung và trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi nói riêng là một vấn đề cần được quan tâm. Xuất phát từ những lý do trên nên tôi quyết định chọn đề tài “Nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian nhằm phát triển thể chất và kỹ năng hợp tác nhóm cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non” để nghiên cứu. 1.1. i i : * Lựa chọn, s tầm các trò i dân gian phù h p với các chủ đề. Nét đặc biệt của trò chơi dân gian trẻ em Việt Nam là hầu hết các trò chơi gắn liền với các bài đồng dao. Đó là những câu vè ngắn ngọn, có nhịp điệu, âm thanh được sử dụng trong khi chơi. ác trò chơi dân gian vô cùng phong phú về thể loại, nội dung, hình thức thể hiện Vì vậy muốn đưa vào dạy trẻ, người giáo viên phải nghiên cứu lựa chọn, sưu tầm cho phù hợp với nội dung, hình thức giáo dục trẻ lớp mình để trẻ yêu thích và tham gia tích cực vào các trò chơi dân gian, các bài hát dân ca, hò, vè. Từ đó, góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt động giáo dục. ăn cứ vào khả năng nhận thức của trẻ lớp mình, căn cứ vào kế hoạch thực hiện các hoạt động theo các chủ đề, tôi đã lựa chọn, sưu tầm những trò chơi dân gian và tổ chức chơi theo chủ đề như sau: - hủ đề “trường mầm non của bé”: chi chi chành chành, nhảy bao - hủ đề “ é tự giới thiệu về mình”: nu na nu nống, dung dăng dung dẻ, - hủ đề “Gia đình bé”: hơi ô ăn quan, chơi mèo đuổi chuột, b lá - hủ đề “lớn lên bé làm nghề gì”: hơi kéo cưa lừa xẻ, đi cà kheo - hủ đề “bé với giao thông”: rồng rắn lên mây, đua thuyền - hủ đề “quà tặng của lá xanh”: cờ lúa ngô, trồng nụ trồng hoa - hủ đề “ tết và mùa xuân”: ném còn, đập niêu - hủ đề “Những con vật ngộ nghĩnh”: Gắp cua b gi , bịt mắt bắt dê, câu ếch... - hủ đề “Nước và một số hiện tượng tự nhiên”: kéo co, tập tầm vông - hủ đề “Mùa hè đến rồi”: lộn cầu vồng, vòng tròn sô cô la - hủ đề “ uê hương – đất nước”: ướp cờ, chơi đu, nhảy lò cò t đạt đ : Đ i ới i i : Chúng tôi đã sưu tầm được rất nhiều trò chơi dân gian đa dạng, phong phú. hi đã lựa chọn được theo các chủ đề, giúp chúng tôi sử 2
3. dụng các trò chơi dân gian dạy trẻ một cách hiệu quả, nhận ra những điều hợp lý, không hợp lý khi sử dụng nguyên bản các trò chơi dân gian khi dạy trẻ. Đ i ới t : Trẻ hào hứng tham gia các trò chơi dân gian mà chúng tôi tổ chức. Trẻ nắm được cách chơi, luật chơi của các trò chơi. Tuy nhiên trong quá trình áp dụng vào thực tiễn chúng tôi nhận thấy cũng còn một số hạn chế như: trẻ hứng thú chơi nhưng kỹ năng hợp tác nhóm chưa cao, sĩ số trẻ trong lớp đông dẫn đến thời gian hướng dẫn và tổ chức cho trẻ chơi kéo dài, nhiều cháu bị ốm hay nghỉ học nên trẻ chơi chưa thành thạo cô lại phải hướng dẫn lại. Từ những lý do trên tôi luôn băn khoăn làm thế nào để trẻ hứng thú chơi các trò chơi dân gian hơn nữa, trẻ nào cũng biết cách chơi và chơi thành thạo từ đó phát triển thể chất cho trẻ và trẻ cũng có kỹ năng hợp tác nhóm. au một thời gian tìm tòi nghiên cứu tôi đã đúc kết ra một số biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức trò chơi dân gian nhằm phát triển thể chất và kỹ năng hợp tác nhóm cho trẻ như sau: i i ới * Lự ọ t i i ù ới t i ủ t hông những giáo viên lựa chọn các trò chơi dân gian phù hợp với chủ đề mà còn phải phù hợp với lứa tuổi của trẻ. hi lựa chọn các trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo nhỡ, chúng tôi thực hiện theo các tiêu chí sau: + Trò chơi không quá đơn giản nhưng cũng không quá phức tạp. + Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi dễ kiếm, dễ tìm. + Giúp củng cố tư duy, ngôn ngữ, vận động, kỹ năng cho trẻ. + Gây được hứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ. + ó sự tham gia của tập thể lớp hoặc nhóm trẻ trong lớp. Từ những tiêu chí trên, chúng tôi đã lựa chọn các trò chơi phù hợp cho trẻ 5 – 6 tuổi: “mèo đuổi chuột”, “kéo co”, “rồng rắn lên mây”, “thả dỉa ba ba”, “Ô ăn quan” . hi tổ chức các trò chơi này chúng tôi nhận thấy rằng trẻ rất hào hứng khi tham gia chơi, thông qua các trò chơi dân gian cũng giúp trẻ phát triển thể chất như với trò chơi “Mèo đuổi chuột” trẻ đóng giả làm những chú mèo và chuột chạy đuổi nhau đã phát triển cơ chân cho trẻ, hay với trò chơi “kéo co” trẻ phải dùng sức của mình dồn vào bàn tay để kéo từ đó cũng giúp trẻ phát triển cơ tay. 3
4. Trong khi chơi các trò chơi này trẻ phải biết hợp tác cùng nhau để thực hiện nhiệm vụ chơi chung. Đây chính là môi trường để rèn luyện kỹ năng hợp tác nhóm, tập cho trẻ biết ứng xử và tham gia vào hoạt động cộng đồng với tư cách là con người xã hội. * C ẩ bị đồ ù đồ i đầy đủ, ú t i gian: Muốn trẻ hứng thú tham gia trò chơi thì đồ dùng đồ chơi của các trò chơi dân gian cũng vô cùng đa dạng và phong phú, mang tính đặc trưng và được thiết kế dựa vào cách chơi và luật chơi của từng trò chơi. Mỗi trò chơi dân gian có một hoặc nhiều loại đồ dùng đồ chơi tương ứng mà thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành được. Ví ụ như trò: Trò chơi “ô ăn quan” không thể diễn ra nếu thiếu những viên đá hoặc s i để làm quân. Hay đơn giản như trò chơi “ ịt mắt bắt dê” cũng không thể được tổ chức nếu không có dải vải hoặc dải khăn bịt mắt hính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó, chúng tôi phải tìm hiểu kỹ lưỡng về luật chơi, cách chơi cũng như việc có hay không có đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi để từ đó có thể chuẩn bị đầy đủ các yếu tố cần thiết cho trò chơi. * Dạy t đọ t ộ ời Một đặc điểm đặc trưng của trò chơi dân gian đó là khi chơi trẻ không bao giờ chỉ thực hiện các vận động chơi của mình mà chúng thường vừa chơi vừa hát hoặc đọc lời đồng dao nào đó. ác bài đồng dao đó khiến cho không khí chơi vui vẻ, nhộn nhịp hơn. Ví dụ như: Trò chơi “rồng rắn lên mây”, trẻ hát “rồng rồng rắn rắn – mày cắn đuôi tao – tao cắn đuôi mày – h i thăm thầy thuốc có nhà hay không ”. âu hát dường như chẳng có mạch ý nào rõ ràng, nhưng thiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành. Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao. hính vì vậy chúng tôi thường cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân gian trước khi hướng dẫn trẻ chơi mọi lúc mọi nơi như khi đón trẻ, trả trẻ, hoạt động chiều.... hi trẻ đã thuộc lời đồng dao việc hướng dẫn tổ chức trẻ chơi rất nhanh và đơn giản. Vì được làm quen với bài đồng dao của các trò chơi dân gian mọi lúc mọi nơi như vậy trẻ nào cũng thuộc đồng dao vì thế khi trẻ chơi rất hứng thú và tích cực tham gia chơi. Trẻ càng thuộc bài đồng dao càng đọc to, 4
5. khi trẻ đọc to trẻ lại càng hứng thú chơi từ đó chất lượng chơi các trò chơi dân gian được nâng lên rõ rệt. * C ẩ bị đị đi đ t t i: Mỗi trò chơi dân gian có một cách chơi và luật chơi khác nhau. ó những trò chơi vận động mang tính tập thể rất cao, thường có số lượng người tham gia chơi lớn và đòi h i địa điểm chơi phải có diện tích rộng như “ éo co”, “Rồng rắn lên mây”, “mèo đuổi chuột” vì vậy chúng tôi thường tổ chức cho trẻ chơi vào giờ hoạt động ngoài trời ở trẻ chơi ngoài sân trường - một địa điểm rộng rãi thoáng mát khi trẻ chơi, trẻ chạy không bị gò bó. Nhưng lại cũng có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nh như: “ hi chi chành chành”, “Tập tầm vông”, “Ô ăn quan” chúng tôi có thể kết hợp tổ chức cho trẻ chơi trong giờ hoạt động góc, hoạt động chiều và có thể tổ chức trong lớp học. Chính vì vậy tôi cần nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểm của từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp trước khi tổ chức cho trẻ chơi. * T t i t i i ọi ú ọi i ũng như nhiều nước trên thế giới, ở Việt Nam có nhiều trò chơi dân gian cổ truyền dành cho trẻ em. Trò chơi dân gian trẻ em phong phú, không chỉ nhiều về số lượng mà còn đa dạng về thể loại. Trò chơi dân gian được phân loại như sau: - T i ậ độ : Gồm các trò chơi trẻ em vận động chân tay, chạy, nhảy, gây không khí vui nhộn và sinh động như: " ịt mắt bắt dê", "Rồng rắn lên mây",... - T i t í t ệ: Đó là những trò chơi nhằm phát triển trí tuệ cho trẻ, dạy cho các cháu biết quan sát, tính toán. ó khi chỉ là một bài đồng dao, trẻ ngồi bên nhau cùng hát, cùng đối thoai để giới thiệu các sự vật, hiện tượng xung quanh. ách chơi này giúp cho trẻ hiểu về con người và hiện tượng thiên nhiên xung quanh mình, tiếp thu tri thức về cuộc sống. ó khi là những trò chơi bày cách tính toán như: "Ô ăn quan" giúp phát triển trí tuệ cho trẻ. - T i s tạ : ó những đồ chơi trong đó trẻ em tự tay làm nên những đồ vật bằng vật liệu tự nhiên (xếp lá dừa thành cái chong chóng, xé lá chuối làm con cào cào, xếp cọng rơm thành hình người). Những trò chơi này giúp cho đôi bàn tay trẻ khéo léo hơn, phát huy trí tưởng tượng, óc sáng tạo, khơi dậy khiếu thẩm mỹ cần thiết cho cuộc sống và lao động sau này. 5
6. - T i ô ỏ : Là những trò chơi mà trẻ mô ph ng, bắt chước các hoạt động sinh hoạt hàng ngày của người lớn như cày ruộng, nấu ăn... Những trò chơi này có tác dụng phát huy mạnh trí tưởng tượng của trẻ em. Đối với trò chơi của trẻ thì một mẫu lá cũng được coi là món ăn ngon, một chiếc v hến cũng được coi là chiếc nồi, chiếc bát... Trong trò chơi này, trẻ hóa thân ,nhập vai thành những người lớn mà trẻ thích. Nhờ đó trẻ nhập vai vào các mối quan hệ xã hội, học cách ứng xử giữa con người với nhau. Từ những đặc điểm trên, tôi chú ý lựa chọn và tổ chức các trò chơi dân gian cho phù hợp với tính chất của từng hoạt động. Mỗi hoạt động của trẻ đều nhằm đạt được một mục đích nhất định. Vì thế, hoạt động nào cũng có tính chất riêng của nó. Nếu như hoạt động chung được tổ chức nhằm cung cấp các kiến thức cho trẻ thì hoạt động ngoài trời lại giúp trẻ được gần gũi với thiên nhiên, khám phá các hiện tượng tự nhiên và phát triển thể chất; hay như ở hoạt động góc trẻ lại được mở rộng thêm về kinh nghiệm sống và kỹ năng chơi theo nhóm. Với ạt độ ài t ời: Tận dụng không gian rộng và thoáng, giáo viên nên tổ chức cho trẻ chơi các đồ chơi ngoài trời vận động nhằm rèn luyện và phát triển thể lực cho trẻ như: “Rồng rắn lên mây”, “ ịt mắt bắt dê”, “Nhảy dây”, “Nhảy lò cò”, “Thả đỉa ba ba” * Tuyên truyền, ph i k t h p với phụ huynh về việc ớng dẫn trò i dân gian cho tr Nhiều bậc phụ huynh ngày nay đã quên mất tầm quan trọng của các trò chơi dân gian, các làn điệu dân ca, hò, vè. hi đón trẻ về nhà, nhiều phụ huynh thường cho trẻ xem các băng đĩa hoạt hình, siêu nhân, các trò chơi điện tử, đã lãng quên bản sắc dân gian của dân tộc. Gia đình và nhà trường là nhân tố quan trọng trong việc hình thành nhân cách cho trẻ. Vì vậy việc giáo dục trẻ phải kết hợp giữa gia đình và nhà trường mới đạt được kết quả tốt. hính vì vậy tôi đã tuyên truyền và kết hợp với phụ huynh đưa ra những biện pháp cụ thể sau: -Với những phụ huynh không có thời gian quan tâm tới việc chăm sóc trẻ thì tôi tìm nhiều hình thức để trao đổi như: Trao đổi qua ông bà, gọi điện thoại, in những bài đồng dao và những trò chơi dân gian để gửi về nhà cho phụ huynh đọc và dạy trẻ chơi. -Với những phụ huynh quan tâm đến trẻ, tôi đã thường xuyên trao đổi cùng các bậc phụ huynh về tầm quan trọng của các trò chơi dân gian trong phát 6
7. triển thể chất và trao đổi về các bài mà tôi đã cải biên để phù hợp với các nội dung giáo dục, kết hợp dạy trẻ tại gia đình. - ô giáo trao đổi gửi các bài đồng dao mục đích tham gia trò chơi trong ngày của trẻ để phụ huynh về nhà dạy trẻ chơi. - ưu tầm nguyên vật liệu làm đồ dùng đồ chơi của trò chơi dân gian. - Tôi đưa các bài đồng dao, lời ca của những trò chơi dân dan mà tôi đã cải biên vào góc tuyên truyền ngoài cửa lớp để mỗi khi phụ huynh đến đón con có thể học thuộc về nhà sẽ dạy con của mình. - Tôi thường tranh thủ thời gian đọc sách, tìm những trò chơi dân gian hay dạy trẻ. Ngoài ra, tôi đã phối hợp cùng phụ huynh để sưu tầm, thu gom các nguyên vật liệu để tạo ra những đồ chơi cho những trò chơi dân gian cho trẻ 2. ụ s i Sáng kiến này có thể áp dụng ở mọi lúc, mọi nơi, mọi độ tuổi. Để đạt kết quả cao hơn không chỉ riêng giáo viên ở lớp mà còn nên khuyến khích giáo viên trong trường tích cực sử dụng và phát huy. Bên cạnh đó cần phải có sự phối kết hợp giữa phụ huynh để các bậc phụ huynh hiểu tầm quan trọng của việc dạy và học trong trường Mầm non. Ngoài ra sáng kiến này phù hợp với những tất cả các trường ở địa bàn thành phố cũng như các trường ở vùng nông thôn. ác trường công lập, tư thục hay nhóm trẻ gia đình đều có thể áp dụng. 3. Điều kiện cần thi t áp dụng sáng ki n - Giáo viên phối kết hợp với phụ huynh sưu tầm các trò chơi dân gian, sưu tầm nguyên vật liệu làm đồ dùng đồ chơi cho các trò chơi dân gian. - Giáo viên phải yêu nghề, mến trẻ, có tâm huyết trong việc chăm sóc giáo dục trẻ. - Luôn tạo môi trường vui chơi, học tập để trẻ cảm thấy thoái mái khi học “học bằng chơi – chơi mà học” 4. Hiệu qu của sáng ki n 4.1. Hiệu qu kinh t Bản thân giáo viên chúng tôi vừa tận dụng các nguyên liệu sẵn có ở địa phương vừa kết hợp với phụ huynh sưu tầm nguyên vật liệu đẻ làm đồ dùng đồ chơi tự tạo cho các trò chơi dân gian. ua thống kê sau một năm thực hiện đã thu được kết quả khả quan là tiết kiệm được 1.000.000đ (Một triệu đồng) 7
8. 4. iệ ội hi áp dụng thực hiện một số biện pháp trên, kết quả đạt được như sau: - Trẻ hứng thú tham gia các hoạt động, các cháu kh e mạnh, nhanh nh n, có kỹ năng hợp tác nhóm. - Giáo viên có kinh nghiệm hơn trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ, phát huy được khả năng sáng tạo, khéo léo trong quá trình làm đồ dùng đồ chơi. - Phụ huynh đã quan tâm đến việc cho trẻ chơi các trò chơi dân gian, tin tưởng vào kết quả giáo dục của nhà trường. húng tôi xin cam đoan mọi thông tin trên là đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung theo đơn đề nghị. Thới Hưng ng 13 h ng 11 năm 2020 N ƯỜI BÁO CÁO Đà T ị A T 8